Ion

En fisica e quimia, un ion (dau grèc ion, qu'es lo participi de iénai, "anar") es un atòm o molecula amb carga electrica. S'apèla cation un ion amb carga positiva, e anion un ion amb carga negativa. Lo procès de ganhar o pèrdre d'electrons (a respècte de l'atòm o de la molecula neutre) se nomena ionizacion. Se representa lei cations e leis anions amb lo simbòl de l'atòm correspondent e lo simbòl "+" o "-", respectivament (per exemple, Na+ o F-). Se lo nombre d'electrons ganhats o perduts es mai grand qu'un, aiçò s'indica tanben (per exemple, Mg2+ o O2-). Lei cations e anions son pipats per la catode e l'anode, respectivament. Michael Faraday foguèt lo primièr que prepausèt l'existéncia deis ions, en 1830, mas foguèt Arrhenius que ne desvolopèt la teoria correspondenta en 1884. Aiçò li vauguèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1903. L'energia que fau per arrancar un electron d'un atòm dins lo vuege es lo potenciau d'ionizacion o energia d'ionizacion d'aquel atòm. Lei potenciaus d'ionizacion atomica son de constantas fisicas, caracteristicas de cada atòm. Lo meteis concèpte se pòt aplicar en de moleculas e solids. Generalament, lei potenciaus d'ionizacion descreisson d'aut en bas, e creisson de senèstra a drecha dins la Taula periodica. Aquela tendéncia es invèrsa d'aquela que se tròba per lei rais atomics. Aiçò es a causa dau fach que, dins leis atòms pichons, leis electrons son atrachs pus fòrtament per lo nuclèu e fau mai d'energia per leis arrancar. Lo primièr potenciau d'ionizacion es çò que fau per arrancar lo primièr electron d'un atòm neutre, lo segond potenciau es çò que fau per arrancar dos electrons, e aitau successivament. Lei potenciaus d'ionizacion aumentan gradualament. Generalament, i a un saut considerable d'energia en quauque ponch de la seria. Aiçò fa que cada atòm tenda a formar un cèrt tipe de cation. Per exemple, lo sòdi (Na) forma Na+, mas pas Na2+.


Other Languages
Afrikaans: Ioon
العربية: أيون
asturianu: Ion
azərbaycanca: İon
беларуская: Іон
беларуская (тарашкевіца)‎: Іён
български: Йон
brezhoneg: Ion
bosanski: Ion
català: Ió (àtom)
čeština: Ion
Cymraeg: Ïon
dansk: Ion
Deutsch: Ion
Ελληνικά: Ιόν
English: Ion
Esperanto: Jono
español: Ion
eesti: Ioon
euskara: Ioi
فارسی: یون
suomi: Ioni
français: Ion
Nordfriisk: Ion
Gaeilge: Ian
galego: Ión
Gaelg: Eeane
עברית: יון
हिन्दी: आयन
hrvatski: Ion
Kreyòl ayisyen: Anyon
magyar: Ion
հայերեն: Իոն
interlingua: Ion
Bahasa Indonesia: Ion
Ido: Iono
italiano: Ione
日本語: イオン
Basa Jawa: Ion
ქართული: იონი
ಕನ್ನಡ: ಅಯಾನು
한국어: 이온
kurdî: Îyon
Кыргызча: Иондор
Latina: Ion
Limburgs: Ion
lumbaart: Jun
lietuvių: Jonas (dalelė)
latviešu: Jons
Malagasy: Rio
македонски: Јон
മലയാളം: അയോൺ
монгол: Ион
मराठी: आयन
Bahasa Melayu: Ion
မြန်မာဘာသာ: အိုင်ယွန်
Plattdüütsch: Ion
Nederlands: Ion (deeltje)
norsk nynorsk: Ion
norsk: Ion
Novial: Ione
Ирон: Ион
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਇਨ
polski: Jon
پنجابی: آئن
português: Íon
Runa Simi: Iyun
română: Ion
русский: Ион
русиньскый: Йон
sicilianu: Ioni
Scots: Ion
srpskohrvatski / српскохрватски: Jon
සිංහල: අයනය
Simple English: Ion
slovenčina: Ión (častica)
slovenščina: Ion
shqip: Joni
српски / srpski: Јон
Basa Sunda: Ion
svenska: Jon
தமிழ்: அயனி
తెలుగు: అయాన్
тоҷикӣ: Ион
ไทย: ไอออน
Tagalog: Iono
Türkçe: İyon
українська: Іон
اردو: آئون
oʻzbekcha/ўзбекча: Ion
vepsän kel’: Ion
Tiếng Việt: Ion
Winaray: Iono
吴语: 离子
Yorùbá: Íónì
中文: 离子
文言: 離子
Bân-lâm-gú: Lī-chú
粵語: 離子