Ancol | cách đặt tên

Cách đặt tên

Hệ thống hóa tên gọi

Tên chung cho các loại ancol thường được lấy theo tên của ankyl và thêm từ ancol vào trước cộng với hậu tố íc vào sau. Ví dụ ancol metylíc và ancol êtylíc. Đối với các loại ancol phức tạp, tên gọi chung phụ thuộc vào vị trí của nhóm chức ancol trong mạch cácbon mà gọi là ancol bậc nhất, bậc hai hay bậc ba.

Trong hệ thống tên gọi của IUPAC, thì thêm hậu tố ol vào tên của ankan. Ví dụ metan --> metanol. Trong trường hợp cần thiết thì vị trí của nhóm hydroxyl được thêm vào trước hoặc sau tên gọi. Ví dụ 1-propanol hay propanol-1. Một cách đặt tên khác là thêm tiền tố hydroxy vào tên của ankan: 1-hydroxypropan, 2-hydroxypropan.

Ancol bậc ba thì thêm tiền tố 3 trước tên của ankyl + íc.

Ví dụ: (CH3)3COH là ancol 3-butylíc, hay 2-metyl 2-propanol theo quy tắc của IUPAC, chỉ ra rằng cả hai nhóm metyl và nhóm hydroxyl cùng gắn với nguyên tử ở giữa (thứ hai) của chuỗi propan.

Ancol với hai nhóm chức hydroxyl được gọi chung là "glycol", ví dụ HO-CH2CH2-OH là êtylen glycol. Tên gọi của nó theo IUPAC là 1,2-etandiol, "diol" chỉ rằng có hai nhóm hydroxyl, và 1,2 chỉ vị trí liên kết của chúng. Các glycol tương tự (với cả hai nhóm hydroxyl liên kết với một nguyên tử cácbon), như 1,1-etandiol, nói chung là không ổn định. Đối với ancol có ba hoặc bốn nhóm chức ancol, sử dụng hậu tố "triol" and "tetraol".

Công thức hóa học Tên IUPAC Tên thông thường (tiếng Anh)
Monohydric alcohols (đơn chức)
CH3OH Methanol Wood alcohol
C2H5OH Ethanol Grain alcohol
C5H11OH Pentanol Amyl alcohol
C16H33OH Hexadecan-1-ol Cetyl alcohol
Polyhydric alcohols (đa chức)
C2H4(OH)2 Ethane-1,2-diol Ethylene glycol
C3H5(OH)3 Propane-1,2,3-triol Glycerol
C4H6(OH)4 Butane-1,2,3,4-tetraol Erythritol
C5H7(OH)5 Pentane-1,2,3,4,5-pentol Xylitol
C6H8(OH)6 Hexane-1,2,3,4,5,6-hexol Mannitol, Sorbitol
C7H9(OH)7 Heptane-1,2,3,4,5,6,7-heptol Volemitol
Unsaturated aliphatic alcohols
C3H5OH Prop-2-ene-1-ol Allyl alcohol
C10H17OH 3,7-Dimethylocta-2,6-dien-1-ol Geraniol
C3H3OH Prop-2-in-1-ol Propargyl alcohol
Alicyclic alcohols
C6H6(OH)6 Cyclohexane-1,2,3,4,5,6-geksol Inositol
C10H19OH 2 - (2-propyl)-5-methyl-cyclohexane-1-ol Menthol
En otros idiomas
Afrikaans: Alkohol
Alemannisch: Alkohole
العربية: كحول
aragonés: Alcohol
armãneashti: Alcoolu
অসমীয়া: এলক'হল
asturianu: Alcohol
azərbaycanca: Spirtlər
تۆرکجه: الکول
Bahasa Indonesia: Alkohol
Bahasa Melayu: Alkohol
Bân-lâm-gú: Alcohol
Basa Jawa: Alkohol
Basa Sunda: Alkohol
башҡортса: Спирт
беларуская: Спірты
беларуская (тарашкевіца)‎: Сьпірт
bosanski: Alkohol
brezhoneg: Alkool
български: Алкохол
català: Alcohol
čeština: Alkoholy
Cymraeg: Alcohol
Deutsch: Alkohole
eesti: Alkoholid
Ελληνικά: Αλκοόλες
English: Alcohol
español: Alcohol
Esperanto: Alkoholo
euskara: Alkohol
فارسی: الکل
Fiji Hindi: Alcohol
føroyskt: Alkohol
français: Alcool (chimie)
Gaeilge: Alcóil
Gaelg: Alcoal
Gàidhlig: Alcol
galego: Alcohol
ગુજરાતી: આલ્કોહોલ
한국어: 알코올
հայերեն: Սպիրտ
हिन्दी: अल्कोहल
hrvatski: Alkoholi
Ilokano: Alkohol
interlingua: Alcohol
íslenska: Alkóhól
italiano: Alcoli
עברית: כוהל
Kabɩyɛ: Alɩkɔɔlɩ
ქართული: სპირტი
қазақша: Алкогольдер
Кыргызча: Спирт
Kiswahili: Alkoholi
Kreyòl ayisyen: Alkòl
kurdî: Alkol
Ladino: Alkól
Latina: Alcohol
latviešu: Spirti
Lëtzebuergesch: Alkoholen
lietuvių: Alkoholis
Ligure: Alcooli
Limburgs: Alcohol
lingála: Lotoko
lumbaart: Alcol
magyar: Alkoholok
македонски: Алкохол
မြန်မာဘာသာ: အယ်လ်ကိုဟော
नेपाली: अल्कोहल
日本語: アルコール
Nordfriisk: Alkohol
norsk: Alkoholer
norsk nynorsk: Alkohol
occitan: Alcòl
oʻzbekcha/ўзбекча: Spirtlar
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਲਕੋਹਲ
پنجابی: الکحل
Patois: Alkoal
Plattdüütsch: Alkohol
polski: Alkohole
português: Álcool
Ripoarisch: Alkohol
română: Alcool
Runa Simi: Alkul
русский: Спирты
русиньскый: Алкоголы
Scots: Alcohol
shqip: Alkooli
sicilianu: Alcool
Simple English: Alcohol
slovenščina: Alkohol
کوردی: ئەلکھول
српски / srpski: Алкохол
srpskohrvatski / српскохрватски: Alkoholi
suomi: Alkoholit
svenska: Alkoholer
Tagalog: Alkohol
தமிழ்: மதுசாரம்
татарча/tatarça: Спиртлар
తెలుగు: ఆల్కహాలు
Türkçe: Alkol
українська: Спирти
اردو: الکحل
文言:
West-Vlams: Alcool
Winaray: Arkohol
吴语:
ייִדיש: אלקאהאל
Yorùbá: Ọtí
粵語: 酒精
žemaitėška: Alkuoguolis
中文: