Abakus (liczydło)

Rekonstrukcja rzymskiego abakusa z brązu

Abakus lub abak (łac. abacus, gr. ἄβαξ, ábaks)[1] – deska z wyżłobionymi rowkami, które symbolizowały kolejne potęgi dziesięciu. Ułatwiał liczenie, używany w Rzymie i Grecji od 440 p.n.e. do XVIII wieku – prekursor liczydła i maszyn liczących. Był używany także w innych krajach Europy.

Obliczeń dokonywano poprzez wkładanie i przekładanie kamyków w rowkach. Zasada liczenia była taka sama jak na liczydle. Jedną z odmian abaku, stanowiącą poważne udoskonalenie, przypisywali Rzymianie pitagorejczykom i nazwali mensa pythagoreana (stół pitagorejski). Chińczycy używali liczydła zwanego suanpan. Nie ma pewności, czy jest ono wytworem własnym pomysłowości chińskiej czy też powstało na bazie abakusa rzymskiego[2]. Odmiana japońska nosi nazwę soroban (jap. 算盤).

Inne języki
Afrikaans: Abakus
العربية: معداد
asturianu: Ábacu
Aymar aru: Jakhuña
azərbaycanca: Abak
تۆرکجه: چؤرتکه
Bân-lâm-gú: Sǹg-pôaⁿ
беларуская: Абак
беларуская (тарашкевіца)‎: Абак
Bislama: Abakus
български: Абак (сметало)
буряад: Сампин
català: Àbac
čeština: Počítadlo
eesti: Abakus
Ελληνικά: Άβακας
English: Abacus
español: Ábaco
euskara: Abako
فارسی: چرتکه
français: Boulier
Gaeilge: Abacas
galego: Ábaco
贛語: 算盤
Gĩkũyũ: Abacus
ગુજરાતી: મણકાઘોડી
한국어: 주판
հայերեն: Աբակ (տախտակ)
हिन्दी: गिनतारा
hrvatski: Abak
Ido: Abako
Bahasa Indonesia: Sempoa
interlingua: Abaco
isiXhosa: I-abacus
italiano: Abaco
עברית: חשבונייה
Basa Jawa: Simpoa
қазақша: Абак
Kiswahili: Abakasi
Latina: Abacus
latviešu: Skaitīkļi
lietuvių: Abakas
Limburgs: Tèlraam
magyar: Abakusz
македонски: Абакус
മലയാളം: മണിച്ചട്ടം
Bahasa Melayu: Sempoa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sáung-buàng
Mirandés: Ábaco
монгол: Сампин
မြန်မာဘာသာ: ပေသီး
Nederlands: Abacus (rekentuig)
नेपाली: अबाकस
日本語: アバカス
norsk nynorsk: Kuleramme
oʻzbekcha/ўзбекча: Abak
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਬੈਕਸ
Patois: Abakos
ភាសាខ្មែរ: ក្បាច់គិតលេខ
Piemontèis: Àbaco
português: Ábaco
română: Abac
русский: Абак
Scots: Abacus
shqip: Abakusi
sicilianu: Badduttuleri
Simple English: Abacus
سنڌي: آباڪس
slovenščina: Abak
српски / srpski: Абакус (рачунање)
srpskohrvatski / српскохрватски: Abakus (računanje)
Basa Sunda: Sipoah
suomi: Helmitaulu
svenska: Abakus
Tagalog: Abakus
తెలుగు: అబాకస్
тоҷикӣ: Абак
Türkçe: Abaküs
українська: Абак (рахівниця)
اردو: گنتارا
Tiếng Việt: Bàn tính
Winaray: Abacus
吴语: 算盘
粵語: 算盤
中文: 算盘
Lingua Franca Nova: Abaco