కార్డేటా

కార్డేటా
Temporal range: Latest Ediacaran - Recent
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
రంగం:Eukaryota
రాజ్యం:ఏనిమేలియా
ఉప రాజ్యం:Eumetazoa
Superphylum:Deuterostomia
(unranked):Bilateria
విభాగం:కార్డేటా
Bateson, 1885
Typical Classes

See below

జంతువులలోని 30 వర్గాలలో కార్డేటా (లాటిన్ Chordata) వర్గం చివరిది. కార్డేటా వర్గాన్ని బాల్ ఫోర్ 1880 లో స్థాపించారు. కార్డేటా అంటే గ్రీకు భాషలో తీగవంటి నిర్మాణం కలిగి ఉండటం అని అర్థం. ఈ తీగలాంటి భాగం కార్డేటా జీవులలో గల, స్థితిస్థాపక శక్తి కలిగి దృఢమైన ఆధారాన్నిచ్చే పృష్ట వంశం. ఈ వర్గంలో గల జీవులన్నిటిలో ఏదో ఒక దశలో ఉంది.

సామాన్య లక్షణాలు

  • పృష్ఠవంశం (Chorda dorsalis) : ఇది పృష్ఠ భాగంలోగల దృఢమైన స్థితిస్థాపక శక్తి కలిగిన కడ్డీ వంటి నిర్మాణం. ఇది పిండదశలో మధ్యత్వచం నుంచి ఏర్పడుతుంది. ఆంఫియాక్సిస్, ఆయికోఫ్లూరా ల వంటి ప్రాథమిక కార్డేటా లలో పృష్ఠవంశం జీవిత పర్యంతం కనిపిస్తుంది. అభివృద్ధి చెందిన సకశేరుకాలలో ఇది పిండదశకే పరిమితమై, ప్రౌఢజీవులలో వెన్నెముకగా మారుతుంది. ప్రౌఢ క్షీరదాలలో పృష్ఠవంశం అంతర్ కశేరు చక్రికలపై మందమైన 'న్యూక్లియై పల్పోసిస్' గా కనిపిస్తుంది.
  • నాళికాయుత పృష్ఠ నాడీ దండం: కార్డేటాలలో నాడీ దండం పృష్ఠ తలంలో బోలుగా గల నిర్మాణం. కానీ అకశేరుకాలలో నాడీ దండం ఉదరతలంలో రెండు నాడీ దండాలను కలిగిన ఘన నిర్మాణం. నాడీదండం బహిస్త్వచం నుంచి ఏర్పడుతుంది. ఇది పూర్వతలంలో మెదడుగాను, పరభాగంలో కశేరు నాడీ దండంగాను మారుతుంది. నాడీ దండం శరీర ప్రక్రియలను సమన్వయపరుస్తూ క్రమబద్ధం చేస్తుంది.
  • గ్రసనీ మొప్పచీలికలు (Bronchial clefts) : కింది స్థాయి జలచర కార్డేట్ లలో గ్రసనీ కుహరం నీటి ప్రవాహం వెళ్ళేందుకనుకూలంగా గ్రసనీకుడ్యం జతలగా మొప్ప చీలికలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ గ్రసని మొప్ప చీలికలు ప్రోకార్డేట్ లు, చేపలు, ఉభయచరాలు డింభకాలలోను శాశ్వతంగా ఉంటాయి. నీటి నుంచి భూచర జీవితానికి మారినప్పుడు మొప్ప చీలికల విధిని ఊపిరితిత్తులు నిర్వహిస్తాయి. అందువల్ల భూచరజీవులలో మొప్ప చీలికలు అవశేషావయవాలుగా మారి, విధిని కోల్పోయి, పిండదశకు మాత్రమే పరిమితమవుతాయి.
  • సౌష్ఠవం (Symmetry) : కార్డేట్ జీవులు ఇతర సీలోమేట్ వర్గాలైన అనెలిడా, ఆర్థోపొడలలాగ ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవాన్ని చూపిస్తాయి.
  • ఖండీ భవనం (Metamerism) : కార్డేట్ జీవులలో అంతర్ ఖండవిన్యాసం, కండరాలు, కశేరువుల అమరికలో విదితమవుతుంది.
  • శరీరకుహరం (Coelom) : ఎకినోడెర్మేటా జీవుల లాగ కార్డేట్ లలో ఆంత్ర శరీర కుహరం ఉంటుంది.
  • అస్థిపంజరం (Skeleton) : శరీర భాగాల కదలికకు ఉపయోగపడుతుంది. చాలా కార్డేట్ లలో అంతరాస్థిపంజరం ఎముక లేదా మృదులాస్థి నిర్మితం.
  • హృదయం (Heart) : కార్డేట్ లలో రక్తప్రసరణను క్రమబద్దం చేసేది గుండె. ఇది ఉదరతలంలో ఉండే కండర జనిత హృదయం. ఈ జీవులలో నాన్-కార్డేట్ లలో లాగ కాకుండా పృష్ఠ రక్తనాళాలలో రక్తప్రసరణ పూర్వభాగం నుంచి పరభాగానికి, ఉదర రక్తనాళాలలో పరభాగం నుంచి పూర్వభాగానికి జరుగుతుంది.
  • కాలేయ నిర్వాహక సిర (Hepatic portal vein) : అమైనో ఆమ్లాలు, గ్లూకోస్ కలిగిన జీర్ణమైన ఆహారాన్ని జీర్ణనాళం నుంచి గ్రహించి, కేశనాళికల ద్వారా కాలేయం లోకి తెరచుకొనే రక్తనాళం కాలేయ నిర్వాహిక సిర.
  • కండర ఫాస్ఫోజన్ : కార్డేట్ లలో గల కండర ఫాస్ఫోజన్ - క్రియాటిన్ ఫాస్ఫేట్.
  • పాయు పర పుచ్ఛవాజం (Post anal tail) : శరీర పరభాగం నుంచి ఏర్పడే నిర్మాణాన్ని తోక అంటారు. తోకలో శరీర కుహరంగాని అంతరంగాలు గాని ఉండవు. కానీ కండరాలు, నాడీ దండం, పృష్ఠవంశం ఉంటాయి. తోక కార్డేటా జీవులలో పాయువుకు పరాంతంగా ఉంటుంది.
  • ఆది ఆంత్రరంధ్రం (Blastopore) : గాస్ట్రాలేషన్ సమయంలో ఏర్పడే ఆది ఆంత్రరంధ్రం కార్డేట్ లలో పాయువుగా మారుతుంది. ఈ స్థితిని 'డ్యూటిరోస్టోమియేట్ స్థితి' అంటారు.
Other Languages
English: Chordate
हिन्दी: रज्जुकी
ಕನ್ನಡ: ಕಾರ್ಡೇಟ್
മലയാളം: കോർഡേറ്റ
Afrikaans: Rugstringdiere
Alemannisch: Chordatiere
አማርኛ: አምደስጌ
aragonés: Chordata
العربية: حبليات
অসমীয়া: ক'ৰডাটা
asturianu: Chordata
azərbaycanca: Xordalılar
башҡортса: Хордалылар
žemaitėška: Chuordėnē
беларуская: Хордавыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Хордавыя
български: Хордови
भोजपुरी: कार्डेट
বাংলা: কর্ডাটা
brezhoneg: Chordata
bosanski: Hordati
буряад: Хүбшэтэн
català: Cordats
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cék-só̤h dông-ŭk
کوردی: مازەداران
čeština: Strunatci
Cymraeg: Cordog
dansk: Chordater
Deutsch: Chordatiere
Ελληνικά: Χορδωτά
Esperanto: Ĥorduloj
español: Chordata
euskara: Kordatu
فارسی: طنابداران
føroyskt: Chordata
français: Chordata
Nordfriisk: Ragstringdiarten
Gaeilge: Chordates
Gàidhlig: Chordata
galego: Cordados
Gaelg: Chordata
客家語/Hak-kâ-ngî: Chit-sok thung-vu̍t
עברית: מיתרניים
Fiji Hindi: Chordate
hrvatski: Svitkovci
Kreyòl ayisyen: Kòde
հայերեն: Քորդավորներ
interlingua: Chordata
Bahasa Indonesia: Chordata
Ilokano: Kordata
íslenska: Seildýr
italiano: Chordata
日本語: 脊索動物
la .lojban.: skoselti'e
Basa Jawa: Chordata
ქართული: ქორდიანები
қазақша: Хордалылар
한국어: 척삭동물
Перем Коми: Мышксöнаэз
kernowek: Chordata
Кыргызча: Хордалуу
Latina: Chordata
Lëtzebuergesch: Chordadéieren
Lingua Franca Nova: Cordato
Limburgs: Chordabieste
Ligure: Chordata
lietuvių: Chordiniai
latviešu: Hordaiņi
македонски: Хордови
монгол: Хөвчтөн
Bahasa Melayu: Kordata
Malti: Chordata
Plattdüütsch: Ruggensnarendeerter
Nederlands: Chordadieren
norsk nynorsk: Ryggstrengdyr
Novial: Chordata
occitan: Chordata
ਪੰਜਾਬੀ: ਤੰਦਧਾਰੀ
polski: Strunowce
Piemontèis: Chordata
پنجابی: کورڈیٹ
português: Cordados
Runa Simi: Wasa tiwlliyuq
română: Cordate
русский: Хордовые
русиньскый: Хордовы
саха тыла: Хордалыктар
sicilianu: Chordata
Scots: Chordate
srpskohrvatski / српскохрватски: Svitkovci
Simple English: Chordate
slovenčina: Chordáty
slovenščina: Strunarji
shqip: Chordate
српски / srpski: Хордати
Basa Sunda: Chordata
Kiswahili: Kodata
тоҷикӣ: Танобдорон
Tagalog: Chordata
lea faka-Tonga: Monumanu filo siliva
Türkçe: Kordalılar
татарча/tatarça: Хордалылар
українська: Хордові
اردو: حبلیات
oʻzbekcha/ўзбекча: Xordalilar
West-Vlams: Chordabêestn
Winaray: Chordata
吴语: 脊索动物
მარგალური: ქორდიანეფი
ייִדיש: כארדאטן
中文: 脊索动物
Bân-lâm-gú: Chek-soh tōng-bu̍t
粵語: 脊索動物