Fòrma de govèrn

Formas de govèrn
  •      republicas presidencialistas
  •      republicas presidencialistas amb una presidéncia executiva e un sistèma parlamentari
  •      republicas semipresidencialistas
  •      republicas parlamentàrias
  •      monarquias constitucionalas que lo monarca exercís pas lo poder executiu
  •      monarquias constitucionalas que lo monarca exercís de poders executius amb un parlament flac
  •      monarquias absolutas
  •      Estats de partit unic
  •      dictaduras militaras
  • Fòrma de govèrn, fòrma politica, regim politic, regim de govèrn, sistèma de govèrn, modèl de govèrn o modèl politic son unes dels diferents biais de nomenar un concèpte essencial de la sciéncia politica e la teoria de l'estat o drech constitucional. Fa referéncia al modèl d'organizacion del poder constitucional qu'adòpta un Estat en foncion de la relacion existenta entre los diferents poders. Lo biais que s'estructura lo poder politic per exercir son autoritat dins l'Estat, en acòrdi amb totas las institucions que lo forman, donat que cada forma de govèrn a besonh de mecanismes de regulacion que li son caracteristics. Aqueles modèls politics vàrian d'un Estat a l'autre e d'una epòca istorica a l'autra. Sa formulacion se justifica al vejaire de causas diferentas: estructuralas o idiosincrasticas (imperatius territorials, istorics, culturals, religioses, eca.) o conjunturals (periòdes de crisi economica, catastròfas, guèrras, dangièr o "emergéncias" de natura plan diferentas, voids de poder, manca de consens o de comendament, eca.), mas totjorn coma realizacion politica d'un projècte ideologic.

    La denominacion correspondent a la fòrma o modèl de govèrn (en mai de referéncias a la forma d'Estat, qu'indica l'estructura territoriala) que torna prene abitualament lo non oficial de l'Estat, amb de tèrmes d'una granda diversitat e que, malgrat que dona una cèrta informacion sus çò que proclaman, respondon pas als critèris comuns que permeton de definir d'esperles lo sieu regim politic. Per exemple: Republica del Peró, Mexic, Veneçuèla, Espanha, Principat d'Andòrra, Luxemborg, Federacion Russa, Nigèria, Republica Populara Democratica de Corèa, Union dels Emirats Arabes Units, Iran o Libia. Entre los gaireben dos cents estats, i a solament dètz e uèit qu'apondon pas cap de paraula en mai del seu nom geografic, coma per exemple: Jamaica, alara qu'onze indican solament que son "estats". La forma mai comuna es "republica", amb 132 cases de fòrça desparièr tipe. Las monarquias son 33 (18 d'elas son "reialmes").

    Existís divèrsas nomenclaturas per nomenar las diferentas formas de govèrn, dempuèi los teoricans de l'Antiquitat fins a l'Edat Contemporanèa. A l'ora d'ara s'utilizar de biais abitual tres tipe de classaments:

    1) Lo caractèr electiu o non del cap d'Estat definís un classament, entre republicas (electiva) e de monarquias (non electiva).

    2) Lo gra de libertat, pluralisme e participacion politica definís un autre classament, entre sistèmas democratics, autoritaris, e totalitaris, segon que permeton a un màger o mendre gra l'exercici de la contestacion e l'oposicion politica o alara negan mai o mens radicalament la possibilitat de dissidéncia (establissent un regim de partit unic, o de diferents tipes de regims excepcionals, coma las dictaturas o las juntas militaras); A son torn lo sistèma electoral qu'en los sistèmas participatius s'exprimís per el la volontat populara a agut de fòrça divèrsas donadas istoricas (democracia dirècta o d'assamblada, democracia indirècta o representativa, sufragi censitari o restrench, sufragi universal masculin o d'ambedós sèxes, diferentas definicions de la majoritat d'edat, segregacion raciala, inclusion o non dels immigrants, e d'autras), atal coma los fòrça diferent biais  manièras que se modifica o se degrada (burg apoiridit, determinacion de las circonscripcions, frauda electorala).

    3) La relacion existenta entre la direccion de l'estat, lo govèrn e lo parlament definís un autre classament mai, entre presidencialisme e parlamentarisme (amb fòrça gras o de formas mixtas entre l'un e l'autre).

    Aquelas tres classaments s'exclusisson pas l'un amb l'autre, mas se complètan, de sòrta qu'una republica pòt èsser democratica (Estats Units o Sudafrica) o totalitària (la China o Cuba), una democracia republicana pòt èsser parlamentària (Alemanha o Índia) o presidencialista (França o Argentina), e una monarquia pòt èsser democratica e parlamentària (Reialme Unit o Japon), non democratica (Arabia Saudita o Ciutat de Vatican) o se situar en posicions intermediàrias (Marròc), fòrça abitualament qualificadas de biais mai o mens anacronica amb de tèrmes pròpris de biais istorica coma la monarquia (monarquia feudala, monarquia autoritària, monarquia absoluda).

    Other Languages
    Alemannisch: Regierungssystem
    العربية: نظام الحكم
    Boarisch: Regierungsform
    беларуская (тарашкевіца)‎: Форма дзяржаўнага кіраваньня
    dansk: Styreform
    Ελληνικά: Πολίτευμα
    Esperanto: Regformo
    Avañe'ẽ: Tekuái reko
    עברית: ממשל
    hrvatski: Oblik vladavine
    Bahasa Indonesia: Bentuk pemerintahan
    日本語: 政治体制
    한국어: 정부 형태
    къарачай-малкъар: Кърал оноуну формасы
    Limburgs: Regeringsvörm
    lumbaart: Forma de govern
    lietuvių: Valdymo forma
    олык марий: Виктем йӧн
    Nedersaksies: Regeernsvörm
    Nederlands: Regeringsvorm
    norsk nynorsk: Styresett
    norsk: Styreform
    português: Forma de governo
    Runa Simi: Kamachiy
    srpskohrvatski / српскохрватски: Oblik vladavine
    српски / srpski: Облик владавине
    svenska: Regeringsform
    татарча/tatarça: Идарә итү формасы
    Yorùbá: Irú ìjọba
    中文: 政体
    Bân-lâm-gú: Chèng-tī thé-chè
    粵語: 政體