ماداگاسكار

row 1, cell 1
دۆلەت گىمىنى
row 1, cell 1
پايتەختى
ئەڭ چوڭ شەھرى
رەسمى تىلى
ئېتنىك گۇرۇپلار
سىياسى سېستىمىسى
رەئىس جۇمھۇر
باش مىنىستىر
يەر مەيدانى
نۇپۇسى
نۇپۇس زىچلىقى
كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم
پۇل بىرلىكى
ۋاقىت رايۇنى
ئىنتېرنېت
خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى
ماداغاسقار
دۆلەت بايرىقى

ماداغاسقار دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى بولسا ئافرىقا جايلاخكان بىردۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا تانانارىۋو، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا تانانارىۋو. دۇلات تىلى بولسا ماداغاسقار تىلى ۋە فرانسۇز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ مارك راۋالومانانا. ئازىركى باش ۋەزىر چارلەس رابەمانانجارا. بۇ دۇلات 1960 يىلى 6 ئاينىڭ 26 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 587 مىڭ 041 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 20 مىللىئون 042 مىڭ.

ماداغاسقارنىڭ تولۇق ئاتىلىشى ماداغاسقار جۇمھۇرىيىتى بولۇپ، ئافرىقا قىتئەسىدىكى ئارال دۆلەت، يانار تاغ تىزمىلىرىدىن شەكىللەنگەن ئارال دۆلەت. يەر مەيدانى: 587مىڭ 40كۋادرات كىلومېتىر.

نوپۇسى: 21 مىليون 926 مىڭ 221، يەتتە قەبىلىگە بۆلۈنگەن، يەرلىك ئاھالە مالگاشلار دۆلەت نوپۇسىنىڭ %95نى تەشكىل قىلىدۇ، بۇلاردىن باشقا يەنە فرانسۇزلار، كومورولىقلار، سىۋاھلىلار، ھىندىلار بار. يەرلىك ئىپتىدائى دىنلارغا ئىشىنىدىغانلار ماداغاسقار ئاھالىسىنىڭ %52نى تەشكىل قىلىدۇ. ماداغاسكار ئارىلىنىڭ شەرقى-شىمالىدا توپلىشىپ ئولتۇراقلاشقان ئانتانكارانا، ساكالاۋا قاتارلىق قەبىلىلەر 11-12-ئەسىردىلا شانلىق مەدەنىيەت بارلىققا كالتۈرگەن، ئەرەب ئېلىپبەسى ئاساسىدا يېزىق بەرپا قىلىپ شانلىق يازما يادىكارلىقلارنى قالدۇرغان. ماداغاسقار ھىندى ئوكياننىڭ غەربىگە، ئافرىقا قىتئەسىنىڭ شەرقىدىكى دېڭىزغا جايلاشقان دۇنيادىكى 4-چوڭ ئارال. ئارىلىقى 386 كىلومېتىر كېلىدىغان موزامبىك بوغۇزى ئارقىلىق ئافرىقا چوڭ قۇرۇقلۇقىدىن ئايرىلىپ تۇرىدۇ. پۈتۈن ئارالنى ۋولقان جىنسلىرى قاپلاپ تۇرىدۇ، ئارالنىڭ ئوتتۇرا قىسمى تاغلىق بولۇپ، دېڭىز يۈزىدىن ئوتتۇرىچە ئېگىزلىكى 1200-400 مېتىر كېلىدۇ. دۆلەتنىڭ غەربىي جەنۇب قىرغاقلىرىدا تۈزلەڭلىكلەر بار. ئەڭ ئېگىز چاراتانانا چوققىسىنىڭ دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 2880 مېتىر، ماداغاسقارنىڭ كۆپ قىسمى تروپىك بەلباغقا جايلاشقان بولسىمۇ، ئۇنىڭ شەرقىي قىسمى بىلەن غەربىي قىسمىنىڭ ئىقلىمى پەرقلىنىدۇ. شەرقىي تەرىپى ھىندى ئوكيان يىللىق نەم ھاۋاسىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغانلىقتىن، يامغۇرلۇق ئورمان ئىقلىمى شەكىللەنگەن، بۇ جايلارنىڭ يىللىق ھۆل - يېغىن مىقدارى 2000 مىللىمېتىردىن ئاشىدۇ. غەربىي قىسىمنىڭ ئىقلىمى تروپىك ساۋاننا ئىقلىم تىپىغا كىرىدۇ، بۇ جايلارنىڭ قۇرغاق پەسلى بىلەن ھۆلچىلىك پەسلى ئېنىق بولىدۇ. ماداغاسقارنىڭ يىللىق ھاۋا تېمپېراتۇرىسى يۇقىرى، قىش پەسلى بولمايدۇ. پۈتۈن دۆلەتنىڭ 1/6 قىسىم يېرىنى ئورمان قاپلاپ تۇرىدۇ. ماداغاسكار دۇنيادىكى ئەڭ نامرات دۆلەتلەرنىڭ بىرى بولۇپ، ئىقتىسادىي جەھەتتە يېزا ئىگىلىكىنى ئاساس قىلىدۇ، ئاھالىنىڭ 90% ى دېھقانچىلىق، ئورمانچىلىق، چارۋىچىلىق قاتارلىق كەسىپلەر بىلەن شۇغۇللىنىدۇ. ماداغاسكارنىڭ سانائەت ئاساسى ئاجىز، سانائەت ئىشلەپچىقىرىش قىممىتى پۈتۈن خەلق ئىگىلىكى ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتىنىڭ ئاران 15% نى تەشكىل قىلىدۇ. ئاساسلىق ئىقتىسادى كىرىمى چەتئەللەرنىڭ ياردىمى ۋە ساياھەتچىلىكتىن ئىبارەت بولۇپ ساياھەتچىلىك ماداگاسكارنىڭ تۆۋرۈك كەسپى ھېسابلىنىدۇ، ماداغاسكار قەھۋە، گۆش، پۇراقلىق ماتېرىياللار، شېكەر ئېكسپورت قىلىدۇ، ماشىنا - ئۈسكۈنە، ئاپتوموبىل، كۈندىلىك تۇرمۇش بۇيۇملىرى، ئاشلىق قاتارلىقلارنى ئىمپورت قىلىدۇ.

ماداغاسكار ئەسلىدە سىۋاھلى تىلىدىكى مىللەتلەرنىڭ زىمىنى بولۇپ مىلادىنىڭ ئالدى كەينىدە بۇ يەرگە مالاي تاقىم ئاراللىرىدىكى دېڭىز بويلاپ تۇرمۇش كەچۈرىدىغان مالايلارنىڭ بىر قىسمى ھىندى ئوكياندىن ئۆتۈپ كۆچۈپ كېلىپ ئۇششاق بەگلىكلەرنى قۇرغان. مىلادى 10-ئەسىردىلا ئەرەب دېڭىزچىلىرى بۇ چوڭ ئارالنىڭ بارلىقىنى بايقىغان. 14-ئەسىردە ئىتالىيە ساياھەتچىسى ماركو . پولو ئەڭ بۇرۇن ماداغاسكار ئارىلىنى تىلغا ئالغان، لېكىن ئۇنىڭ ئۆزى بۇ ئارالغا ھەقىقىي كېلىپ باقمىغان بولۇپ، پەقەت تارقىلىپ يۈرگەن پاراڭلارغا ئاساسلىنىپ تۇرۇپ خاتىرە قالدۇرغان، 1500-يىلى 8-ئاينىڭ 10-كۈنى پورتۇگالىيە دېڭىزچىسى دېئوك دىئاس تۇنجى قېتىم بۇ ئارالغا يېتىپ كەلگەن، ئۇ كۈنى دەل سائىنىت لاۋرېنىس ئارىلى دەپ نام قويغان. ئافرىقىنىڭ شەرقىي دېڭىز قىرغىقىغا جايلاشقان موگادىشو پادىشاھلىقى «ھازىرقى سومالى»دەپ ئويلاپ قېلىپ، خاتا ئاھاڭ ئوقۇلۇشى ۋە يېزىلىشى سەۋەبىدىن بۇ ئارال «ماداغاسقار ئارىلى»دەپ ئاتىلىپ قالغان. 14-ئەسىرنىڭ دەسلىپىدە مارنالار ئارالدا ئىمالنا دۆلىتىنى قۇرۇپ، 1794-يىلىغا كەلگەندە تەرەققىي قىلىپ، ھوقۇق مەركەزگە مەركەزلەشكەن فېئوداللىق پادىشاھلىق بولغان. 1896-يىلى فرانسىيىنىڭ مۇستەملىكىسى بولۇپ قالغان. فىرانسىيەلىكلەر كەلگەندىن كېيىن لاتىن ئېلىپبەسى ئاساسدىكى ئېلىپبە بارلىققا كېلىپ مالگاش خەلقىنىڭ يېزىقى بىرلىككە كەلگەن. 1960-يىلى 6-ئاينىڭ 26-كۈنى مۇستەقىل بولغاندىن كېيىنمۇ داۋاملىق شۇنداق ئاتالغان. 1975- يىلى 12-ئاينىڭ 30-كۈنى دۆلەت نامى «ماداغاسكار دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى»قىلىپ بېكىتىلگەن. 1995-يىلى دۆلەت نامىنى ماداغاسكار جۇمھۇرىيىتىگە ئۆزگەرتكەن.

ئىقتىساد

  • ماداغاسقار فرانكى
Other Languages
Acèh: Madagaskar
Afrikaans: Madagaskar
Alemannisch: Madagaskar
አማርኛ: ማዳጋስካር
aragonés: Madagascar
Ænglisc: Madagascar
العربية: مدغشقر
asturianu: Madagascar
azərbaycanca: Madaqaskar
تۆرکجه: ماداقاسکار
башҡортса: Мадагаскар
žemaitėška: Madagaskars
Bikol Central: Madagaskar
беларуская: Мадагаскар
беларуская (тарашкевіца)‎: Мадагаскар
български: Мадагаскар
भोजपुरी: मेडागास्कर
Bislama: Madagaskar
Bahasa Banjar: Madagaskar
bamanankan: Madagaskar
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মাদাগাস্কার
brezhoneg: Madagaskar
bosanski: Madagaskar
буряад: Мадагаскар
català: Madagascar
Chavacano de Zamboanga: Madagascar
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Madagascar
нохчийн: Мадагаскар
Cebuano: Madagascar
Tsetsêhestâhese: Madagascar
qırımtatarca: Madagaskar
čeština: Madagaskar
Cymraeg: Madagasgar
dansk: Madagaskar
Deutsch: Madagaskar
Zazaki: Madagaskar
dolnoserbski: Madagaskar
डोटेली: मडागास्कर
ދިވެހިބަސް: މަޑަގަސްކަރަ
eʋegbe: Malagasi
Ελληνικά: Μαδαγασκάρη
English: Madagascar
Esperanto: Madagaskaro
español: Madagascar
eesti: Madagaskar
euskara: Madagaskar
estremeñu: Madagascal
suomi: Madagaskar
Võro: Madagaskar
Na Vosa Vakaviti: Madagasikar
føroyskt: Madagaskar
français: Madagascar
arpetan: Madagascâr
Nordfriisk: Madagaskar
Frysk: Madagaskar
Gaeilge: Madagascar
Gagauz: Madagaskar
Gàidhlig: Madagascar
galego: Madagascar
Avañe'ẽ: Mandagaka
ગુજરાતી: મડાગાસ્કર
Gaelg: Madagascar
Hausa: Madagaskar
客家語/Hak-kâ-ngî: Madagascar
עברית: מדגסקר
हिन्दी: मेडागास्कर
Fiji Hindi: Madagascar
hrvatski: Madagaskar
hornjoserbsce: Madagaskar
Kreyòl ayisyen: Madagaskar
magyar: Madagaszkár
հայերեն: Մադագասկար
interlingua: Madagascar
Bahasa Indonesia: Madagaskar
Interlingue: Madagascar
Ilokano: Madagascar
íslenska: Madagaskar
italiano: Madagascar
Patois: Madagiaska
Basa Jawa: Madagaskar
ქართული: მადაგასკარი
Qaraqalpaqsha: Madagaskar
Taqbaylit: Madagaskar
Kabɩyɛ: Madakasɩkarɩ
Kongo: Malagasi
Gĩkũyũ: Madagascar
қазақша: Мадагаскар
kalaallisut: Madagascar
kurdî: Madagaskar
kernowek: Madagaskar
Кыргызча: Мадагаскар
Latina: Madagascaria
Ladino: Madagaskar
Lëtzebuergesch: Madagaskar
Lingua Franca Nova: Madagasicara
Luganda: Madagascar
Limburgs: Madagaskar
Ligure: Madagascar
lumbaart: Madagascar
lingála: Madagasikari
لۊری شومالی: ماداگاسکار
lietuvių: Madagaskaras
latgaļu: Madagaskars
latviešu: Madagaskara
Malagasy: Madagasikara
Māori: Marakāhia
Baso Minangkabau: Madagaskar
македонски: Мадагаскар
മലയാളം: മഡഗാസ്കർ
монгол: Мадагаскар
кырык мары: Мадагаскар
Bahasa Melayu: Madagaskar
Malti: Madagaskar
مازِرونی: ماداگاسکار
Nāhuatl: Madagascar
Plattdüütsch: Madagaskar
Nedersaksies: Madagaskar
नेपाली: माडागास्कर
नेपाल भाषा: मादागास्कर
Nederlands: Madagaskar
norsk nynorsk: Madagaskar
norsk: Madagaskar
Novial: Madagaskar
Sesotho sa Leboa: Madagascar
occitan: Madagascar
Livvinkarjala: Madagaskar
Oromoo: Madagaskaar
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ
Kapampangan: Madagascar
Papiamentu: Madagascar
Deitsch: Madagascar
Norfuk / Pitkern: Madagascar
polski: Madagaskar
Piemontèis: Madagascar
پنجابی: مڈغاسکر
Ποντιακά: Μαδαγασκάρην
português: Madagáscar
Runa Simi: Madagaskar
română: Madagascar
русский: Мадагаскар
Kinyarwanda: Madagasikari
संस्कृतम्: मडगास्कर
саха тыла: Мадагаскар
sicilianu: Madagascar
Scots: Madagascar
davvisámegiella: Madagaskar
Sängö: Madagaskära
srpskohrvatski / српскохрватски: Madagaskar
Simple English: Madagascar
slovenčina: Madagaskar
slovenščina: Madagaskar
Gagana Samoa: Madagascar
chiShona: Madagascar
Soomaaliga: Madagaskar
српски / srpski: Мадагаскар
SiSwati: IMadagasikha
Sesotho: Madagascar
Seeltersk: Madagaskar
Basa Sunda: Madagaskar
svenska: Madagaskar
Kiswahili: Madagaska
ślůnski: Madagaskar
తెలుగు: మడగాస్కర్
тоҷикӣ: Мадагаскар
ትግርኛ: ማዳጋስካር
Türkmençe: Madagaskar
Tagalog: Madagascar
Türkçe: Madagaskar
Xitsonga: Madagascar
татарча/tatarça: Мадагаскар
reo tahiti: Matatatihata
удмурт: Мадагаскар
українська: Мадагаскар
اردو: مڈغاسکر
oʻzbekcha/ўзбекча: Madagaskar
vèneto: Madagascar
vepsän kel’: Madagaskar
Tiếng Việt: Madagascar
Volapük: Malagaseän
Winaray: Madagascar
მარგალური: მადაგასკარი
ייִדיש: מאדאגאסקאר
Yorùbá: Madagáskàr
Zeêuws: Madahaskar
Bân-lâm-gú: Madagascar
isiZulu: IMadagasika