物理

唔同嘅物理現象

物理學mat6 lei5 hok6英國話:Physics;希臘話:φύσις)[1][2],簡稱物理,係一門自然科學。佢主要研究嘅係宇宙嘅基本組成要素:物質、物質喺時間同空間入面嘅運動、同埋好似係能量或者呢啲相關嘅概念都係物理嘅研究題目-細至構成物質嘅基本粒子,大至成個宇宙,都係物理學嘅研究範圍。佢主要係透過分析同發現宇宙嘅基本定律(呢啲定律通常係用數學方程式嚟表達嘅)嚟去了解宇宙點運行。因為宇宙入面幾乎所有嘢都會受制於呢柞定律,物理學可以話係自然科學之中最基本(Fundamental),覆蓋面最廣嘅[3]

物理學係其中一門歷史最悠久嘅自然科學,成二千年之前嘅古希臘已經有人喺度研究。雖然係咁,響一至廿世紀嘅大多數時間,物理都畀人睇成一種自然哲學(Natural philosophy),要去到成 17 世紀左右科學革命(Scientific revolution)打後,物理學先至自己分咗出嚟做一門獨立學科[4]。物理學同數學之間亦都有好密切嘅關係-物理定律往往都係要用算式物理公式嚟表達先至夠精確;而且物理學係一門好基礎嘅科學-其他自然科學(好似係生物學化學地質學)研究嘅對象都係會遵守物理定律嘅,所以好多科學家都會同物理學家合作搞跨學科研究;最後,物理亦都同各門工程學有啦掕,好多科技上嘅發明都要靠物理嘅知識先整到出嚟[3][5]。總體嚟講,物理學喺科學界入面係一個好緊要、好有影響力嘅學科。

個名點嚟

「物理」呢個詞語喺英國話嗰度係「Physics」。佢最先係喺希臘話φύσις」嗰度有嘅,原意係「自然」咁解。

而喺唐話(包括廣東話官話、同閩南話等)入面,呢個詞最早可以喺戰國時期(公元前五至二世紀)嘅佚書《鶡冠子·王鈇篇》嗰度揾到-「願聞其人情物理所以嗇萬物與天地總與神明體正之道。」喺呢度,「物理」指嘅係「所有事物嘅道理」,而唔係「研究能量同物質嘅自然科學」[6]。喺三國時期(3 世紀), 楊泉著有《物理論》,係最早書名度有「物理」呢個詞嘅著作[7]。15 世紀嘅江西學者 方以智受到西人嘅影響,撰寫咗百科全書式著作《 物理小識》。喺呢度,「物理」嘅含義已經演化成學術之理,包括咗自然科學嘅各個領域同人文學嘅部分領域[8][9]

喺 19 世紀後期,西方科學傳入咗大中華地區(包括嶺南)。呢個時候嘅翻譯者將「Physics」譯做「格致學」或者「格物學」。「格物致知」呢個詞源自於《禮記大學》:「致知在格物,格物而後致知」-用白話講就係「如果要增進知識,必須要窮究事物嘅道理,唯有窮究事物嘅道理,先至可以增進知識」。呢句話指出咗明瞭事物係增進知識嘅關鍵方法。喺物理學嗰度成日會利用觀察、模擬、實驗、推論、演繹等嘅方法嚟獲得知識,所以一般都認為將「Physics」翻譯做「格致學」或者「格物學」有道理[10]:2-3

Other Languages
Acèh: Fisika
Afrikaans: Fisika
Alemannisch: Physik
aragonés: Fisica
العربية: فيزياء
ܐܪܡܝܐ: ܦܝܣܝܟ
مصرى: فيزيا
asturianu: Física
azərbaycanca: Fizika
تۆرکجه: فیزیک
башҡортса: Физика
Boarisch: Physik
žemaitėška: Fizėka
беларуская: Фізіка
беларуская (тарашкевіца)‎: Фізыка
български: Физика
भोजपुरी: भौतिकी
Bahasa Banjar: Pisika
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পদার্থবিজ্ঞান
brezhoneg: Fizik
bosanski: Fizika
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨄᨗᨔᨗᨀ
буряад: Бодос зүй
català: Física
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ŭk-lī
Cebuano: Pisika
کوردی: فیزیک
corsu: Fisica
čeština: Fyzika
kaszëbsczi: Fizyka
Чӑвашла: Физика
Cymraeg: Ffiseg
dansk: Fysik
Deutsch: Physik
Thuɔŋjäŋ: Piööckatɔɔr
Zazaki: Fizik
dolnoserbski: Fyzika
ދިވެހިބަސް: ފީޒިޔާއީ އިލްމު
Ελληνικά: Φυσική
English: Physics
Esperanto: Fiziko
español: Física
eesti: Füüsika
euskara: Fisika
estremeñu: Física
فارسی: فیزیک
suomi: Fysiikka
Võro: Füüsiga
føroyskt: Alisfrøði
français: Physique
Nordfriisk: Füsiik
furlan: Fisiche
Gaeilge: Fisic
贛語: 物理學
Gàidhlig: Fiosaig
galego: Física
Avañe'ẽ: Mba'erekokuaa
Gaelg: Fishig
客家語/Hak-kâ-ngî: Vu̍t-lî-ho̍k
Hawaiʻi: Kālaikūlohea
עברית: פיזיקה
Fiji Hindi: Bhautik vigyan
hrvatski: Fizika
hornjoserbsce: Fyzika
Kreyòl ayisyen: Fizik
magyar: Fizika
Հայերեն: Ֆիզիկա
interlingua: Physica
Bahasa Indonesia: Fisika
Interlingue: Fisica
Ilokano: Pisika
Ido: Fiziko
íslenska: Eðlisfræði
italiano: Fisica
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐆᒫᑦᓱᓕᕆᓂᖅ/umatsuliriniq
日本語: 物理学
Patois: Fizix
la .lojban.: termu'eske
Basa Jawa: Fisika
ქართული: ფიზიკა
Kongo: Fizika
Gĩkũyũ: Physics
қазақша: Физика
kalaallisut: Uumaatsulerineq
ភាសាខ្មែរ: រូបវិទ្យា
한국어: 물리학
कॉशुर / کٲشُر: فیزیک
kurdî: Fizîk
Кыргызча: Физика
Latina: Physica
Ladino: Fisika
Lëtzebuergesch: Physik
лезги: Физика
Lingua Franca Nova: Fisica
Luganda: Ebyobuzimbe
Limburgs: Natuurkunde
Ligure: Fixica
lumbaart: Fisica
lingála: Fízíkí
لۊری شومالی: سریشت دۊنسمٱنی
lietuvių: Fizika
latviešu: Fizika
Basa Banyumasan: Fisika
Malagasy: Fizika
олык марий: Физике
Baso Minangkabau: Fisika
македонски: Физика
монгол: Физик
Bahasa Melayu: Fizik
Mirandés: Física
မြန်မာဘာသာ: ရူပဗေဒ
مازِرونی: فیزیک
Nāhuatl: Iuhcāyōtl
Napulitano: Físeca
Plattdüütsch: Physik
Nedersaksies: Netuurkunde
नेपाल भाषा: भौतिक शास्त्र
Nederlands: Natuurkunde
norsk nynorsk: Fysikk
norsk: Fysikk
Novial: Fisike
Nouormand: Phŷsique
Sesotho sa Leboa: Fisika
occitan: Fisica
Oromoo: Fiiziksii
Ирон: Физикæ
Kapampangan: Physics
Picard: Fisike
Norfuk / Pitkern: Fisiks
polski: Fizyka
Piemontèis: Fìsica
پنجابی: فزکس
پښتو: فزیک
português: Física
Runa Simi: Pachaykamay
română: Fizică
armãneashti: Fizicâ
русский: Физика
русиньскый: Фізіка
संस्कृतम्: भौतिकशास्त्रम्
саха тыла: Физика
sardu: Fìsica
sicilianu: Fìsica
Scots: Pheesics
سنڌي: فزڪس
srpskohrvatski / српскохрватски: Fizika
Simple English: Physics
slovenčina: Fyzika
slovenščina: Fizika
Gagana Samoa: Fisiki
chiShona: Fundoyetsimba
Soomaaliga: Fiisigis
shqip: Fizika
српски / srpski: Физика
Sranantongo: Sabi fu natru
Sesotho: Fisiksi
Seeltersk: Physik
Basa Sunda: Fisika
svenska: Fysik
Kiswahili: Fizikia
ślůnski: Fizyka
тоҷикӣ: Физика
Türkmençe: Fizika
Tagalog: Pisika
Türkçe: Fizik
татарча/tatarça: Физика
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: فىزىكا
українська: Фізика
اردو: طبیعیات
oʻzbekcha/ўзбекча: Fizika
vèneto: Fìxica
Tiếng Việt: Vật lý học
Volapük: Füsüd
walon: Fizike
Winaray: Fisika
Wolof: Jëmm
吴语: 物理学
хальмг: Физика
isiXhosa: Ifiziki
მარგალური: ფიზიკა
ייִדיש: פיזיק
Yorùbá: Físíksì
Zeêuws: Natuurkunde
中文: 物理学
文言: 物理
Bân-lâm-gú: Bu̍t-lí-ha̍k