Organizacja Narodów Zjednoczonych

Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „UN”. Zobacz też: Un.
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „ONZ”. Zobacz też: Orkiestra Na Zdrowie (ONZ).
Organizacja Narodów Zjednoczonych
United Nations
Naciones Unidas
الأمم المتحدة
Nations Unies
联合国
Объединённые Нации
Flaga ONZ
Flaga ONZ
United Nations Members.svg
     państwa członkowskie ONZ
Język roboczyangielski, francuski, chiński, rosyjski, hiszpański, arabski
SiedzibaStany Zjednoczone Nowy Jork
Dodatkowe biura:
Szwajcaria Genewa
Austria Wiedeń
Kenia Nairobi
Członkowie193 państwa
Sekretarz generalnyAntónio Guterres
Utworzenie24 października 1945
Strona internetowa

Organizacja Narodów Zjednoczonych, ONZ (ang. United Nations, UN; fr. Organisation des Nations Unies; hiszp. Organización de las Naciones Unidas; ros. Организация Объединённых Наций, Organizacyja Objedinionnych Nacyj; arab. الأمم المتحدة , al-Umam al-Muttahida; chiń. 联合国 , Liánhéguó) – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 roku[1][2] w wyniku wejścia w życie, podpisanej 26 czerwca 1945 w San Francisco, Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

ONZ stawia sobie za cel zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka.

Historia

Idea powołania nowej organizacji światowej powstała jeszcze w czasie trwania II wojny światowej. Za pierwsze dokumenty zapowiadające utworzenie ONZ uznawane są Karta Atlantycka podpisana 14 sierpnia 1941 oraz Deklaracja Narodów Zjednoczonych tzw. Deklaracja waszyngtońska, która została podpisana w Waszyngtonie 1 stycznia 1942 roku przez przedstawicieli 26 państw (w tym Polski). Kolejna decyzja zapadła na konferencji w Teheranie w roku 1943. Jej głównym pomysłodawcą był prezydent USA Franklin Delano Roosevelt, a jej nazwę zaproponował premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill (wcześniej określenie „narody zjednoczone” w trakcie wojny stosowano nieraz na określenie sojuszu aliantów przeciw państwom osi).

Od sierpnia do października 1944 roku przedstawiciele Francji, Chin, Wielkiej Brytanii, USA oraz ZSRR przebywali w Dumbarton Oaks w Waszyngtonie, gdzie przedyskutowano zakres, cele i sposoby działania nowej organizacji.

25 kwietnia 1945 roku zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw z całego świata – pierwszych członków organizacji[3]. Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska, której przedstawiciele (Rząd RP na uchodźstwie uznawany przez państwa-założycieli z wyjątkiem ZSRR) z powodów politycznych nie zostali zaproszeni na konferencję w San Francisco. Zachodni politycy obawiali się bowiem reakcji Józefa Stalina[4]. Podczas konferencji, 26 czerwca, podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalność ONZ. Karta została podpisana przez 50 z 51 krajów członkowskich, pozostawiono miejsce dla Polski. Polska podpisała ją po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej 16 października 1945[5]

Organizację Narodów Zjednoczonych powołano do życia 24 października 1945, kiedy postanowienia konferencji ratyfikowało pięciu przyszłych stałych członków Rady Bezpieczeństwa (Chiny, Francja, ZSRR, Wielka Brytania i USA) oraz większość pozostałych państw członkowskich. Powołanie ONZ położyło jednocześnie kres działalności Ligi Narodów, która rozwiązała się formalnie 18 kwietnia 1946, przekazując pełnienie swej misji nowej organizacji.

Rocznica wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych – 24 października 1945 roku – jest obchodzona jako Dzień Narodów Zjednoczonych od 1948 roku[6].

Pierwsza sesja Zgromadzenia Ogólnego rozpoczęła się 10 stycznia 1946 r. w Londynie. Wzięli w niej udział przedstawiciele 51 państw[7].

W grudniu 1945 Kongres Stanów Zjednoczonych wystosował propozycję, aby siedziba ONZ mieściła się w Nowym Jorku, co zostało zaakceptowane. Budynek siedziby głównej otwarto 9 stycznia 1951 roku na terenach podarowanych ONZ przez Johna Rockefellera Jr., gdzie mieści się do dziś. Część instytucji funkcjonuje jednak w innych miastach świata, m.in. w Genewie, Hadze, Nairobi i Wiedniu.

Inne języki
Afrikaans: Verenigde Nasies
Alemannisch: Vereinte Nationen
armãneashti: Natsiile Unite
অসমীয়া: ৰাষ্ট্ৰসংঘ
Avañe'ẽ: Tetãnguéra Joaju
বাংলা: জাতিসংঘ
Bân-lâm-gú: Liân-ha̍p-kok
беларуская (тарашкевіца)‎: Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў
Bikol Central: Nagkakasararong Nacion
Boarisch: UNO
davvisámegiella: Ovttastuvvan našuvnnat
dolnoserbski: Zjadnośone narody
estremeñu: Nacionis Unías
Fiji Hindi: United Nations
贛語: 聯合國
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: संयुक्त राश्ट्रसंघटना
客家語/Hak-kâ-ngî: Lièn-ha̍p-koet
한국어: 유엔
hornjoserbsce: Zjednoćene narody
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: জাতিসংঘ
Bahasa Indonesia: Perserikatan Bangsa-Bangsa
kalaallisut: FN
kernowek: Kenedhlow Unys
Kiswahili: Umoja wa Mataifa
Kreyòl ayisyen: ONI
Lëtzebuergesch: Vereent Natiounen
la .lojban.: gunma natmi
македонски: Обединети нации
Baso Minangkabau: Pasarikatan Banso-Banso
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lièng-hăk-guók
မြန်မာဘာသာ: ကုလသမဂ္ဂ
Nederlands: Verenigde Naties
日本語: 国際連合
Nordfriisk: Feriand Natjuunen
norsk nynorsk: Dei sameinte nasjonane
oʻzbekcha/ўзбекча: Birlashgan millatlar tashkiloti
پنجابی: اقوام متحدہ
Papiamentu: Nashonan Uni
Plattdüütsch: Vereente Natschonen
Gagana Samoa: Malo Aufaatasi
sardu: ONU
Seeltersk: Fereende Natione
sicilianu: Nazzioni Uniti
Simple English: United Nations
Soomaaliga: Qaramada Midoobay
srpskohrvatski / српскохрватски: Ujedinjene nacije
vèneto: ONU
Tiếng Việt: Liên Hiệp Quốc
文言: 聯合國
吴语: 联合国
粵語: 聯合國
中文: 联合国
Kabɩyɛ: ONU ŋgbɛyɛ