Wimbi

Kwa nafaka inayoitwa wimbi tazama wimbi

Mawimbi madogo hutokea baada ya kutupa jiwe kwenye bwawa

Wimbi kwa lugha ya kawaida ni mwendo unaonekana kwenye uso wa maji tukitembea ufukoni mwa bahari. Kwa lugha ya fizikia wimbi halihusu maji pekee bali ni jambo linaloweza kutokea katika kila kitu.

Mfano wa wimbi katika maji

Tukiweka maji katika bakuli na kupuliza juu yake tunaona mwendo uleule kama ufukoni, yaani tunaona mawimbi madogo. Nishati ya pumzi tunalopuliza juu ya uso wa maji katika bakuli inaanzisha mbembeo wa uso wa maji unaoendelea. Nguvu hii inasababisha vurugo endelevu inayopanuka katika maji. Mwendo wa wimbi unapeleka nishati kutoka mahali pamoja kwende mahali pengine bila kusukuma maji yenyewe.

Mawimbi ya aina nyingi

Kwa maana hii wimbi ni vurugo endelevu au mbembeo unaopanuka katika mata au kwenye uga ya nishati. Mawimbi ya bahari kwenye ufuko yanaweza kutokana na dhoruba iliyopuliza maji kilomita elfu kadhaa kutoka mahali tunapoyaona. Kwa hiyo kimsingi kila wimbi ni mwendo wa nishati (si ya mata) unaoendelea kwa njia ya mtetemo au mbembeo. Lakini mawimbi ya maji ni sehemu ndogo tu ya mawimbi kwa jumla.

Aina nyingine ya wimbi ni nuru na wimbisauti. Halafu kuna mawimbi mengine yasiyoonekana kwetu, maana hatuna milango ya fahamu kwake. Lakini zimegunduliwa na sayansi ya kisasa na kutumiwa kwa njia ya teknolojia mbalimbali.

Kimsingi wataalamu wametofautisha aina mbili ambayo ni mawimbi ya mata, yanayoitwa pia wimbi makanika (mechanic wave) na ambayo yanahitaji midia kama kiowevu, gesi au mata manga. Kati ya hizi ni wimbosauti, mawimbi katika maji, mawimbi ya tetemeko.

Aina nyingine ya mawimbi zinapita pia katika ombwe (vacuum) pasipo mata na hizi ni hasa mawimbi sumakuumeme. Haya ni pamoja na nuru inayoonekana, infraredi, eksirei na wimbiredio.

Wimbi: Masafa ya mawimbi (wavelength) na tambo (amplitude)

Tabia za wimbi

Mawimbi huwa na tabia zinazopimika. Hizi ni pamoja na tambo (amplitude), urefu wa wimbi (wavelength), marudio (frequency), fezi (phase) na velositi ya fezi.

Tambo huwa na sehemu ya kilele (fyulisi) na ya bonde (bohori). Mstari unaopita katikati ya kilele na bonde ya wimbi ni mstari anzio (baseline).

Mawimbi ya sumakuumeme hupangwa katika spektra kutokana na tabia hizi za masafa na marudio ya mawimbi.

Other Languages
Afrikaans: Golf (fisika)
aragonés: Onda (fisica)
العربية: موجة
ܐܪܡܝܐ: ܓܠܠܐ
asturianu: Onda
azərbaycanca: Dalğa (fizika)
беларуская: Хваля
беларуская (тарашкевіца)‎: Хваля
български: Вълна
বাংলা: তরঙ্গ
bosanski: Talas
català: Ona
کوردی: شەپۆل
čeština: Vlnění
Cymraeg: Ton
dansk: Bølge
Deutsch: Welle
Ελληνικά: Κύμα
English: Wave
Esperanto: Ondo
español: Onda
eesti: Laine
euskara: Uhin
فارسی: موج
français: Onde
Nordfriisk: Waag
עברית: גל
हिन्दी: तरंग
hrvatski: Val
Kreyòl ayisyen: Vag (non)
magyar: Hullám
Հայերեն: Ալիքներ
Bahasa Indonesia: Gelombang
Ido: Ondo
íslenska: Bylgja
italiano: Onda
日本語: 波動
la .lojban.: boxna
ქართული: ტალღა
қазақша: Толқын
ಕನ್ನಡ: ತರಂಗ
한국어: 파동
kurdî: Pêl
Latina: Unda
lietuvių: Banga
latviešu: Vilnis
македонски: Бран
മലയാളം: തരംഗം
मराठी: तरंग
Bahasa Melayu: Gelombang
မြန်မာဘာသာ: လှိုင်း
Plattdüütsch: Bülg (Physik)
Nederlands: Golf (natuurkunde)
norsk nynorsk: Bølgje
norsk: Bølge
occitan: Onda
ਪੰਜਾਬੀ: ਛੱਲ
polski: Fala
Piemontèis: Onda
پنجابی: لہر
پښتو: څپه
português: Onda
Runa Simi: Pillunya
română: Undă
русский: Волна
русиньскый: Вовнїня
srpskohrvatski / српскохрватски: Val
Simple English: Wave (physics)
slovenčina: Vlnenie
slovenščina: Valovanje
chiShona: Masaisai
Soomaaliga: Mowjad
српски / srpski: Талас (физика)
Basa Sunda: Gelombang
svenska: Vågrörelse
தமிழ்: அலை
తెలుగు: తరంగము
ไทย: คลื่น
Tagalog: Alon
Türkçe: Dalga (fizik)
українська: Хвиля
اردو: موج
oʻzbekcha/ўзбекча: Toʻlqinlar
Tiếng Việt: Sóng
Winaray: Balud
ייִדיש: כוואליע
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Pho-tōng
粵語: 波 (物理)