Konfüçyüs

Konfüçyüs
Konfüçyüs portresi
Konfüçyüs'ün, Wu Daozi tarafından yapılan portresi.
Tam adıKonfüçyüs
DoğumuMÖ 28 Eylül 551
Lu eyaleti, Çin
ÖlümüMÖ 479
Lu eyaleti, Çin
ÇağıAntik Çağ felsefesi

Konfüçyüs (Çince: Kǒng Fūzǐ, 孔夫子, Latince: Confucius, "Üstad Kong" Çince 孔子, Kǒng Zǐ, Wade-Giles: K’ung-tzǔ), Çinli filozof, eğitimci ve yazar.

MÖ 551 - MÖ 479 tarihleri arasında, Doğu Zhou Hanedanlığı döneminde yaşadığı sanılmaktadır. Kong Qiu (Wade-Giles: K’ung Ch’iu) adı altında, Lu devletinin Qufu şehrinde (günümüzde Shandong eyaleti) doğmuş ve aynı şehirde vefat etmiştir.

Doğu uygarlığının en önemli temsilcilerinden biri kabul edilir.[1] Çin geleneklerini derleyip toparlayarak yeni kuşaklara aktarmak isteyen Konfüçyüs, kendine özgü yöntemleriyle öğretimi halka yaymış ve öğretmenliği bir uğraş haline getirmiş bir düşünürdür.[2] Ancak adı filozoflar, devlet adamları, büyük öğretmenler ve ahlakçılar arasında değil, peygamberler arasında zikredilmektedir. Dinler Tarihi araştırmacıları da onun öğretisini bir din olarak kabul etmektedir.[3]

Konfüçyüs kendini antik dönem krallarının öğretisini aktaran Klasikler’in içerdiği değerleri ve ilkeleri topluma aktarmaktan sorumlu görmüştü. Temel amacı ve ideali “tartışmalardan uzak ve tümüyle uyum içerisinde yaşayan bir toplum ve dünya kurmak”tı.[1] Bu ideale ulaşabilmek için ise, ideal insanı tanımlamak ve onun ortaya çıkmasına yardımcı olmak gerekiyordu. Öğretisinde öteki dünya, tanrı, ruhlar, doğaüstü varlıklar ve benzeri kavramlara ve olgulara yer vermemişti. Çünkü bu alan, onun ilgi alanına girmiyordu.[1] Bu bakımdan Çin’in Sokrates’i olarak kabul edilir.[3] Fikirleri, kendisi tarafından asla yazılı hâle getirilmemiş, çoğunluğu birer düşünür ve bilim adamı olarak yetişen öğrencileri tarafından kâğıda dökülmüştür.[1]

Ölümünden sonra ülkesinde önce prens unvanı ile yüceltilmiş, ondan sonra “Mükemmel Hâkim” ve “Taçsız Kral” namıyla kutsanmış ve Çin’de kendi adına tapınaklar inşa edilmiştir.[3] Böylece Konfüçyüs yeni bir din ortaya koymayı düşünmediği hâlde onun adına mabetler inşa etme geleneği XX. yüzyılın başlarına kadar sürmüştür. Konfüçyüs’ün düşüncelerini ve konuşmalarını derleyen “Lun Yu” adlı ince kitap, kutsal kitap olarak kabul görmüştür.

İsminin tarihçesi

Asıl adı Qui, soyadı Kong, lakabı ise Zhonngni’dir. Çin’de Kong-Fuzi (孔夫子, Kǒng Fū Zǐ) veya Kung-Fu-Tzu adıyla tanındı.[3] Fuzi, “üstat, bilge, öğretmen, filozof” anlamlarına gelir. İsminin anlamı “Bilge-Filozof Kong”’dur.

Konfüçyüs isminin Batı dillerindeki karşılığı olan “Confucius”, Kong-Fuzi’nin Latince şeklidir.[4] İsmin sonundaki “-us” parçasının kaynağı, yazıtlarının ilk başta Cizvitler tarafından Latinceye çevrilmesiyle ilgilidir. Böylece "Kǒng Fū Zǐ", "Konfüçyüs"'e dönüşmüştür.[kaynak belirtilmeli]

Kong ailesi günümüzde hâlâ çınar ailesi olmakta ve dünyanın tarihçe kanıtlanmış en eski ailelerinden biri sayılmaktadır. Kong ailesinin 75. nesil üyesi bugün Tayvan'da oturan çınar olarak yaşamaktadır.[kaynak belirtilmeli] Qufu şehrinde yaşayan diğer bir ailenin de yine Konfüçyüs soyağacına dayandığı bilinmektedir. Soyağacının çok eskiye dayanmasından ötürü, binlerce ailenin çınar ailesine bağlı olması mümkün sayılır. Günümüzde hâlen Kong ailesi fertleri, tapınak görünümlü malikânelerindeki kabristana defnedilmektedir.

En otros idiomas
Afrikaans: Konfusius
Alemannisch: Konfuzius
አማርኛ: ኮንግ-ፉጸ
aragonés: Confucio
Ænglisc: Confucius
العربية: كونفوشيوس
ܐܪܡܝܐ: ܩܘܢܦܘܫܝܘܣ
asturianu: Confuciu
Aymar aru: Confucius
azərbaycanca: Konfutsi
تۆرکجه: کونفوسیوس
башҡортса: Конфуций
Boarisch: Konfuzius
žemaitėška: Konfucėjos
Bikol Central: Confucius
беларуская: Канфуцый
беларуская (тарашкевіца)‎: Канфуцый
български: Конфуций
भोजपुरी: कन्फ्यूशियस
Bislama: Confucius
bamanankan: Confucius
བོད་ཡིག: ཁུང་ཙི།
brezhoneg: Konfusius
bosanski: Konfucije
буряад: Күнзы
català: Confuci
Chavacano de Zamboanga: Confucius
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kūng-cṳ̄
нохчийн: Конфуций
Cebuano: Confucio
corsu: Confuciu
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᑯᓐᕗᓯ
čeština: Konfucius
Чӑвашла: Конфуци
Cymraeg: Conffiwsiws
dansk: Konfutse
Deutsch: Konfuzius
Zazaki: Konfuçyus
dolnoserbski: Konfucius
ދިވެހިބަސް: ކޮންފޫޝާ
Ελληνικά: Κομφούκιος
English: Confucius
Esperanto: Konfuceo
español: Confucio
eesti: Kong Fuzi
euskara: Konfuzio
estremeñu: Confúciu
فارسی: کنفوسیوس
suomi: Kungfutse
Võro: Kong Fuzi
Na Vosa Vakaviti: Confucius
føroyskt: Konfusius
français: Confucius
arpetan: Confucius
Frysk: Konfusius
Gaeilge: Confúicias
贛語: 孔子
Gàidhlig: Confucius
galego: Confucio
Avañe'ẽ: Konfúsio
Bahasa Hulontalo: Kong Hu Cu
ગુજરાતી: કન્ફ્યુશિયસ
Hausa: Confucius
客家語/Hak-kâ-ngî: Khúng-chṳ́
עברית: קונפוציוס
Fiji Hindi: Confucius
hrvatski: Konfucije
hornjoserbsce: Konfucius
Kreyòl ayisyen: Confucius
magyar: Konfuciusz
Հայերեն: Կոնֆուցիոս
interlingua: Confucio
Bahasa Indonesia: Kong Hu Cu (filsuf)
Interlingue: Konfuzius
Ilokano: Confucius
Ido: Kong Zi
íslenska: Konfúsíus
italiano: Confucio
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: Kunpusiusi
日本語: 孔子
Patois: Kanfyuushos
la .lojban.: kongzi
Basa Jawa: Kong Hu Cu
ქართული: კონფუცი
Qaraqalpaqsha: Konfutsiy
Taqbaylit: Confucius
Kabɩyɛ: Confucius
қазақша: Құң-зы
kalaallisut: Konfusiusi
ភាសាខ្មែរ: ខុង ជឺ
한국어: 공자
kurdî: Konfusyus
kernowek: Confucius
Кыргызча: Конфуций
Latina: Confucius
Ladino: Konfusio
Lëtzebuergesch: Konfuzius
Lingua Franca Nova: Kongzi
Limburgs: Confucius
Ligure: Confucio
lumbaart: Confuci
lietuvių: Konfucijus
latviešu: Konfūcijs
मैथिली: कन्फुसियस
Basa Banyumasan: Konfusius
Malagasy: Confucius
Baso Minangkabau: Konfusius
македонски: Конфучиј
монгол: Күнз
Bahasa Melayu: Confucius
Malti: Konfuċju
Mirandés: Confúcio
မြန်မာဘာသာ: ကွန်ဖြူးရှပ်
مازِرونی: کونفوسیوس
Napulitano: Confucio
Plattdüütsch: Konfuzius
Nedersaksies: Konfusius
नेपाली: कन्फुसियस
Nederlands: Confucius
norsk nynorsk: Konfutse
norsk: Konfucius
Novial: Kongzi
Nouormand: Confucius
occitan: Confuci
ଓଡ଼ିଆ: କନଫୁସିଅସ
Pangasinan: K'ung-Tzu
Kapampangan: Confucius
Deitsch: Konfyuschus
Norfuk / Pitkern: Konfucii
polski: Konfucjusz
Piemontèis: Confucio
پنجابی: کنفیوشس
Ποντιακά: Κομφούκιον
português: Confúcio
Runa Simi: Khunfuqi
rumantsch: Confucius
Romani: Confucius
română: Confucius
armãneashti: Confutsiu
русский: Конфуций
русиньскый: Конфуцій
саха тыла: Конфуций
sardu: Confutziu
sicilianu: Cunfuciu
Scots: Confucius
Sängö: Confucius
srpskohrvatski / српскохрватски: Konfucije
Simple English: Confucius
slovenčina: Konfucius
slovenščina: Konfucij
Gagana Samoa: Konefasia
Soomaaliga: Confucius
shqip: Konfuci
српски / srpski: Конфучије
Sesotho: Konfuzius
Seeltersk: Confucius
Basa Sunda: Kong Hu Cu
svenska: Konfucius
Kiswahili: Konfusio
ślůnski: Kůnfucyjus
тоҷикӣ: Конфутсий
Türkmençe: Konfusiý
Tagalog: Confucius
Tok Pisin: Kongzi
татарча/tatarça: Конфуций
reo tahiti: Confucius
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۇڭزى
українська: Конфуцій
اردو: کنفیوشس
oʻzbekcha/ўзбекча: Konfutsiy
vèneto: Confucio
Tiếng Việt: Khổng Tử
West-Vlams: Confucius
Volapük: Confucius
Winaray: Confucius
Wolof: Confucius
吴语: 孔子
хальмг: Конфуций
isiXhosa: UConfucius
მარგალური: კონფუცი
ייִדיש: קאנפוציוס
Yorùbá: Kọnfukiọsi
Vahcuengh: Gungjswj
Zeêuws: Confucius
中文: 孔子
文言: 孔子
Bân-lâm-gú: Khóng-chú
粵語: 孔子