ยิปซัม

ยิปซัม
Roses des Sables Tunisie.jpg
การจำแนก
ประเภทแร่อโลหะ
สูตรเคมีCaSO4·2H2O
คุณสมบัติ
สีสีเทา ขาวหรือสีชมพูแดง
โครงสร้างผลึกระบบโมโนคลินิก
ค่าความแข็ง1.5-2
ดรรชนีหักเหnα = 1.519 - 1.521 nβ = 1.522 - 1.523 nγ = 1.529 - 1.530
สีผงละเอียดสีขาว
ความถ่วงจำเพาะ2.31 - 2.33

ยิปซัม (อังกฤษ: Gypsum) (CaSO4·2H2O) หรือเรียกว่าเกลือจืด เป็นแร่อโลหะที่มีความเปราะมากมีสีขาว ไม่มีสีหรือสีเทา มักมีสีเหลือง แดง หรือน้ำตาล เป็นมลทินปนอยู่ มีความวาวคล้ายแก้ว มุก หรือไหม ความแข็ง 2 ความถ่วงจำเพาะ 2.7 เนื้อแร่โปร่งใสจนกระทั่งโปร่งแสง อาจเรียกชื่อต่างกันออกไปตามลักษณะของเนื้อแร่ คือ ชนิดซาตินสปาร์ (satinspar) เป็นแร่ยิปซัมลักษณะที่เป็นเนื้อเสี้ยน มีความวาวคล้ายไหม ชนิดอะลาบาสเทอร์ (alabaster) มีเนื้อเป็นมวลเม็ดอัดกันแน่น และชนิดซีลีไนต์ (selenite) ใสไม่มีสี เนื้อแร่เป็นแผ่นบางโปร่งใส เกิดจากแร่ที่ตกตะกอนในแอ่งที่มีการระเหยของน้ำสูงมากและต่อเนื่อง ทำให้น้ำส่วนที่เหลือมีความเข้มข้นสูงขึ้น ถึงจุดที่แร่กลุ่มที่เรียกว่า “อีแวพอไรต์ (evaporites) ” จะสามารถตกตะกอนออกมาตามลำดับความสามารถในการละลาย (solubility) ซึ่งโดยทั่วไปเริ่มจากพวกคาร์บอเนต (carbonates) ซัลเฟต (sulphates) และเฮไลด์ (halides) การกำเนิด แร่ยิปซัมของไทยมีเนื้อเป็นเกล็ดเล็กๆ สมานแน่น เรียกว่า “อะลาบาสเตอร์ (alabaster) ” ซึ่งมิได้เกิดจากการตกตะกอนทับถมกันในสภาพการณ์ปฐมภูมิจากการระเหยของน้ำ แต่เกิดจากการเติมน้ำ (rehydration) ให้กับช่วงบนสุดของมวลแอนไฮไดรต์ จนเกิดการเปลี่ยนแปลง ชนิดแร่ ยิปซัมในประเทศไทยมีประวัติที่ค่อนข้างซับซ้อน และการศึกษาธรณีวิทยาแหล่งแร่พบว่า เคยผ่านการเปลี่ยนแปลงชนิดแร่ไปมา ระหว่างยิปซัมกับแอนไฮไดรต์ (CaSO4) หลายครั้ง (Utha-aroon and Ratanajarurak, 1996) ก่อนจะมีสภาพเช่นในปัจจุบัน

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Gips
aragonés: Cheso (mineral)
العربية: جص
asturianu: Yelsu
azərbaycanca: Gips (mineral)
башҡортса: Гипс
беларуская: Гіпс
беларуская (тарашкевіца)‎: Гіпс
български: Гипс
bosanski: Gips
català: Guix
čeština: Sádrovec
dansk: Gips
Deutsch: Gips
Ελληνικά: Γύψος
English: Gypsum
Esperanto: Gipsoŝtono
español: Yeso (mineral)
eesti: Kips
فارسی: سنگ گچ
suomi: Kipsi
français: Gypse
Gaeilge: Gipseam
galego: Xeso
עברית: גבס
हिन्दी: हरसौंठ
hrvatski: Gips
magyar: Gipsz
հայերեն: Գիպս
Bahasa Indonesia: Gipsum
Ido: Gipso
日本語: 石膏
ქართული: თაბაშირი
қазақша: Гипс
ಕನ್ನಡ: ಜಿಪ್ಸಂ
한국어: 석고
kurdî: Ceps
Кыргызча: Гипс
Latina: Gypsum
lietuvių: Gipsas
latviešu: Ģipsis
македонски: Гипс
монгол: Гөлтгөнө
မြန်မာဘာသာ: ဂျစ်ပဆမ်
Plattdüütsch: Gips
Nederlands: Gips
norsk nynorsk: Gips
norsk: Gips
occitan: Gip
ਪੰਜਾਬੀ: ਖੜੀਆ ਮਿੱਟੀ
polski: Gips
پنجابی: جپسم
português: Gipsita
Runa Simi: Quntay
română: Gips
русский: Гипс
саха тыла: Гиипсэ
sicilianu: Jissu (minirali)
Scots: Gypsum
سنڌي: چيرولي
srpskohrvatski / српскохрватски: Gips
Simple English: Gypsum
slovenčina: Sadrovec
slovenščina: Sadra
српски / srpski: Гипс
svenska: Gips
தமிழ்: ஜிப்சம்
Türkçe: Alçı taşı
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گىپىس
українська: Гіпс
oʻzbekcha/ўзбекча: Gips
Tiếng Việt: Thạch cao
吴语: 石膏
中文: 石膏
粵語: 石膏