Ustrój polityczny

Formy rządów na świecie

Ustrój polityczny − struktura organizacyjna, kompetencje i określone prawem wzajemne zależności organów państwa. W innym ujęciu określenie dla dowolnej formy sprawowania władzy publicznej; zespół zasad dotyczących tej władzy w państwie, a także metod jej wykonywania.

Zasady te określają przedmiot władzy państwowej, wytyczają zakres i główne kierunki aktywności państwa, oraz podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywateli, precyzują formy i metody ich udziału w realizacji władzy państwowej. Ustrój polityczny opiera się zarówno na zasadach określonych w aktach prawnych jak i na tradycji. Współcześnie najczęściej określony jest konstytucyjnie.

Pojęcie to wywieść można z dzieł Arystotelesa, który stwierdza: "ujęcie w pewien porządek władz w ogóle, a przede wszystkim naczelnej z nich, to jest rządu"[1].

We współczesnej politologii pojęcie to zyskało sobie bliskie koncepcje, takie jak: system polityczny, system konstytucyjny, system rządów i reżim polityczny.

W doktrynie prawa konstytucyjnego ustrój polityczny jest kategorią złożoną, oznaczającą podstawowe zasady struktury władz państwowych oraz główne instytucje polityczne i prawne.

Każdy ustrój polityczny oparty jest na ideologii i tradycji historycznej, a ściśle z nim związane są system gospodarczy oraz obowiązujący system prawny.

Przypisy

  1. Arystoteles, Polityka, wydanie polskie 1964.
Inne języki
Alemannisch: Regierungssystem
العربية: نظام الحكم
Avañe'ẽ: Tekuái reko
Bân-lâm-gú: Chèng-tī thé-chè
беларуская (тарашкевіца)‎: Форма дзяржаўнага кіраваньня
Boarisch: Regierungsform
dansk: Styreform
Ελληνικά: Πολίτευμα
Esperanto: Regformo
한국어: 정부 형태
hrvatski: Oblik vladavine
Bahasa Indonesia: Bentuk pemerintahan
עברית: ממשל
къарачай-малкъар: Кърал оноуну формасы
lietuvių: Valdymo forma
Limburgs: Regeringsvörm
lumbaart: Forma de govern
Nederlands: Regeringsvorm
Nedersaksies: Regeernsvörm
日本語: 政治体制
norsk: Styreform
norsk nynorsk: Styresett
олык марий: Виктем йӧн
português: Forma de governo
Runa Simi: Kamachiy
српски / srpski: Облик владавине
srpskohrvatski / српскохрватски: Oblik vladavine
svenska: Regeringsform
татарча/tatarça: Идарә итү формасы
Yorùbá: Irú ìjọba
粵語: 政體
中文: 政体