Chiến tranh thế giới thứ hai
English: World War II

Chiến tranh thế giới thứ hai
Infobox collage for WWII.PNG
Theo chiều kim đồng hồ, từ ảnh trên cùng bên trái: 1. Quân đội Trung Hoa Dân Quốc trong trận Quân Đà Lĩnh; 2. Quân đội Australia chuẩn bị khai hoả khẩu pháo dã chiến 25-pounder trong trận El Alamein thứ nhất; 3. Máy bay ném bom bổ nhào Stuka của Đức xuất hiện trên mặt trận Xô-Đức trong năm 1943; 4. Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ trong cuộc đổ bộ lên vịnh Lingayen; 5. Wilhelm Keitel ký văn kiện đầu hàng của Đức Quốc Xã; 6. Hồng quân Liên Xô trong trận Stalingrad.

Quyền hạn liên quan đến Thế chiến thứ haiBản mẫu:LegendăBản mẫu:Legendă

Thời gian1 tháng 9, 19392 tháng 9, 1945 (6 năm, 1 ngày)
Địa điểmChâu Âu, Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Đông Nam Á, Trung Quốc, Trung Đông, Địa Trung HảiChâu Phi, một phần Bắc Mỹ
Kết quảKhối Đồng Minh chiến thắng

Khối Trục thất bại

Người tham gia
Đồng Minh

 Liên Xô (1941–45)
 Hoa Kỳ (1941–45)
 Pháp Tự do (1940–43)
 Đế quốc Anh

Trung Quốc (1937–45)

 Pháp
Cộng hòa Pháp (từ 1944)
Ba Lan
 Canada
 Úc
 New Zealand
Nam Phi
 Nam Tư (1939–41)
 Hy Lạp (1940–45)
 Na Uy (1940–45)
 Hà Lan (1940–45)
 Bỉ (1940–45)
 Tiệp Khắc
 Brasil (1942–45)
...và các quốc gia khác

Phe Trục

 Đức
 Nhật Bản (1937–45)

 Ý (1940–43)

 Hungary (1940–45)
 România (1941–44)
 Bulgaria (1941–44)
 Pháp Vichy (1940–44)
...và các quốc gia khác

Chỉ huy và lãnh đạo
Chỉ huy Phe Đồng Minh

Liên Xô Joseph Stalin
Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Winston Churchill
Trung Hoa Dân Quốc (1912-1949) Tưởng Giới Thạch

Chỉ huy Phe Trục

Đức Quốc xã Adolf Hitler
Đế quốc Nhật Bản Hirohito
Vương quốc Ý Benito Mussolini

Lực lượng
~75 triệu quân, bao gồm:
Liên Xô Liên Xô: 34,4 triệu[1]

Hoa Kỳ Mỹ: 12,2 triệu[2]
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Anh và các thuộc địa: 14,25 triệu[3]
Trung Hoa Dân Quốc (1912-1949) Trung Quốc: gần 11 triệu[4]
... và nhiều nước khác

~35 triệu quân, bao gồm:

Đức Quốc xã Đức và các thuộc địa: 18 triệu[5]
Đế quốc Nhật Bản Nhật Bản: khoảng 10 triệu
Vương quốc Ý Ý: gần 4,1 triệu
... và nhiều nước khác

Thương vong và tổn thất
Tử vong quân sự:
Trên 16.000.000
Tử vong dân sự:
Trên 45.000.000
Tổng tử vong:
Trên 61.000.000 (1937–45)
Tử vong quân sự:
Trên 8.000.000
Tử vong dân sự:
Trên 4.000.000
Tổng tử vong:
Trên 12.000.000 (1937–45)

Chiến tranh thế giới thứ hai (cũng được nhắc đến với tên gọi Đệ nhị thế chiến, Thế chiến II hay Đại chiến thế giới lần thứ hai,...) là một cuộc chiến tranh thế giới thảm khốc bắt đầu từ khoảng năm 1939 và chấm dứt vào năm 1945, diễn ra giữa các lực lượng Khối Đồng MinhPhe Trục theo chủ nghĩa phát xít. Hầu hết mọi lục địa trên thế giới đều bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến này, ngoại trừ châu Nam CựcNam Mỹ. Cho đến hiện nay, nó là cuộc chiến có quy mô rộng lớn và gây nhiều tàn phá nhất trong lịch sử nhân loại.[6]

Nguyên nhân cuộc chiến được nêu ra thì có nhiều và là một đề tài đang được tranh cãi, trong đó có Hòa ước Versailles, đại khủng hoảng, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa phát xítchủ nghĩa quân phiệt. Cũng chưa có sự thống nhất trong việc tính ngày bắt đầu cuộc chiến: một số người cho rằng đó là khi Đức xâm lược Ba Lan vào ngày 1 tháng 9 năm 1939, một số người khác tính ngày Nhật Bản xâm lược Trung Quốc vào ngày 7 tháng 7 năm 1937, còn một số khác thì tính vào một ngày còn sớm hơn nữa: ngày Nhật xâm lăng Mãn Châu vào năm 1931. Cũng một số người khác cho rằng hai cuộc thế chiến thực ra chỉ là một và được chia ra bởi một cuộc ngừng bắn.[7]

Chiến sự xảy ra tại khắp các khu vực: Đại Tây Dương, châu Âu, Bắc Phi, Trung Đông, Địa Trung Hải, Thái Bình Dương, phần lớn Đông ÁĐông Nam Á. Trong đó, chiến sự có quy mô lớn nhất, số người thiệt mạng nhiều nhất diễn ra ở khu vực Đông Âu giữa Liên Xô (một nước thuộc khối Đồng Minh) và phe Trục (gồm Đức Quốc Xã và 8 nước chư hầu của Đức). Cuộc chiến kết thúc tại châu Âu khi Đức đầu hàng vào ngày 8 tháng 5 năm 1945 (theo giờ Berlin, còn theo giờ Moskva là ngày 9 tháng 5) nhưng vẫn còn tiếp diễn tại châu Á cho đến khi Nhật đầu hàng vào ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Chiến tranh thế giới thứ hai là một cuộc chiến tranh toàn diện, kể cả dân thường không ở mặt trận cũng bị đánh bom hàng loạt. Khoảng 70 triệu người đã chết do cuộc chiến này (con số thương vong vẫn tiếp tục được nghiên cứu), kể cả các hành động tàn sát diệt chủng của Đức Quốc xã (Holocaust). Trong số thương vong, 60% người chết là thường dân, chết vì bệnh dịch, nạn đói, nạn diệt chủng và bom đạn. Thiệt hại nặng nhất là Liên Xô từ 23 tới 27 triệu người chết, trong khi theo tỷ lệ dân số là Ba Lan với 16% (5,6 triệu người chết so với 34,8 triệu người trước chiến tranh[8]).

Cuộc chiến cũng tạo ra nhiều phát minh lớn cho nhân loại như vũ khí nguyên tử, máy bay phản lực, ra-đa...

Sau cuộc chiến, châu Âu bị chia ra làm hai khối: một phía chịu ảnh hưởng của phương Tây do Hoa Kỳ đứng đầu, còn phía kia chịu ảnh hưởng của Liên Xô. Các nước đồng minh của Hoa Kỳ nằm trong kế hoạch gây ảnh hưởng chính trị thông qua các viện trợ kinh tế mang tên Kế hoạch Marshall trong khi các nước kia trở thành các nước chủ nghĩa cộng sản đồng minh của Liên Xô. Hoa Kỳ liên kết đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, trong khi Liên Xô liên kết đồng minh theo Hiệp ước Warszawa. Các liên minh này đóng vai trò quan trọng trong Chiến tranh Lạnh sau Thế chiến thứ II. Tại châu Á, sự chiếm đóng Nhật Bản của quân đội Hoa Kỳ đã dân chủ hóa nước này. Trong khi đó, do hậu quả của nội chiến, Trung Quốc tồn tại hai nhà nước: Cộng hòa Nhân dân Trung HoaTrung Hoa Dân quốc tại Đài Loan.

Mục lục

En otros idiomas
Alemannisch: Zweiter Weltkrieg
Bahasa Indonesia: Perang Dunia II
Bahasa Melayu: Perang Dunia Kedua
Basa Banyumasan: Perang Donya II
Minangkabau: Parang Dunia II
беларуская (тарашкевіца)‎: Другая сусьветная вайна
Bislama: Wol Wo Tu
brezhoneg: Eil Brezel-bed
Chavacano de Zamboanga: Segunda Guerra Mundial
davvisámegiella: Nubbi máilmmisoahti
dolnoserbski: Druga swětowa wójna
Dorerin Naoero: Eaket Eb II
emiliàn e rumagnòl: Secånda guèra mundièl
English: World War II
Esperanto: Dua mondmilito
estremeñu: II Guerra Mundial
Fiji Hindi: World War II
Gàidhlig: An Dàrna Cogadh
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan
hornjoserbsce: Druha swětowa wójna
къарачай-малкъар: Экинчи дуния къазауат
Kreyòl ayisyen: Dezyèm Gè mondyal
لۊری شومالی: جٱنڳ جهونی دۏئم
Lëtzebuergesch: Zweete Weltkrich
Lingua Franca Nova: Gera Mundal Du
مازِرونی: جهونی جنگ دوم
မြန်မာဘာသာ: ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်
Nedersaksies: Tweede Wereldoorlog
नेपाल भाषा: तःहताः २
Nordfriisk: Naist Wäältkrich
Norfuk / Pitkern: Werl War II
norsk nynorsk: Andre verdskrigen
oʻzbekcha/ўзбекча: Ikkinchi jahon urushi
Patois: Wol Waar II
Plattdüütsch: Tweete Weltkrieg
qırımtatarca: Ekinci Cian cenki
Ripoarisch: Zweide Weltkresch
Simple English: World War II
slovenščina: Druga svetovna vojna
српски / srpski: Други светски рат
srpskohrvatski / српскохрватски: Drugi svjetski rat
Türkmençe: İkinji Jahan Urşy
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى
vepsän kel’: Toine mail'man soda
Volapük: Volakrig telid
žemaitėška: Ontra svieta vaina
kriyòl gwiyannen: Ségonn Lagèr mondyal