Чэчиэн тыла

Чэчиэн тыла (чеч. Нохчийн мотт, чеч.лат. Noxçiyŋ mott) — наах тылларыттан биирдэстэрэ.

Чэчиэн тыла Чечен өрөспүүбүлүкэтигэр уонна Дагестан Хасавюрт оройуонугар тарҕаммыт. 2002 сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн, бу тылы билээччилэр ахсааннара Арассыыйаҕа 1 360 000 кэриҥэ киһи эбит.

Чэчиэн тылынан Чечняҕа («Даймохк») уонна Дагестааҥҥа («Нийсо-Дагестан») хаһыаттар тахсаллар.

Суруга-бичигэ

Ислаам тарҕаммытын кэннэ, арааб суруга-бичигэ киирбитэ. Имаам Шамиль арааб суругун-бичигин чэчиэн тылыгар сөпсөһүннэрэн анал суругу-бичиги киллэрбитэ, онто 1926 с. дылы туттуллубута. Ону таһынан чэчиэннэр уустарын устуоруйатын суруйар кинигэлэрэ «тептаардар» эмиэ арааб алпабыытынан суруллубут этилэр. Бу кинигэлэри үксүн НКВД 1944 сыллаахха суох гыммыта.

1925 сыллаахха чэчиэн алпабыыта латыыҥҥа көһөрүллүбүтэ, онтон 1938 свллаахха кириллицаҕа.

Чэчиэн латыын алпабыыт 1992с.

1992 с. Ичкерия (ЧРИ) парламена латыын алпабыытыгар көһөр туһунан сокуон ылыммыта да, 1994 с. сэрии саҕаланан бу сатамматаҕа. Билигин бу алпабыыт туттуллубат.

Other Languages
Afrikaans: Tsjetsjnies
asturianu: Idioma chechenu
azərbaycanca: Çeçen dili
تۆرکجه: چچن دیلی
беларуская: Чачэнская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Чачэнская мова
български: Чеченски език
brezhoneg: Tchetcheneg
català: Txetxè
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Chechen-ngṳ̄
нохчийн: Нохчийн мотт
čeština: Čečenština
Чӑвашла: Чечен чĕлхи
Cymraeg: Tsietsnieg
Zazaki: Çeçenki
Esperanto: Ĉeĉena lingvo
español: Idioma checheno
euskara: Txetxenera
فارسی: زبان چچنی
français: Tchétchène
客家語/Hak-kâ-ngî: Chechen-ngî
עברית: צ'צ'נית
Fiji Hindi: Chechen language
hornjoserbsce: Čečenšćina
հայերեն: Չեչեներեն
Արեւմտահայերէն: Չեչէներէն
Bahasa Indonesia: Bahasa Chechnya
ГӀалгӀай: Нохчий Мотт
íslenska: Téténska
italiano: Lingua cecena
ქართული: ჩეჩნური ენა
한국어: 체첸어
Перем Коми: Чечен кыв
Кыргызча: Чечен тили
лезги: Чечен чIал
Lingua Franca Nova: Txetxen (lingua)
lietuvių: Čečėnų kalba
latviešu: Čečenu valoda
олык марий: Чечен йылме
македонски: Чеченски јазик
മലയാളം: ചെചെൻ ഭാഷ
मराठी: चेचन भाषा
Bahasa Melayu: Bahasa Chechen
Nederlands: Tsjetsjeens
norsk nynorsk: Tsjetsjensk
occitan: Chechèn
Piemontèis: Lenga Chechen
português: Língua chechena
română: Limba cecenă
Kinyarwanda: Igiceceni
srpskohrvatski / српскохрватски: Čečenski jezik
Simple English: Chechen language
slovenščina: Čečenščina
српски / srpski: Чеченски језик
svenska: Tjetjenska
Kiswahili: Kichechen
Türkçe: Çeçence
удмурт: Чечен кыл
українська: Чеченська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Chechen tili
Tiếng Việt: Tiếng Chechnya
მარგალური: ჩეჩენური ნინა
中文: 車臣語
Bân-lâm-gú: Chechnya-gí
粵語: 車臣文