Turkmenistan

Türkmenistan
Türkmenistan Respublikasy [a]

Turkmenistan
Republika Turkmenistanu
Flaga Turkmenistanu
Godło Turkmenistanu
Flaga Turkmenistanu Godło Turkmenistanu
Hymn:
Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni
(Hymn Państwowy Niepodległego, Neutralnego Turkmenistanu)
Położenie Turkmenistanu
Konstytucja Konstytucja Turkmenistanu
Język urzędowy turkmeński [1]
Stolica Aszchabad
Ustrój polityczny republika prezydencka
Głowa państwa prezydent Gurbanguly Berdimuhamedow
Szef rządu prezydent Gurbanguly Berdimuhamedow
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
53. na świecie
488 100 [b] km²
0,7%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
113. na świecie
5 180 000 [c]
11 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

40,57 mld [2] USD
7112 [2] USD
PKB ( PSN) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

54,25 mld [2] dolarów międzynar.
9510 [2] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna manat turkmeński (TMM)
Niepodległość od ZSRR
27 października 1991
Religia dominująca islam (93%) [3]
Strefa czasowa UTC +5
Kod ISO 3166 TM
Domena internetowa .tm
Kod samochodowy TM
Kod samolotowy EZ
Kod telefoniczny +993
Mapa Turkmenistanu
Flaga Turkmenistanu używana w latach 1992–1997
Banknot 10000 manatów z wizerunkiem Saparmyrata Nyýazowa

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu ( turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe [4]. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni.

Warunki naturalne

Widok na góry Kopetdag z równiny Ahalskiej

Około 90% kraju leży na nizinie Turańskiej [4]. Terytorium Turkmenistanu w większości pokrywa pustynia Kara-kum. Mimo zabiegów zapobiegających pustynnieniu obserwuje się zwiększanie terenu pustyni [5] [6]. W zależności od metodologii pomiaru pustynia zajmuje od 70% [7] [6] do 80% [8] [5] [9] [10] terytorium kraju. Obszar pustyni jest praktycznie niezamieszkały, a tereny zasiedlone znajdują się głównie na przedgórzu Kopet-Dag w południowej części kraju oraz w dolinach rzecznych na południowym wschodzie. Najwyższy szczyt to Rize o wysokości 2942 m n.p.m. [4] Na terenie kraju jest kilka depresji, z których najgłębszą jest Akczakaja (81 m p.p.m.) [4].

Klimat

Turkmenistan ma ekstremalnie kontynentalny klimat, z wyjątkiem obszarów przybrzeżnych Morza Kaspijskiego oraz gór [10]. Średnia roczna temperatura powietrza waha się od 12 °C do 17 °C na północy kraju i od 15 °C do 18 °C na południowym wschodzie. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, ze średnią temperaturą od –6 °C na północnym wschodzie do +4 °C w południowo-wschodniej części i +5 °C na krańcach zachodnich [10]. Średnia temperatura w najgorętszym miesiącu lipcu wynosi od 27 °C do 30 °C. Najwyższe temperatury notowane są w środkowej i południowo-wschodniej części Kara-kum, gdzie wynoszą od 48 °C do 50 °C. Najwyższe opady występują w górach i pogórzu, średnio do 398 mm, a najniższe w Kara-Bogaz – Gol Bay, średnio 95 mm [10].

Inne języki
Адыгэбзэ: Тыркуменистэн
адыгабзэ: Туркменистан
Afrikaans: Turkmenistan
Alemannisch: Turkmenistan
Ænglisc: Turcmenistan
العربية: تركمانستان
aragonés: Turkmenistán
arpetan: Turcmènistan
asturianu: Turkmenistán
azərbaycanca: Türkmənistan
Bân-lâm-gú: Turkmenistan
башҡортса: Төркмәнстан
беларуская: Туркменістан
беларуская (тарашкевіца)‎: Туркмэністан
Bikol Central: Turkmenistan
български: Туркменистан
Boarisch: Tuakmenien
bosanski: Turkmenistan
brezhoneg: Turkmenistan
català: Turkmenistan
Чӑвашла: Туркменистан
Cebuano: Turkmenistan
čeština: Turkmenistán
Chavacano de Zamboanga: Turkmenistan
chiShona: Turkmenistan
chiTumbuka: Turkmenistan
Cymraeg: Tyrcmenistan
davvisámegiella: Turkmenistan
Deutsch: Turkmenistan
ދިވެހިބަސް: ތުރުކުމެނިސްތާން
dolnoserbski: Turkmeńska
Ελληνικά: Τουρκμενιστάν
English: Turkmenistan
español: Turkmenistán
Esperanto: Turkmenio
estremeñu: Turkmenistán
euskara: Turkmenistan
eʋegbe: Turkmenistan
فارسی: ترکمنستان
Fiji Hindi: Turkmenistan
føroyskt: Turkmenistan
français: Turkménistan
Gàidhlig: Turcmanastàn
Gĩkũyũ: Turkmenistan
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: तुर्कमेनिस्तान
客家語/Hak-kâ-ngî: Turkmenistan
хальмг: Йомудин Орн
Հայերեն: Թուրքմենստան
hornjoserbsce: Turkmenistan
hrvatski: Turkmenistan
Ilokano: Turkmenistan
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: তুর্কমেনিস্তান
Bahasa Indonesia: Turkmenistan
interlingua: Turkmenistan
Interlingue: Turkmenistan
íslenska: Túrkmenistan
italiano: Turkmenistan
Basa Jawa: Turkménistan
Kapampangan: Turkmenistan
ქართული: თურქმენეთი
kaszëbsczi: Turkmenistan
қазақша: Түрікменстан
kernowek: Pow Turkmen
Kinyarwanda: Turukimenisitani
Kiswahili: Turkmenistan
Kreyòl ayisyen: Tirkmenistan
Kurdî: Tirkmenistan
Кыргызча: Түркмөнстан
Ladino: Turkmenistan
لۊری شومالی: تورکأمأنئستان
Latina: Turcomannia
latviešu: Turkmenistāna
Lëtzebuergesch: Turkmenistan
lietuvių: Turkmėnija
Ligure: Turkmenistan
Limburgs: Turkmenistan
lingála: Turkmenistáni
Livvinkarjala: Turkmenistuanu
lumbaart: Turkmenistan
македонски: Туркменистан
მარგალური: თურქმენეთი
مازِرونی: ترکمونستون
Bahasa Melayu: Turkmenistan
Baso Minangkabau: Turkmenistan
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Turkmenistan
Nāhuatl: Turcmenistan
Dorerin Naoero: Turkmenistan
Nederlands: Turkmenistan
नेपाल भाषा: तर्कमेनिस्तान
нохчийн: Туркмени
Nordfriisk: Turkmenistan
Norfuk / Pitkern: Terkmenistaan
norsk nynorsk: Turkmenistan
Novial: Turkmenistan
occitan: Turcmenistan
олык марий: Туркменистан
oʻzbekcha/ўзбекча: Turkmaniston
پنجابی: ترکمانستان
Papiamentu: Turkmenistan
ភាសាខ្មែរ: តួរមិនីស្ថាន
Piemontèis: Turkmenistan
Plattdüütsch: Turkmenistan
português: Turquemenistão
Qaraqalpaqsha: Tu'rkmenistan
qırımtatarca: Türkmenistan
română: Turkmenistan
Runa Simi: Turkminsuyu
русиньскый: Туркменістан
русский: Туркмения
саха тыла: Түркменистаан
संस्कृतम्: तुर्कमिनिस्थान
sicilianu: Turkmenistan
Simple English: Turkmenistan
SiSwati: IThumekhi
slovenčina: Turkménsko
slovenščina: Turkmenistan
ślůnski: Turkmyńistan
Soomaaliga: Turkmenistan
српски / srpski: Туркменистан
srpskohrvatski / српскохрватски: Turkmenistan
Basa Sunda: Turkménistan
svenska: Turkmenistan
Tagalog: Turkmenistan
татарча/tatarça: Төрекмәнстан
Türkçe: Türkmenistan
Türkmençe: Türkmenistan
удмурт: Туркмения
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Turkmenistan
українська: Туркменістан
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تۈركمەنىستان
vepsän kel’: Turkmenistan
Tiếng Việt: Turkmenistan
Volapük: Turkmenän
West-Vlams: Turkmenistan
Winaray: Turkmenistan
粵語: 土庫曼
Zeêuws: Toerkmenistan
žemaitėška: Torkmienėstans
Kabɩyɛ: Turkimenistanɩ