Prèmi Nobel de Fisica

Medalha prèmi Nobel

Lo Prèmi Nobel de Fisica es un prèmi atribuit per la Fondacion Nobel dins lo domeni de la fisica.

Aquò es la lista dels laureats del Prèmi Nobel de Fisica dempuèi sa creacion.

AnLaureat(s)PaísTrabalhs premiats
1901Wilhelm Conrad RöntgenFlag of the German Empire.svg Empèri AlemandDescobèrta dels rais X
1902Hendrik Antoon Lorentz
Pieter Zeeman
Bandièra: Païses BassesPaïses BassesPrevision de la descomposicion de las raias espectralas per un camp magnetic
1903Antoine Henri Becquerel
Pierre Curie
Marie Curie
Bandièra de França FrançaDescobèrta de la radioactivitat e isolament de dos elements radioactius : lo radi e lo poloni
1904Lord John RayleighBandièra: Reialme UnitReialme UnitDescobèrta de l’argon
1905Philipp LenardFlag of the German Empire.svg Empèri AlemandMesura del repòrt carga/massa de l’electron
1906Sir Joseph John ThomsonBandièra: Reialme UnitReialme UnitRecèrcas sus la conduccion dins los gases. Primièr modèl de l’atòm.
1907Albert A. MichelsonBandièra dels Estats Units Estats UnitsMesura de la velocitat de la lutz per interferometria, experiéncia fondamentala condusent a remetre en question la nocion d’etèr
1908Gabriel LippmannBandièra de França FrançaMetòde de fotografia en colors per fixacion de las interferéncias luminosas. Aqueste metòde demòra uèi (2005) la sola qu'aja permés la reconstitucion integrala de l’ensemble de las longors d’onda reflectadas per un objècte. Es la fotografia interferenciala de Lippmann.
1909Guglielmo Marconi
Karl Ferdinand Braun
Flag of Italy (1861–1946).svg Itàlia
Flag of the German Empire.svg Empèri Alemand
Invencion del telegraf sens fil per ondas ertzianas e de l'oscilloscòpi catodic (tube de Braun)
1910Johannes Diderik van der WaalsBandièra: Païses BassesPaïses BassesEqüacion d’estat dels gases perfièches (lei de Van der Waals)
1911Wilhelm WienFlag of the German Empire.svg Empèri AlemandDescobèrtas sus las leis de la radiacion termica (Lei de Wien)
1912Gustaf DalénBandièra de Suècia SuèciaInvencion del regulator automatic pel contraròtle de gavitèls luminoses e de fars. Vejatz autoregulacion
1913Heike Kamerlingh OnnesBandièra: Païses BassesPaïses BassesComportament dels conductors electrics de temperaturas fòrça bassas(supraconductivitat). Liquefaccion de l’èli.
1914Max von LaueFlag of the German Empire.svg Empèri AlemandMetòde de determinacion de las estructuras cristallinas gràcias a la difraccion dels rais X
1915William Henry Bragg
William Lawrence Bragg
Bandièra: Reialme UnitReialme UnitFondaments de la radiocristallografia modèrna
1916Non decernit
1917Charles Glover BarklaBandièra: Reialme UnitReialme UnitPropagacion de las ondas ràdio e los rais X
1918Max PlanckFlag of the German Empire.svg AlemanhaLei espectrala de la radiacion dins lo void d’un còrs negre, elaboracion de la teoria dels quanta.
1919Johannes StarkFlag of the German Empire.svg AlemanhaL’efièch Stark : descomposicion de las raias espectralas per un camp electric.
1920Charles Edouard GuillaumeBandièra: SoïssaSoïssaInvencion de l’invar, de l’elinvar e de la platinita
1921Albert EinsteinFlag of the German Empire.svg AlemanhaExplicacion de l’efièch fotoelectric. Aquò serà lo sol prèmi Nobel d’Einstein (vejatz teoria de la relativitat).
1922Niels BohrBandièra: DanemarcDanemarcEstructura de l’atòm, melhorament del modèl de Rutherford.
1923Robert Andrews MillikanBandièra dels Estats Units Estats UnitsMesura de la carga elementària de l’electron : e
1924Karl Manne Georg SiegbahnBandièra de Suècia SuèciaEspectroscopia dels rais X
1925James Franck
Gustav Ludwig Hertz
Flag of the German Empire.svg AlemanhaFenomèn de la luminescéncia, mesa en evidéncia dels nivèls d’energia de l’atòm de mercuri (Hg) per de collisions amb d'electrons d’energia variabla.
1926Jean Baptiste PerrinBandièra de França FrançaEstudi del movement brownian molecular.
1927Arthur Holly Compton
Charles Thomson Rees Wilson
Flag of the German Empire.svg Alemanha
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Descobèrta de l’efièch Compton : difusion dels rais X. Invencion de la cambra de brumas.
1928Sir Owen Willans RichardsonBandièra: Reialme UnitReialme UnitEmission termoionica e espèctre molecular de l'idrogèn, leis de l'efièch termoelectronic.
1929Louis de BroglieBandièra de França FrançaNatura ondulatòria de l’electron, mecanica ondulatòria.
1930Sir Chandrashekhara Venkata RamanBandièra: Reialme UnitReialme Unit e Bandièra: ÍndiaÍndiaEfièch Raman : difusion Raman de la lutz.
1931Non decernit
1932Werner HeisenbergFlag of the German Empire.svg Alemanha« La creacion de la mecanica quantica e de sas aplicacions qu'an permés la descobèrta de las formas allotropicas de l’idrogèn (l’ortoidrogèn e lo paraidrogèn) »
1933Paul Adrien Maurice Dirac
Erwin Schrödinger
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Bandièra: ÀustriaÀustria
Version novèla de la mecanica quantica relativista : aplicacion de la mecanica ondulatòria a l’electron, trabalhs de mecanica ondulatòria, eqüacion d’onda.
1934Non decernit
1935James ChadwickBandièra: Reialme UnitReialme UnitDescobèrta del neutron
1936Carl David Anderson
Victor Franz Hess
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: ÀustriaÀustria
Mesa en evidéncia del positron e dels rais cosmics.
1937Clinton Joseph Davisson
Sir George Paget Thomson
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Confirmacion de la teoria ondulatòria de Louis de Broglie per difraccion sus un cristal.
1938Enrico FermiFlag of Italy (1861–1946).svg ItàliaReaccions nuclearas amb de neutrons lents
1939Ernest Orlando LawrenceBandièra dels Estats Units Estats UnitsInvencion del ciclotron
1940Non decernit
1941Non decernit
1942Non decernit
1943Otto SternBandièra dels Estats Units Estats UnitsQuantificacion del moment magnetic del proton
1944Isidor Isaac RabiBandièra dels Estats Units Estats UnitsTriada dels atòms segon lor estat quantic
1945Wolfgang Ernst PauliBandièra: ÀustriaÀustriaPrincipi d'exclusion segon lo qual doas particulas de spin mièg entièr (fermions) pòdon pas èsser dins lo meteis estat
1946Percy Williams BridgmanBandièra dels Estats Units Estats UnitsEstudi de las fòrça nautas pressions, influéncia suls estats de la matèria
1947Edward Victor AppletonBandièra: Reialme UnitReialme UnitDescobèrta del segond jaç de l’ionosfèra
1948Patrick BlackettBandièra: Reialme UnitReialme UnitTrabalhs sus las radiacions cosmicas, melhorament de la cambra de brumas.
1949Hideki YukawaBandièra del Japon JaponPrediccion de l’existéncia dels mesons
1950Cecil Frank PowellBandièra: Reialme UnitReialme UnitObservacion dels mesons ?
1951Sir John Douglas Cockcroft
Ernest Thomas Sinton Walton
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Bandièra: IrlandaIrlanda
Transmutacions nuclearas de nuclèus pesucs provocadas per bombardament amb de particulas acceleradas amb l'ajuda d'un generator de nauta tension electroestatica
1952Felix Bloch
Edward Mills Purcell
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsMetòdes novèls de mesura de la resonància magnetica de l’electron
1953Frits (Frederik) ZernikeBandièra: Païses BassesPaïses BassesInvencion del microscòpi de contrast de fasa
1954Max Born
Walther Wilhelm Georg Bothe
Flag of East Germany.svg RDAInterpretacion estatistica de la mecanica quantica. Invencion del metòde de las coïncidéncias.
1955Willis Eugene Lamb
Polykarp Kusch
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta relativa a l'estructura fina de l'espèctre de l’idrogèn. Determinacion experimentala del moment magnetic de l’electron
1956William Bradford Shockley
Walter Houser Brattain
John Bardeen
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsInvencion del transistor (contraccion de l’anglés transfer resistor, "resisténcia de transferiment") a punt de contacte (uèch ans pus lèu)
1957Chen Ning Yang (???)
Tsung-Dao Lee (???)
Bandièra de la Republica populara de China ChinaPrediccion pel calcul de la violacion de la paritat dins las desintegracions ß (interaccions feblas)
1958Pavel Cherenkov (????? ????????)
Ilia Frank (???? ?????)
Igor Tamm (????? ????)
Flag of the Soviet Union.svg URSSDescobèrta de l’efièch Cherenkov, emission de lutz quand de particulas se presentan dins un mitan mai rapidament que la velocitat de la lutz dins aqueste mitan
1959Emilio Gino Segrè
Owen Chamberlain
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta de l’antiproton (parelhs proton-antiproton alprèp de l’accelerator de Berkeley).
1960Donald Arthur GlaserBandièra dels Estats Units Estats UnitsInvencion de la cambra de bullas permetent d’observar las trajectòrias de las particulas
1961Robert Hofstadter
Rudolf Ludwig Mössbauer
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Flag of East Germany.svg RDA
Difusion d’electrons de nauta energia. Efièch Mössbauer
1962Lev Davidovich Landau (??? ????????? ??????)Flag of the Soviet Union.svg URSSEfièch Landau. Teoria sus l’èli liquid (superfluiditat).
1963Eugene Paul Wigner
Maria Goeppert-Mayer
Hans Daniel Jensen
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsTeoria del nuclèu atomic. Modèl del nuclèu en jaces.
1964Charles Townes
Nicolai Gennadiievich Basov (??????? ??????????? ?????)
Aleksandr Mikhailovich Prokhorov (????????? ?????????? ????????)
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Flag of the Soviet Union.svg URSS

Flag of the Soviet Union.svg URSS

Estudi de l’optica non lineara, realizacion del maser (Microwave Amplifier by Simulated Emission of Radiation), oscillator de feble bruch.
1965Julian Schwinger
Richard P. Feynman
Sin-Itiro Tomonaga
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra del Japon Japon
Desvolopament de l’electrodinamica quantica
1966Alfred KastlerBandièra de França FrançaMesa al punt de la tecnica del pompatge optic (vejatz lasèr)
1967Hans BetheBandièra dels Estats Units Estats UnitsCicle del carbòni dins lo procediment energetic del Solelh
1968Luis Walter ÁlvarezBandièra dels Estats Units Estats UnitsEstudi de las proprietats de las particulas elementàrias e dels rais cosmics
1969Murray Gell-MannBandièra dels Estats Units Estats UnitsClassificacion dels adrons e ipotèsi del quark
1970Hannes Alfvén
Louis Néel
Bandièra de Suècia Suècia
Bandièra de França França
Desplaçament de las particulas electrizadas e propagacion de las ondas dins lo plasma de la magnetosfèra. Descobèrtas en fisica del solid concernent lo magnetisme.
1971Dennis GaborBandièra: Reialme UnitReialme UnitTrabalhs sus la convergéncia dels faisses d’electrons (vejatz olografia)
1972John Bardeen
Leon N. Cooper
John Robert Schrieffer
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsTeoria explicant la supraconductivitat (parelhs de Cooper)
1973Leo Esaki
Ivar Giaever
Brian David Josephson
Bandièra del Japon Japon
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Descobèrta dels semiconductors d'efièch tunèl. Estudi de l’Efièch tunèl dins los supraconductors. Prevision de l’efièch Josephson.
1974Sir Martin Ryle
Antony Hewish
Bandièra: Reialme UnitReialme UnitDescobèrta dels pulsars (pulsating stars) en astronomia
1975James Rainwater
Aage N. Bohr
Ben Roy Mottelson
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: DanemarcDanemarc
Bandièra: DanemarcDanemarc
Modèl collectiu del nuclèu atomic, perfeccionament dels modèls en jaç e de la gota liquida.
1976Burton Richter
Samuel Chao Chung Ting
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta del meson psi.
1977Philip Warren Anderson
Sir Neville Mott
John Hasbrouck van Vleck
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Teoria de l'estructura electronica dels sistèmas magnetics e desordenats
1978Piotr Leonidovich Kapitza
Arno Allan Penzias
Robert Woodrow Wilson
Flag of the Soviet Union.svg URSS
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: Reialme UnitReialme Unit
Trabalhs sus la fisica de las temperaturas bassas (Kapitza), descobèrta de la radiacion microonda de l’Univèrs (radiacion fossila Penzias e Wilson)
1979Sheldon Lee Glashow
Abdus Salam
Steven Weinberg
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: PaquistanPaquistan
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Teoria unificada de l’interaccion febla e de la fòrça electromagnetica
1980James Watson Cronin
Val Logsdon Fitch
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsTrabalhs sus las simetrias fondamentalas
1981Nicolaas Bloembergen
Arthur Leonard Schawlow
Kai Siegbahn
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra de Suècia Suècia
Desvolopament de l'espectroscopia electronica de nauta resolucion
1982Kenneth Geddes WilsonBandièra dels Estats Units Estats UnitsEstudi de transicion de las fasas
1983Subrahmanyan Chandrasekhar
William A. Fowler
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsEstudis suls procediments fisics regissent l'estructura e l’evolucion de las estelas
1984Carlo Rubbia
Simon van der Meer
Bandièra d'Itàlia Itàlia
Bandièra: Païses BassesPaïses Basses
Per lor contribucion decisiva al grand projècte que menèt a la descobèrta de las particules W e Z, vectors de l'interaccion febla
1985Klaus von KlitzingBandièra: Republica Federala d'Alemanha Alemanha de l'OèstDescobèrta de l'efièch Hall quantic
1986Gerd Binnig
Heinrich Rohrer
Ernst August Friedrich Ruska
Flag of East Germany.svg RDA
Bandièra: SoïssaSoïssa
Flag of East Germany.svg RDA
Invencion del microscòpi d'efièch tunèl
1987Johannes Georg Bednorz
Karl Alexander Müller
Flag of East Germany.svg RDA
Bandièra: SoïssaSoïssa
Mesa en evidéncia de supraconductors de nauta temperatura (azòt liquid)
1988Leon Lederman
Melvin Schwartz
Jack Steinberger
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsTrabalhs suls neutrinos
1989Hans Georg Dehmelt
Wolfgang Paul
Norman Foster Ramsey
Flag of East Germany.svg RDA
Flag of East Germany.svg RDA

Bandièra dels Estats Units Estats Units
Isolacion de las particulas atomicas

Per l'invencion del metòde dels camps alternatius separats e son aplicacion al maser d'idrogèn e autres relòtges atomics
1990Jerome Isaac Friedman
Henry Way Kendall
Richard E. Taylor
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra de Canada Canadà
Pròva de l’existéncia dels quarks
1991Pierre-Gilles de GennesBandièra de França FrançaDescobèrta de la matèria mòla
1992Georges CharpakBandièra de França FrançaPer sa contribucion als detectors de particulas e en particular per l’invencion de la cambra de fils
1993Russell Alan Hulse
Joseph Hooton Taylor
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta dels pulsars binaris
1994Bertram N. Brockhouse
Clifford G. Shull
Bandièra de Canada Canadà
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Estudi de l'estructura e de las proprietats dels cristals
1995Martin Lewis Perl
Frederick Reines
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta del lepton ?
Per la deteccion del neutrino
1996Douglas D. Osheroff
David Morris Lee
Robert C. Richardson
Bandièra dels Estats Units Estats UnitsDescobèrta de la superfluiditat de l’èli-3 (la de l’èli-4 èra coneguda dempuèi mantun decenni)
1997Claude Cohen-Tannoudji
Steven Chu
William D. Phillips
Bandièra de França França
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Metòde permetent d'alentir e d’isolar d'atòms
1998Robert B. Laughlin
Horst L. Störmer
Daniel C. Tsui
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: AlemanhaAlemanha
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Mesa en evidéncia de l'efièch Hall quantic fraccionari
1999Gerard 't Hooft
Martinus J.G. Veltman
Bandièra: Païses BassesPaïses BassesPer la descobèrta de l'estructura quantica de l'interaccion electrofebla, unificacion de la fòrça electromagnetica e de l'interaccion febla
2000Jores Alferov
Herbert Kroemer
Jack S. Kilby
Bandièra: BielorussiaBielorussia
Bandièra: AlemanhaAlemanha
Bandièra dels Estats Units Estats Units
« Desvolopament d’eteroestructuras semiconductrises per l’electronica rapida e l’optoelectronica »
2001Eric A. Cornell
Wolfgang Ketterle
Carl E. Wieman
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra: AlemanhaAlemanha
Bandièra dels Estats Units Estats Units
« Per la realizacion de la condensacion Bose-Einstein dins de nòvuls gasoses d’atòms alcalins, e mai per d'estudis pionièrs fondamentals sus las proprietats del condensat »
2002Masatoshi Koshiba
Raymond Davis
Riccardo Giacconi
Bandièra del Japon Japon
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Per lors contribucions dins lo domeni de l’astrofisica e principalament per la deteccion dels neutrinos (Koshiba e Davis), e la descobèrta de las fonts astrofisicas de rais X (Giacconi)
2003Aleksei Alekseievich Abrikosov
Vitalii Lazarevich Ginzburg
Anthony J. Leggett
Bandièra: RussiaRussia
Bandièra: RussiaRussia
Bandièra dels Estats Units Estats Units
Atribuit per de trabalhs pionièrs dins lo domeni teoric dels supraconductors e dels superfluids
2004David J. Gross, H. David Politzer e Frank WilczekBandièra dels Estats Units Estats UnitsPer lors trabalhs sus las particulas fondamentalas quarks e la descobèrta d'una proprietat de l'interaccion fòrta, la libertat asimptotica
2005Roy J. Glauber de l'Universitat HarvardBandièra dels Estats Units Estats UnitsPer sa descripcion teorica del compòrtament de las particulas de lutz.
John L. Hall collaborator de l'Universitat de ColoradoBandièra dels Estats Units Estats UnitsPer lor desvolopament de l'espectroscopia basada sus la precision del lasèr, es a dire la determinacion de la color de la lutz dels atòms e moleculas amb una precision extrèma.
Theodor W. Hänsch de l'Universitat Ludwig-Maximilien de MunichBandièra: AlemanhaAlemanha
2006George Fitzgerald Smoot e John C. MatherBandièra dels Estats Units Estats UnitsPer lor descobèrta de la natura del còrs negre del fons difús cosmologic e de sas anisotròpias
2007Albert FertBandièra de França FrançaPer lor descobèrta de la magnetorresisténcia giganta
Peter Andreas GrünbergBandièra: AlemanhaAlemanha
2008Yoichiro NambuBandièra dels Estats Units Estats Units"for the discovery of the mechanism of spontaneous broken symmetry in subatomic physics"
2008Makoto Kobayashi e Toshihide MaskawaBandièra del Japon Japon"for the discovery of the origin of the broken symmetry which predicts the existence of at least three families of quarks in nature"
2009Charles K. KaoBandièra dels Estats Units Estats Units"for groundbreaking achievements concerning the transmission of light in fibers for optical communication"
2009Willard S. BoyleBandièra de Canada Canadà"for the invention of an imaging semiconductor circuit – the CCD sensor"
George E. SmithBandièra: Reialme UnitReialme Unit
2010Andre Geim, Konstantin NovoselovBandièra: RussiaRussia"for groundbreaking experiments regarding the two-dimensional material graphene"
2011Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt, Adam G. RiessBandièra dels Estats Units Estats Units"for the discovery of the accelerating expansion of the Universe through observations of distant supernovae"
2012Serge HarocheBandièra de França França"for ground-breaking experimental methods that enable measuring and manipulation of individual quantum systems"
David J. WinelandBandièra dels Estats Units Estats Units

Literatura

  • The politics of excellence, beyond the nobel prize; R. Friedman ; 2002
  • Nobel Century: a biographical analysis of physics laureates, in Interdisciplinary Science Reviews, by Claus D. Hillebrand ; June 2002; No 2. p.87-93
Other Languages
беларуская (тарашкевіца)‎: Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі
Bahasa Indonesia: Nobel Fisika
Lëtzebuergesch: Nobelpräis fir Physik
Plattdüütsch: Nobelpries för Physik
norsk nynorsk: Nobelprisen i fysikk
português: Nobel de Física
srpskohrvatski / српскохрватски: Nobelova nagrada za fiziku
oʻzbekcha/ўзбекча: Fizika boʻyicha Nobel mukofoti
Tiếng Việt: Giải Nobel Vật lý