Mji mkuu

Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

Kuna nchi ambako mji mmoja umeteuliwa kuwa mji mkuu katika katiba au kwa sheria fulani. Kumbe kuna nchi nyingine ambako hakuna sheria yoyote lakini makao makuu yanaeleweka yapo mji fulani.

Nchi kadhaa zimeteua mji fulani kuwa mji mkuu kwa shabaha ya kubadilisha mwendo wa nchi au kama jaribio la kusahihisha historia yake.

Koloni za zamani kuanzisha mji mkuu mpya

Nchi mbalimbali zilizowahi kuwa koloni zimeamua kuanzisha mji mkuu mpya kwa sababu mji mkuu wa kikoloni uliteuliwa kutokana na mahitaji ya nchi tawala ya zamani si kutokana na mahitaji ya nchi huru yenyewe. Wakati wa ukoloni mara nyingi mji kwenye pwani penye bandari uliteuliwa kuwa mji mkuu. Sababu yake ni ya kwamba kwa ajili ya maafisa wa kikoloni mawasiliano na nyumbani kwao yalikuwa muhimi sana kushinda mawasiliano na sehemu zote za nchi ya koloni yenyewe. Wakati wa ukoloni usafiri ulikuwa kwa meli, hivyo kipaumbele cha mabandari. Katika fikra za kisiasa na za kiuchumi sababu muhimu ya kuwa na koloni ilikuwa nafasi ya nchi tawala kujipatia malighafi katika koloni na kuuza bidhaa zake - yote yalitegemea mabandari. Hasara ya chaguo lile ilikuwa ya kwamba mara nyingi mabandari ni kando kabisa katika nchi zao - watu wengi wako mbali na mji mkuu.

Brazil: Hapo Wabrazil wamehamisha mji mkuu kutoka Rio de Janeiro uliyoko pwani na kandokando la eneo la Brazil kwenda mji mpya wa Brasilia kuanzia mwaka 1960. Brasilia ilijengwa mahali pasipo na mji katika miaka 1956 - 1960 BK.

Kwa nia hiyohiyo Tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Daressalaam uliyoko pwani la Bahari Hindi kwenda Dodoma iliyoko katikati ya Tanzania. Uhamisho huu umepangwa tangu 1967 na kutangazwa rasmi mwaka 1997 lakini haujatekelezwa bado. Ni ofisi chache za serikali zimehamia hapo. Watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa Brazil: Katiba ya Brazil ya mwaka 1891 ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya Rio de Janeiro lakini mipango haikuanza hadi 1926 halafu ujenzi ulianza 1956!

  • Tazama chini: Nigeria, Côte d'Ivoire
Other Languages
Afrikaans: Hoofstad
Alemannisch: Hauptstadt
አማርኛ: ዋና ከተማ
Ænglisc: Hēafodstōl
العربية: عاصمة
ܐܪܡܝܐ: ܐܪܫܟܝܬܐ
مصرى: عاصمه
azərbaycanca: Paytaxt
تۆرکجه: باشکند
башҡортса: Баш ҡала
Boarisch: Haptstod
žemaitėška: Suostėnė
Bikol Central: Kapitolyo
беларуская: Сталіца
беларуская (тарашкевіца)‎: Сталіца
български: Столица
भोजपुरी: राजधानी
Bislama: Kapitol
Bahasa Banjar: Indung banua
বাংলা: রাজধানী
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাজধানী
brezhoneg: Kêr-benn
bosanski: Glavni grad
буряад: Ниислэл
català: Capital
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Siū-dŭ
нохчийн: Коьрта гӀала
Cebuano: Kapital
کوردی: پایتەخت
qırımtatarca: Paytaht
čeština: Hlavní město
kaszëbsczi: Stolëca
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Стольнъ градъ
Чӑвашла: Тĕп хула
Cymraeg: Prifddinas
dansk: Hovedstad
Deutsch: Hauptstadt
Zazaki: Paytext
dolnoserbski: Stolica
ދިވެހިބަސް: ވެރިރަށް
Ελληνικά: Πρωτεύουσα
English: Capital city
Esperanto: Ĉefurbo
eesti: Pealinn
فارسی: پایتخت
Võro: Pääliin
føroyskt: Høvuðsstaður
français: Capitale
furlan: Capitâl
Frysk: Haadstêd
Gàidhlig: Prìomh-bhaile
galego: Capital
ગુજરાતી: રાજધાની
客家語/Hak-kâ-ngî: Sú-tû
Hawaiʻi: Kapikala
עברית: עיר בירה
हिन्दी: राजधानी
Fiji Hindi: Capital
hrvatski: Glavni grad
hornjoserbsce: Stolica
Kreyòl ayisyen: Kapital
magyar: Főváros
Հայերեն: Մայրաքաղաք
interlingua: Capital
Bahasa Indonesia: Ibu kota
Ilokano: Kapitolio
íslenska: Höfuðborg
日本語: 首都
Basa Jawa: Kutha krajan
ქართული: დედაქალაქი
Qaraqalpaqsha: Paytaxt
қазақша: Елорда
ಕನ್ನಡ: ರಾಜಧಾನಿ
한국어: 수도
Перем Коми: Канкар
къарачай-малкъар: Ара шахар
Kurdî: Paytext
коми: Юркар
kernowek: Penncita
Кыргызча: Борбор шаар
Latina: Caput (urbs)
Lëtzebuergesch: Haaptstad
Limburgs: Houfsjtad
lingála: Mbóka-mokonzi
lietuvių: Sostinė
latviešu: Galvaspilsēta
मैथिली: राजधानी
Basa Banyumasan: Ibukota
Malagasy: Renivohitra
олык марий: Рӱдола
Māori: Tāone matua
Baso Minangkabau: Ibukota
македонски: Главен град
മലയാളം: തലസ്ഥാനം
монгол: Нийслэл хот
молдовеняскэ: Капиталэ
मराठी: राजधानी
Bahasa Melayu: Ibu negara
Mirandés: Capital
မြန်မာဘာသာ: မြို့တော်
مازِرونی: نیشتنگاء
Nāhuatl: Tēcuacān
Napulitano: Capitale (città)
Plattdüütsch: Hööftstadt
Nedersaksies: Heufdstad
नेपाली: राजधानी
Nederlands: Hoofdstad
norsk nynorsk: Hovudstad
norsk: Hovedstad
Novial: Chef-urbe
Nouormand: Capitale
Sesotho sa Leboa: Toropokgolo
occitan: Capitala
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਜਧਾਨੀ
Papiamentu: Kapital
Deitsch: Haaptschtadt
Norfuk / Pitkern: Kapitel citii
polski: Stolica
پنجابی: راجگڑھ
Ποντιακά: Πρωτεύουσα
português: Capital
Runa Simi: Uma llaqta
rumantsch: Chapitala
română: Capitală
tarandíne: Capitale, cetate
русский: Столица
русиньскый: Головне місто
Kinyarwanda: Umurwa
саха тыла: Киин куорат
sardu: Capitale
sicilianu: Capitali
davvisámegiella: Oaivegávpot
srpskohrvatski / српскохрватски: Glavni grad
සිංහල: අගනුවර
Simple English: Capital city
slovenčina: Hlavné mesto
slovenščina: Glavno mesto
Gagana Samoa: Laumua
Soomaaliga: Magaalo madax
shqip: Kryeqyteti
српски / srpski: Главни град
Sranantongo: Mamafoto
Seeltersk: Haudstääd
Basa Sunda: Puseur dayeuh
svenska: Huvudstad
ślůnski: Stolica
தமிழ்: தலைநகரம்
తెలుగు: రాజధాని
тоҷикӣ: Пойтахт
Türkmençe: Paýtagt
Tagalog: Kabisera
Tok Pisin: Kapitol
Türkçe: Başkent
татарча/tatarça: Башкала
удмурт: Шоркар
українська: Столиця
oʻzbekcha/ўзбекча: Poytaxt
vèneto: Cavedal
vepsän kel’: Pälidn
Tiếng Việt: Thủ đô
West-Vlams: Hoofdstad
Volapük: Cifazif
吴语: 首都
isiXhosa: IKomkhulu
მარგალური: ნანანოღა
ייִדיש: הויפטשטאט
Yorùbá: Olúìlú
Vahcuengh: Soujduh
Zeêuws: Oôdstad
中文: 首都
文言:
Bân-lâm-gú: Siú-to͘
粵語: 首都
isiZulu: IsiQongo