Radi

Kwa maana tofauti ya neno hili kama elementi ya kikemia angalia radi (elementi)

Radi nchini Marekani
WikiMedia Commons
Wikimedia Commons ina media kuhusu:

Radi (pia: ngurumo ya umeme) ni mwangaza na miale ya mwanga wa umeme inayotokea wakati wa ngurumo wa mvua ya radi. Katika mazungumzo ya kila siku neno radi linaweza kutaja pia sauti yenyewe na mwanga unaweza kuitwa "umeme". Matumizi ya neno "umeme" kwa ajili ya teknolojia ya "electricity" na vifaa vya umeme yamesababisha kukaza tofauti kati ya umeme kwa jumla na kutokea kwake kwa ghafla wakati wa mvua kali kama mwangaza mkali. Hata hivyo maana ya kiasili ya "umeme" ni ule mwangaza.

Asili yake ni volteji inayojijenga kati ya mawingu angani yenye chaji tofauti au pia kati ya mawingu na ardhi. Volteji hii ikiongezeka mno husababisha mkondo wa umeme hewani unaoonekana kama mwangaza mkali. Mkondo unatoa pia joto kali na joto hili husababisha kupanuka kwa hewa ghafla. Upanuzi huu unaleta sauti inayosikika kama ngurumo kama ni mbali lakini inawaza kusikika pia sawa na mshtuko wa mlipuko kama ni karibu.

Kama mwendo wa radi ni kutoka mawinguni kwenda ardhi unaweza kuleta hasara kwa watu au vitu. Takriban watu 2,000 hupigwa na radi kila mwaka na mara nyingi wanakufa. Radi huwasha moto kwenye nyumba au porini. Radi inayolenga ardhi huelekea kuingia sehemu ya juu mahali inapopiga. Hapa kuna mitambo ya kikingaradi ni chuma zilizopo juu ya dari ya nyumba na kuendelea hadi ndani ya ardhi kando la nyumba. Kama radi inapiga nyumba itachukua nyjia ya haraka ya kufika ardhini kwa hiyo itapita kwenye vyuma bila kuumiza nyumba yenyewe.

Tanbihi


Other Languages
Afrikaans: Weerlig
አማርኛ: መብረቅ
العربية: برق
ܐܪܡܝܐ: ܒܪܩܐ
asturianu: Rayu
Aymar aru: Illapa
žemaitėška: Žaibs
беларуская: Маланка
беларуская (тарашкевіца)‎: Маланка
български: Мълния
bosanski: Munja
català: Llamp
corsu: Saetta
čeština: Blesk
Чӑвашла: Çиçĕм
Cymraeg: Mellten
dansk: Lyn
Deutsch: Blitz
Zazaki: Bilusk
Ελληνικά: Αστραπή
emiliàn e rumagnòl: Silta
English: Lightning
Esperanto: Fulmo
español: Rayo
euskara: Tximista
estremeñu: Rayu
فارسی: آذرخش
suomi: Salama
français: Foudre
Frysk: Wjerljocht
Gaeilge: Tintreach
贛語: 霍閃
Bahasa Hulontalo: Ilato
Gaelg: Tendreil
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngiap-lang
עברית: ברק
हिन्दी: तड़ित
hrvatski: Munja
magyar: Villám
հայերեն: Կայծակ
Bahasa Indonesia: Petir
Ilokano: Kimat
Ido: Fulmino
íslenska: Elding
italiano: Fulmine
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑲᓪᓕᑕᖅ
日本語:
Basa Jawa: Bledhèg
ქართული: ელვა
ភាសាខ្មែរ: ផ្លេតបន្ទោរ
ಕನ್ನಡ: ಮಿಂಚು
한국어: 번개
kurdî: Brûsk
Кыргызча: Чагылган
Latina: Fulgur
Lëtzebuergesch: Blëtz
lumbaart: Saetta
lingála: Nkáké
lietuvių: Žaibas
latviešu: Zibens
Malagasy: Tselatra
македонски: Молња
മലയാളം: മിന്നൽ
Bahasa Melayu: Kilat
မြန်မာဘာသာ: လျှပ်ပြက်ခြင်း
Nedersaksies: Weerlucht
नेपाली: चट्याङ
Nederlands: Bliksem
norsk nynorsk: Lyn
norsk: Lyn
Nouormand: Êpart
occitan: Eslhauç
ଓଡ଼ିଆ: ବିଜୁଳି
polski: Piorun
پنجابی: اسمانی بجلی
Runa Simi: Lliphi
română: Fulger
armãneashti: Arufei
русский: Молния
संस्कृतम्: विद्युत्
srpskohrvatski / српскохрватски: Munja
සිංහල: අකුණු
Simple English: Lightning
slovenčina: Blesk
slovenščina: Strela
chiShona: Mheni
Soomaaliga: Biriq
shqip: Vetëtima
српски / srpski: Munja
Basa Sunda: Gelap
svenska: Blixt (åska)
தமிழ்: மின்னல்
తెలుగు: మెరుపు
тоҷикӣ: Барқ
Tagalog: Kidlat
Xitsonga: Rihati
татарча/tatarça: Яшен
українська: Блискавка
oʻzbekcha/ўзбекча: Chaqmoq
vèneto: S-ciantixo
Tiếng Việt: Tia sét
walon: Aloumire
Winaray: Kidlat
吴语: 闪电
ייִדיש: בליץ
中文: 闪电
Bân-lâm-gú: Sih-nà
粵語: 閃電