Wikang Ingles

  • ingles
    english
    pagbigkas /ˈɪŋɡlɪʃ/[1]
    rehiyonorihinal sa britanya
    ngayo'y malawakan (tingnan sa bandang ibaba ang distribusyong pangheograpiko)
    mga katutubong
    tagapagsalita
    360–400 milyon  (2006)[2]
    nagsasalitang l2: 400 milyon;
    bilang wikang pangdayuhan: 600–700 milyon[2]
    pamilyang wika
    indo-europeo
    • hermaniko
      • kanlurang hermaniko
        • anglo-priso
          • angliko
            • ingles
              english
    mga maagang anyo:
    lumang ingles
    • gitnang ingles
      • maagang makabagong ingles
        • ingles
          english
    sistema ng pagsulateskritong latin ( english alphabet)
    english braille, pinag-isang english braille
    opisyal na katayuan
    opisyal na wika sa67 bansa
    27 di-soberanong entidad
    mga kodigong pangwika
    iso 639-1en
    iso 639-2eng
    iso 639-3eng
    linggwaspera52-aba
    anglospeak.svg
    ██ mga bansa ng daigdig kung saan pangmaramihang katutubong wika ang ingles; awstralya, bagong selanda (zealander), estados unidos (american), irlanda, reyno unido (british) at kanada ██ mga bansa kung saan opisyal ang ingles ngunit hindi pangmaramihang katutubong wika; nalalabing kontinente sa aprika, bhutan, guyana, india, pakistan, papua new guinea at pilipinas
    wikipedia
    edisyon ng wikipedia sa wikang ingles

    ang ingles ay isang kanlurang hermanikong wika na unang sinasalita sa maagang edad medyang inglatera at kalaunang naging pandaigdigang lingua franca.[3][4] pinangalanan ito sa mga anglo, isa sa mga hermanikong tribo na naglipat sa pook ng gran britanya, bilang inglatera. nagmula ang dalawang pangalan mula sa anglia, isang tangway sa dagat baltiko. malapit ang wika sa prisyo at mababang sakson, at naimpluwensyahan nang todo ang kanyang talasalitaan ng mga ibang wikang hermaniko, lalo na sa nordiko (isang hilagang wikang hermaniko), at higit na sa latin at pranses.[5]

    nalinang ang wikang ingles sa nakalipas na higit sa 1,400 taon. ang mga unang anyo ng ingles, isang pangkat ng mga dayalektong kanlurang hermaniko ( ingaeboniko) na dinala sa gran britanya ng mga anglo-sakson noong ika-5 siglo, sa kabuuan ay tinatawag na lumang ingles. nagsimula ang gitnang ingles sa huling bahagi ng ika-11 siglo noong pananakop ng normando ng inglatera; naging panahon ito kung kailan naimpluwensyahan ang wika ng pranses.[6] nagsimula ang maagang makabagong ingles sa huling bahagi ng ika-15 siglo noong pagpapakilala ng palimbagan sa londres, paglilimbag ng bibliyang haring jacobo at simula ng dakilang pagbago ng patinig.[7]

    kumakalat ang makabagong ingles sa buong mundo mula noong ika-17 siglo sa pamamagitan ng pandaigdigang impluwensya ng imperyong britaniko at ng estados unidos. sa pamamagitan ng mga nalimag at elektronikong midya ng dalawang bansa, ang ingles ay naging pangunahing wika ng pandaigdigang diskurso at ang sa maramihang rehiyon at kontekstong propesyonal tulad ng agham, paglalayag at batas.[8]

    ang wikang ingles ay ang pinakamalaking wika ayon sa bilang ng nananalita,[9] at ang pangatlong pinakasinasalitang katutubong wika sa buong mundo, pagkatapos ng wikang mandarin at kastila.[10] ito rin ang pinakapinag-aaralan na pangalawang wika at wikang opisyal o isa sa mga wikang opisyal sa halos 60 soberanong estado. mas marami ang taong nag-aaral nito bilang pangalawang wika kaysa sa mga katutubong salita. tinatanya na may higit sa 2 bilyong nananalita ng ingles.[11] ang ingles ay katutubong wika ng karamihan sa estados unidos,reyno unido, canada, australya, bagong silandya at sa republika ng irlanda, at malawakan ang pananalita nito sa mga iilang bahagi ng karibe, aprika at timog asya.[12] ito rin ay wikang ko-opisyal ng mga nagkakaisang bansa, unyong europeo at sa marami pang pandaigdigan at rehiyonal na organisasyong internasyonal. ito ang pinakanananalitang wikang hermaniko na nananagot sa hindi bababa sa 70% ng nananalita nitong indo-europeong sangay. napakalawak ang talasalitaan ang ingles, ngunit imposibleng bilangin kung iilan talaga ang salita sa anumang wika.[13][14] "anglopono" ang tawag sa mga nananalita ng ingles.

    ang bararila ng makabagong ingles ay resulta ng unti-unting pagbabago mula sa tipikal na indo-europeong huwaran ng disarilining pagmamarka na sabaylong palaturingan at medyo malayang pagkakasunud-sunod ng mga salita, patungo sa halos suriing huwaran na halos walang sabaylo, medyo nakaayos na pagkakasunud-sunod ng paksa–pandiwa–layon at kumplikadong saugnay.[15] mas nananalig ang makabagong ingles sa mga pandiwang pantulong at pagkakaayos ng salita para sa pagpapahayag ng kumplikadong panahunan, aspeto at panagano, pati na rin sa mga balintiyak na konstruksyon, pananong at iilang pananggi. ang baryasyon sa mga punto at dayalekto ng ingles na ginagamit sa mga iba't ibang bansa at rehiyon—sa palatinigan at ponolohiya, at minsan sa talasalitaan, bararila, at pagbaybay—ay kadalasang naiintindihan ng mga nananalita ng mga ibang dayalekto, ngunit sa mga sukdulang kaso ay maaaring humantong sa pagkakalito o walang pagkakaunawa sa isa't isa sa mga nananalita ng ingles.

  • kasaysayan
  • talasanggunian
  • mga kawing panlabas

Ingles
English
Pagbigkas /ˈɪŋɡlɪʃ/[1]
RehiyonOrihinal sa Britanya
ngayo'y malawakan (tingnan sa bandang ibaba ang distribusyong pangheograpiko)
Mga katutubong
tagapagsalita
360–400 milyon  (2006)[2]
Nagsasalitang L2: 400 milyon;
bilang wikang pangdayuhan: 600–700 milyon[2]
Pamilyang wika
Indo-Europeo
  • Hermaniko
    • Kanlurang Hermaniko
      • Anglo-Priso
        • Angliko
          • Ingles
            English
Mga maagang anyo:
Lumang Ingles
  • Gitnang Ingles
    • Maagang Makabagong Ingles
      • Ingles
        English
Sistema ng pagsulatEskritong Latin ( English alphabet)
English Braille, Pinag-isang English Braille
Opisyal na katayuan
Opisyal na wika sa67 bansa
27 di-soberanong entidad
Mga kodigong pangwika
ISO 639-1en
ISO 639-2eng
ISO 639-3eng
Linggwaspera52-ABA
Anglospeak.svg
██ Mga bansa ng daigdig kung saan pangmaramihang katutubong wika ang Ingles; Awstralya, Bagong Selanda (Zealander), Estados Unidos (American), Irlanda, Reyno Unido (British) at Kanada ██ Mga bansa kung saan opisyal ang Ingles ngunit hindi pangmaramihang katutubong wika; Nalalabing kontinente sa Aprika, Bhutan, Guyana, India, Pakistan, Papua New Guinea at Pilipinas
Wikipedia
Edisyon ng Wikipedia sa Wikang Ingles

Ang Ingles ay isang Kanlurang Hermanikong wika na unang sinasalita sa maagang edad medyang Inglatera at kalaunang naging pandaigdigang lingua franca.[3][4] Pinangalanan ito sa mga Anglo, isa sa mga Hermanikong tribo na naglipat sa pook ng Gran Britanya, bilang Inglatera. Nagmula ang dalawang pangalan mula sa Anglia, isang tangway sa Dagat Baltiko. Malapit ang wika sa Prisyo at Mababang Sakson, at naimpluwensyahan nang todo ang kanyang talasalitaan ng mga ibang wikang Hermaniko, lalo na sa Nordiko (isang Hilagang wikang Hermaniko), at higit na sa Latin at Pranses.[5]

Nalinang ang wikang Ingles sa nakalipas na higit sa 1,400 taon. Ang mga unang anyo ng Ingles, isang pangkat ng mga dayalektong Kanlurang Hermaniko ( Ingaeboniko) na dinala sa Gran Britanya ng mga Anglo-Sakson noong ika-5 siglo, sa kabuuan ay tinatawag na Lumang Ingles. Nagsimula ang Gitnang Ingles sa huling bahagi ng ika-11 siglo noong pananakop ng Normando ng Inglatera; naging panahon ito kung kailan naimpluwensyahan ang wika ng Pranses.[6] Nagsimula ang Maagang Makabagong Ingles sa huling bahagi ng ika-15 siglo noong pagpapakilala ng palimbagan sa Londres, paglilimbag ng Bibliyang Haring Jacobo at simula ng Dakilang Pagbago ng Patinig.[7]

Kumakalat ang Makabagong Ingles sa buong mundo mula noong ika-17 siglo sa pamamagitan ng pandaigdigang impluwensya ng Imperyong Britaniko at ng Estados Unidos. Sa pamamagitan ng mga nalimag at elektronikong midya ng dalawang bansa, ang Ingles ay naging pangunahing wika ng pandaigdigang diskurso at ang sa maramihang rehiyon at kontekstong propesyonal tulad ng agham, paglalayag at batas.[8]

Ang wikang Ingles ay ang pinakamalaking wika ayon sa bilang ng nananalita,[9] at ang pangatlong pinakasinasalitang katutubong wika sa buong mundo, pagkatapos ng wikang Mandarin at Kastila.[10] Ito rin ang pinakapinag-aaralan na pangalawang wika at wikang opisyal o isa sa mga wikang opisyal sa halos 60 soberanong estado. Mas marami ang taong nag-aaral nito bilang pangalawang wika kaysa sa mga katutubong salita. Tinatanya na may higit sa 2 bilyong nananalita ng Ingles.[11] Ang Ingles ay katutubong wika ng karamihan sa Estados Unidos,Reyno Unido, Canada, Australya, Bagong Silandya at sa Republika ng Irlanda, at malawakan ang pananalita nito sa mga iilang bahagi ng Karibe, Aprika at Timog Asya.[12] Ito rin ay wikang ko-opisyal ng mga Nagkakaisang Bansa, Unyong Europeo at sa marami pang pandaigdigan at rehiyonal na organisasyong internasyonal. Ito ang pinakanananalitang wikang Hermaniko na nananagot sa hindi bababa sa 70% ng nananalita nitong Indo-Europeong sangay. Napakalawak ang talasalitaan ang Ingles, ngunit imposibleng bilangin kung iilan talaga ang salita sa anumang wika.[13][14] "Anglopono" ang tawag sa mga nananalita ng Ingles.

Ang bararila ng Makabagong Ingles ay resulta ng unti-unting pagbabago mula sa tipikal na Indo-Europeong huwaran ng disarilining pagmamarka na sabaylong palaturingan at medyo malayang pagkakasunud-sunod ng mga salita, patungo sa halos suriing huwaran na halos walang sabaylo, medyo nakaayos na pagkakasunud-sunod ng paksa–pandiwa–layon at kumplikadong saugnay.[15] Mas nananalig ang Makabagong Ingles sa mga pandiwang pantulong at pagkakaayos ng salita para sa pagpapahayag ng kumplikadong panahunan, aspeto at panagano, pati na rin sa mga balintiyak na konstruksyon, pananong at iilang pananggi. Ang baryasyon sa mga punto at dayalekto ng Ingles na ginagamit sa mga iba't ibang bansa at rehiyon—sa palatinigan at ponolohiya, at minsan sa talasalitaan, bararila, at pagbaybay—ay kadalasang naiintindihan ng mga nananalita ng mga ibang dayalekto, ngunit sa mga sukdulang kaso ay maaaring humantong sa pagkakalito o walang pagkakaunawa sa isa't isa sa mga nananalita ng Ingles.

Other Languages
адыгабзэ: Инджылызыбзэ
Afrikaans: Engels
Akan: English
Alemannisch: Englische Sprache
አማርኛ: እንግሊዝኛ
aragonés: Idioma anglés
مصرى: انجليزى
অসমীয়া: ইংৰাজী ভাষা
asturianu: Idioma inglés
Aymar aru: Inlish aru
azərbaycanca: İngilis dili
башҡортса: Инглиз теле
žemaitėška: Onglu kalba
Bikol Central: Tataramon na Ingles
беларуская: Англійская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Ангельская мова
български: Английски език
भोजपुरी: अंगरेजी
bamanankan: Angilɛkan
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইংরেজি ঠার
brezhoneg: Saozneg
bosanski: Engleski jezik
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨅᨔ ᨕᨗᨋᨗᨔᨗ
буряад: Англи хэлэн
català: Anglès
Chavacano de Zamboanga: Lengua Inglés
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĭng-ngṳ̄
Cebuano: Iningles
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐧᐁᒥᔥᑎᑯᔒᐤ ᐊᔨᒧᐧᐃᓐ
qırımtatarca: İngliz tili
čeština: Angličtina
kaszëbsczi: Anielsczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Англїискъ ѩꙁꙑкъ
Cymraeg: Saesneg
Zazaki: İngılızki
dolnoserbski: Engelšćina
ދިވެހިބަސް: އިނގިރޭސި
ཇོང་ཁ: ཨིང་ལིཤ
eʋegbe: Eŋlisigbe
Ελληνικά: Αγγλική γλώσσα
emiliàn e rumagnòl: Inglés
Esperanto: Angla lingvo
español: Idioma inglés
euskara: Ingeles
estremeñu: Luenga ingresa
Na Vosa Vakaviti: Vosa Vakavalagi
føroyskt: Enskt mál
français: Anglais
arpetan: Anglès
Nordfriisk: Ingelsk spriak
Frysk: Ingelsk
Gaeilge: An Béarla
贛語: 英語
kriyòl gwiyannen: Annglé
Gàidhlig: Beurla
Avañe'ẽ: Ingleñe'ẽ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Inglez
Gaelg: Baarle
Hausa: Turanci
客家語/Hak-kâ-ngî: Yîn-ngî
עברית: אנגלית
Fiji Hindi: English bhasa
hrvatski: Engleski jezik
hornjoserbsce: Jendźelšćina
Kreyòl ayisyen: Lang angle
magyar: Angol nyelv
հայերեն: Անգլերեն
Արեւմտահայերէն: Անգլերէն
interlingua: Lingua anglese
Bahasa Indonesia: Bahasa Inggris
Interlingue: Anglesi
ГӀалгӀай: Ингалсий мотт
íslenska: Enska
italiano: Lingua inglese
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᖃᓪᓗᓈᑎᑐᑦ
日本語: 英語
Patois: Ingglish
la .lojban.: glibau
Qaraqalpaqsha: Ingliz tili
Taqbaylit: Taglizit
Адыгэбзэ: Инджылыбзэ
Kongo: Kingelezi
қазақша: Ағылшын тілі
kalaallisut: Tuluttut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាអង់គ្លេស
ಕನ್ನಡ: ಆಂಗ್ಲ
한국어: 영어
Перем Коми: Инглиш кыв
къарачай-малкъар: Ингилиз тил
कॉशुर / کٲشُر: اَنٖگرَیزی زَبانَ
Ripoarisch: Änglische Sproch
kernowek: Sowsnek
Кыргызча: Англис тили
Lëtzebuergesch: Englesch
Lingua Franca Nova: Engles (lingua)
Limburgs: Ingels
lumbaart: Lengua inglesa
lingála: Lingɛlɛ́sa
لۊری شومالی: زڤوݩ اْنڳلٛیسی
lietuvių: Anglų kalba
latviešu: Angļu valoda
Basa Banyumasan: Basa Inggris
мокшень: Англань кяль
Malagasy: Fiteny anglisy
олык марий: Англичан йылме
Māori: Reo Pākehā
Minangkabau: Bahaso Inggirih
македонски: Англиски јазик
монгол: Англи хэл
кырык мары: Англ йӹлмӹ
Bahasa Melayu: Bahasa Inggeris
Mirandés: Léngua anglesa
مازِرونی: اینگلیسی زبون
Dorerin Naoero: Dorerin Iburubur
Napulitano: Lengua ngrese
Plattdüütsch: Engelsche Spraak
Nedersaksies: Engels
नेपाल भाषा: अंग्रेजी भाषा
Oshiwambo: English
Nederlands: Engels
norsk nynorsk: Engelsk
norsk: Engelsk
Novial: Anglum
Nouormand: Angliais
Sesotho sa Leboa: Seisimane
Diné bizaad: Bilagáana bizaad
Chi-Chewa: Chingerezi
occitan: Anglés
Livvinkarjala: Anglien kieli
Pangasinan: Salitan Ingles
Kapampangan: Amanung Ingles
Papiamentu: Ingles
Picard: Inglé
Norfuk / Pitkern: Inglish
Piemontèis: Lenga anglèisa
پنجابی: انگریزی
پښتو: انګلیسي
português: Língua inglesa
Runa Simi: Inlish simi
rumantsch: Lingua englaisa
română: Limba engleză
armãneashti: Limba anglicheascã
tarandíne: Lènga 'nglese
русиньскый: Анґліцькый язык
Kinyarwanda: Icyongereza
संस्कृतम्: आङ्ग्लभाषा
саха тыла: Ааҥыл тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
sicilianu: Lingua ngrisa
davvisámegiella: Eaŋgalsgiella
Sängö: Anglëe
srpskohrvatski / српскохрватски: Engleski jezik
ၽႃႇသႃႇတႆး : လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ
Simple English: English language
slovenčina: Angličtina
slovenščina: Angleščina
Gagana Samoa: Fa'aperetania
chiShona: Chirungu
Soomaaliga: Af-Ingiriisi
српски / srpski: Енглески језик
Sranantongo: Ingristongo
SiSwati: SíNgísi
Sesotho: Senyesemane
svenska: Engelska
Kiswahili: Kiingereza
ślůnski: Angelsko godka
தமிழ்: ஆங்கிலம்
తెలుగు: ఆంగ్ల భాష
Türkmençe: Iňlis dili
Setswana: Sekgoga
Tok Pisin: Tokples Inglis
Türkçe: İngilizce
Xitsonga: Xinghezi
татарча/tatarça: Инглиз теле
Twi: English
reo tahiti: Reo Paratāne
тыва дыл: Англи дыл
удмурт: Англи кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىنگلىز تىلى
українська: Англійська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Ingliz tili
Tshivenda: English
vepsän kel’: Anglijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Anh
West-Vlams: Iengels
Volapük: Linglänapük
Winaray: Ininglis
吴语: 英语
isiXhosa: IsiNgesi
მარგალური: ინგლისური ნინა
ייִדיש: ענגליש
Vahcuengh: Vah Yinghgoz
Zeêuws: Iengels
中文: 英语
文言: 英語
Bân-lâm-gú: Eng-gí
粵語: 英文
isiZulu: IsiNgisi