ทรัพย์สิน

ทรัพย์ (อังกฤษ: thing) หมายถึง วัตถุมีรูปร่าง ซึ่งได้แก่สิ่งที่มองเห็นได้ด้วยตา สัมผัสได้ด้วยมือ อาทิ โต๊ะ ตู้ ตั่ง เตียง ช้าง มา วัว ควาย เป็นคำมาจากคำในภาษาสันสกฤตว่า "ทฺรวฺย"[1]

ทรัพย์สิน หรือเดิมเรียก ทรัพย์สมบัติ[2] (อังกฤษ: property, (โบราณ) propriety) หมายความถึง วัตถุทั้งที่มีรูปร่างและไม่มีรูปร่าง ซึ่งอาจมีราคาและอาจถือเอาได้ เช่น บ้าน ที่ดิน เป็นวัตถุมีรูปร่าง ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เป็นวัตถุไม่มีรูปร่าง[1] ซึ่งแบ่งประเภทเป็น อสังหาริมทรัพย์-สังหาริมทรัพย์ ซึ่งเดิมเรียก ทรัพย์สมบัติอันที่พึงเคลื่อนจากที่ได้-ทรัพย์สมบัติอันที่ไม่พึงเคลื่อนจากที่ได้[2], ทรัพย์แบ่งได้-ทรัพย์แบ่งไม่ได้ และ ทรัพย์ในพาณิชย์-ทรัพย์นอกพาณิชย์ นอกจากนี้ ยังมีการแบ่งทรัพย์สินออกเป็น สังกมทรัพย์-อสังกมทรัพย์, วิญญาณกทรัพย์-อวิญญาณกทรัพย์ และ โภคยทรัพย์ ซึ่งปัจจุบันได้ยกเลิกไปหมดแล้วในประเทศไทย[3] [4] [5]

บุคคลย่อมมีสิทธิในทรัพย์สิน สิทธิเช่นนี้เรียก "ทรัพยสิทธิ" (อังกฤษ: real right) อันมีขึ้นได้ก็แต่เฉพาะที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น อาทิ กรรมสิทธิ์ สิทธิครอบครอง โดยเฉพาะผู้ทรงกรรมสิทธิ์นั้นย่อมมีอำนาจที่จะใช้สอย จำหน่ายจ่ายโอน ได้ดอกผล กับทั้งติดตามและเอาคืนซึ่งทรัพย์สินของตน รวมถึงขัดขวางมิให้ผู้อื่นสอดเข้าเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินนั้นโดยมิชอบด้วยกฎหมาย

ป็นทรัพย์สินด้วย

กรณีหนึ่งที่จะยกมาสนับสนุนความเห็นของผู้เขียนข้งต้น คือ การที่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 143 บัญญัติว่า 'ทรัพย์นอกพาณิชย์ หมายความว่า ทรัพย์ที่ไม่สามารถถือเอาได้และทรัพย์ที่โอนแก่กันมิได้โดยชอบด้วยกฎหมาย' บทบัญญัตินี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า สิ่งที่ไม่สามารถถือเอาได้ เป็นทรัพย์"

ทรัพย์สิน

บทบัญญัติของกฎหมาย

ประเทศ/
เขตการปกครอง
บทบัญญัติต้นฉบับคำแปลบทบัญญัติ
ไทย ไทยป.พ.พ.
บ.1 หลักทั่วไป, ล.3 ทรัพย์

"ม.138
ทรัพย์สิน หมายความรวมทั้งทรัพย์และวัตถุไม่มีรูปร่าง ซึ่งอาจมีราคาและอาจถือเอาได้"
Civil and Commercial Code
Book 1 : General Provisions, Title 3 : Things[6]

"Section 138.
Property includes things as well as incorporeal objects, susceptible of having a value and of being appropriated."
ญี่ปุ่น ญี่ปุ่นMinpō (ญี่ปุ่น: 民法)
Part 1 : General Provisions, Chapter 4 : Things[7]

"Article 86 (Real Estate and Movables).
1. Land and any fixtures thereto are regarded as real estate.
2. Any Thing which is not real estate is regarded as movable.
3. A bearer's certificate of claims is deemed to be movable.".
มินโป
ภ.1 บททั่วไป, หม.4 ทรัพย์

"ม.86 (อสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์)
1. ที่ดินและทรัพย์อันติดตรึงกับที่ดิน ชื่อว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์
2. สิ่งใดที่มิใช่อสังหาริมทรัพย์ ชื่อว่าเป็นสังหาริมทรัพย์
3. ใบรับรองสิทธิเรียกร้องอันออกให้แก่ผู้ถือ ชื่อว่าเป็นสังหาริมทรัพย์"
ฝรั่งเศส ฝรั่งเศสFrench Civil Code (ฝรั่งเศส: Code civil des Français)
Book 2 : Of property, and the different modifications of property; Title 1 : Of the Distinction of Property[8]

"Article 516.
All property is movable or immovable."
ประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส
บ.2 ทรัพย์สินและการดัดแปรทรัพย์สิน, ล.1 การจัดประเภททรัพย์สิน

"ม.516
ทรัพย์สินทั้งปวงมีทั้งที่เป็นสังหาริมทรัพย์ (เคลื่อนที่ได้) และอสังหาริมทรัพย์ (เคลื่อนที่มิได้)"
สเปน สเปนSpanish Civil Code (สเปน: Código Civil de España)
Book 2 : Of property, and the different modifications of property; Title 1 : Classifications of property[9]

"Section 333 (Defenition).
All things that are or may be appropriated are regarded as movable or immovable property."
ประมวลกฎหมายแพ่งแห่งสเปน
บ.2 ทรัพย์สินและการดัดแปรทรัพย์สิน, ล. 1 การจัดประเภททรัพย์สิน

"ม.333 (บทอธิบายศัพท์)
สิ่งทั้งปวงซึ่งถือเอาหรืออาจถือเอาได้ ชื่อว่าเป็นสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์"
ฟิลิปปินส์ ฟิลิปปินส์Civil Code of the Philippines
Book 2 : property, ownership and its modifications; Title 1 : Classification of property[10]

"Article 414 (Preliminary provisions).
All things which are or may be the object of appropriation are considered either:
(1) Immovable or real property; or
(2) Movable or personal property."
ประมวลกฎหมายแพ่งแห่งฟิลิปปินส์
บ.2 ทรัพย์สิน กรรมสิทธิ์ และการดัดแปรทรัพย์สิน, ล.1 การจัดประเภททรัพย์สิน

"ม.414 (บุริมบท)
สิ่งทั้งปวงซึ่งเป็นหรืออาจเป็นวัตถุแห่งการถือเอา ชื่อว่าเป็น
(1) อสังหาริมทรัพย์ หรือ
(2) สังหาริมทรัพย์"
แคนาดา รัฐควิเบก
แคนาดา
Civil Code of Quebec (ฝรั่งเศส: Code civil du Québec)
Book 4 : Property; Title 1 : Kinds of property and its appropriation; Chapter 1 : Kinds of property[11]

"Article 899.
Property, whether corporeal or incorporeal, is divided into immovables and movables."
ประมวลกฎหมายแพ่งแห่งควิเบก
บ.4 ทรัพย์สิน, ล.1 ประเภทและการถือเอาทรัพย์สิน, หม.1 ประเภทของทรัพย์สิน

"ม.899
ทรัพย์สิน ไม่ว่ามีรูปร่างหรือไม่มีรูปร่าง จำแนกเป็นอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์"

นิยาม

กฎหมายของประเทศอื่น ๆ ในระบบซีวิลลอว์มิได้ให้นิยามของทรัพย์สินไว้เป็นแต่จำแนกว่าทรัพย์สินมีลักษณะอย่างไร

ขณะที่ตามกฎหมายไทยแล้ว ป.พ.พ. ม.138 ให้ ทรัพย์สิน (อังกฤษ: property) หมายความถึง ทรัพย์คือวัตถุมีรูปร่าง และหมายความรวมถึงวัตถุที่ไม่มีรูปร่างด้วย ซึ่งวัตถุทั้งสองประเภทนี้อาจมีราคาและอาจถือเอาได้

  1. ที่ว่า "วัตถุมีรูปร่าง" นั้นหมายความถึง วัตถุที่ประกอบด้วยรูปและร่างในตัวเองโดยลำพัง มีตัวตน มีสัดส่วน ควมกว้าง ความยาว ความสูง ความต่ำ ความอ้วน ความผอม ความกลม ความรี เป็นต้น แม้จะเป็นปรมาณูเล็กน้อยจนไม่อาจมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าก็ตาม เช่น บ้าน ที่ดิน ช้าง ม้า วัว ตวาย เงินตรา เชื้อโรค ฯลฯ[12]
  2. ที่ว่า "วัตถุไม่มีรูปร่าง" หมายความถึง วัตถุที่มีสมบัติในตัวเองเป็นสิ่งไร้ส่วนสัด ไม่มีความเต็ม ไม่กินที่ เป็นต้น อาทิ ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า สิทธิเรียกร้อง ฯลฯ[12]
  3. ที่ว่า "ซึ่งอาจมีราคา" (อังกฤษ: valuable) หมายความว่า สิ่งนั้นมีคุณค่าในตัวเอง ซึ่งไม่จำต้องเป็นคุณค่าในทางเศรษฐกิจ แต่อาจเป็นคุณค่าในทางจิตใจก็ได้ เช่น จดหมายจากมารดาย่อมมีคุณค่ามากสำหรับบุตร ตราไปรษณียากรที่บุคคลสะสมไว้ด้วยใจรัก เป็นต้น[13]
  4. ที่ว่า "ซึ่งอาจถือเอาได้" (อังกฤษ: appropriated) หมายความว่า สิ่งนั้นอาจเข้าถือเอาเพื่อให้มีสิทธิเหนือมันได้[13]

ประเภทของทรัพย์สิน

อสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ อสังหาริมทรัพย์ และ สังหาริมทรัพย์

อสังหาริมทรัพย์ (อังกฤษ: immovable (ซีวิลลอว์), realty ( คอมมอนลอว์)) หมายความว่า ทรัพย์ที่นำไปไม่ได้ คือ ทรัพย์ที่ติดกับที่ ได้แก่ ที่ดิน และทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินมีลักษณะเป็นการถาวรหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้น และหมายความรวมถึงทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินหรือทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินหรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้นด้วย[1]

สังหาริมทรัพย์ หรือ สังหาริมะ (อังกฤษ: movable (ซีวิลลอว์), personalty ( คอมมอนลอว์)) หมายความว่า ทรัพย์ที่นำไปได้ ได้แก่ ทรัพย์สินอื่นนอกจากอสังหาริมทรัพย์และรวมถึงสิทธิอันเกี่ยวกับทรัพย์สินนั้นด้วย[1]

ทรัพย์แบ่งได้และทรัพย์แบ่งไม่ได้

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ ทรัพย์แบ่งได้ และ ทรัพย์แบ่งไม่ได้

ทรัพย์แบ่งได้ (อังกฤษ: divisible thing) คือ ทรัพย์อันอาจแยกออกจากกันเป็นส่วน ๆ ได้จริงถนัดชัดแจ้ง แต่ละส่วนได้รูปบริบูรณ์ลำพังตัว[14]

ทรัพย์แบ่งไม่ได้ (อังกฤษ: indivisible thing) คือ ทรัพย์อันอาจจะแยกออกจากกันไม่ได้ นอกจากเปลี่ยนแปลงภาวะของทรัพย์ และหมายความรวมถึงทรัพย์ที่มีกฎหมายบัญญัติว่าแบ่งไม่ได้ด้วย[15] เช่น ป.พ.พ. ม.1118 ให้หุ้นของบริษัท และม.1394 ให้ ภาระจำยอม เป็นทรัพย์แบ่งไม่ได้

ทรัพย์นอกพาณิชย์และทรัพย์ในพาณิชย์

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ ทรัพย์นอกพาณิชย์ และ ทรัพย์ในพาณิชย์

ทรัพย์นอกพาณิชย์ (อังกฤษ: non-commercial thing) คือ ทรัพย์ที่ไม่สามารถถือเอาได้ และทรัพย์ที่โอนแก่กันมิได้โดยชอบด้วยกฎหมาย[1] เช่น ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ สายลม ที่วัด ที่ธรณีสงฆ์

ทรัพย์ในพาณิชย์ (อังกฤษ: commercial thing) คือ ทรัพย์ทั้งหลายที่มิใช่ทรัพย์นอกพาณิชย์

สังกมทรัพย์และอสังกมทรัพย์

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ สังกมทรัพย์ และ อสังกมทรัพย์

สังกมทรัพย์ (อังกฤษ: fungible thing) คือ สังหาริมทรัพย์ซึ่งโดยปรกติอาจใช้ของอื่นอันเป็นประเภทและชนิดเดียวกันมีปริมาณเท่ากันแทนได้[1]

อสังกมทรัพย์ (อังกฤษ: non-fungible thing) คือ สังหาริมทรัพย์ซึ่งไม่อาจใช้ของอื่น ที่เป็นประเภทและชนิดเดียวกัน มีปริมาณเท่ากันแทนได้[1]

ทรัพย์สินทั้งสองประเภทนี้ ปัจจุบันกฎหมายไทยได้ยกเลิกไปแล้ว แต่ยังมีอยู่ในกฎหมายของบางประเทศ[5]

วิญญาณกทรัพย์และอวิญญาณกทรัพย์

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ วิญญาณกทรัพย์ และ อวิญญาณกทรัพย์

วิญญาณกทรัพย์ หรือ สวิญญาณกทรัพย์ (อังกฤษ: living thing) คือ สิ่งที่มีวิญญาณหรือชีวิตซึ่งนับเป็นทรัพย์ เช่น ทาส ช้าง ม้า วัว ควาย[1]

อวิญญาณกทรัพย์ (อังกฤษ: non-living thing) คือ สิ่งที่ไม่มีวิญญาณหรือชีวิตซึ่งนับเป็นทรัพย์ เช่น เงิน ทอง ที่ดิน[1]

ทรัพย์ทั้งสองประเภทนี้มีในกฎหมายโบราณของประเทศไทย แต่ปัจจุบันไม่มีที่ใช้แล้ว

โภคยทรัพย์

Searchtool.svg ดูบทความหลักที่ โภคยทรัพย์

โภคยทรัพย์ (อังกฤษ: consumable thing) คือ สังหาริมทรัพย์ซึ่งเมื่อใช้ย่อมเสียภาวะเสื่อมสลายไปในทันใดเพราะการใช้นั้น หรือซึ่งใช้ไปในที่สุดย่อมสิ้นเปลืองหมดไป[1]

ทรัพย์สินประเภทนี้ ปัจจุบันกฎหมายไทยได้ยกเลิกไปแล้ว แต่ยังมีอยู่ในกฎหมายของบางประเทศ[5]

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Eiendom
Ænglisc: Ǣht
العربية: ملكية شخصية
asturianu: Propiedá
azərbaycanca: Əmlak
беларуская: Маёмасць
български: Имот
brezhoneg: Perc'henniezh
کوردی: مڵک
čeština: Majetek
Cymraeg: Eiddo
Deutsch: Eigentum
English: Property
Esperanto: Posedo
español: Propiedad
eesti: Omand
français: Propriété
galego: Propiedade
עברית: רכוש
हिन्दी: सम्पत्ति
Bahasa Indonesia: Properti
íslenska: Eignarréttur
ಕನ್ನಡ: ಆಸ್ತಿ
한국어: 재산권
Lëtzebuergesch: Proprietéit
lietuvių: Nuosavybė
latviešu: Īpašums
македонски: Сопственост
Nederlands: Eigendom
occitan: Proprietat
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੰਪੱਤੀ
polski: Majątek
română: Proprietate
русский: Имущество
sicilianu: Pussidenti
Scots: Property
srpskohrvatski / српскохрватски: Pravo svojine
Simple English: Property
slovenščina: Stvar
српски / srpski: Pravo svojine
svenska: Egendom
తెలుగు: ఆస్తి
татарча/tatarça: Милек
українська: Майно
اردو: جائیداد
isiXhosa: Iimpawu
ייִדיש: אייגנטום
中文: 財產
粵語: 財產