America del Sud
English: South America

Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
L'America del Sud.

L'America del Sud (var. America dau Sud, America deu Sud) es una partida del continent american o, segon certans geografs, un continent a despart, entre l'ocean Atlantic e l'ocean Pacific.

L'America del Sud a una superfícia de 17 840 000 km², per la màger part dins l'emisfèri sud. Fa solament tres milions d'ans que foguèt restacada a l'America del Nòrd, un periòde recent a l'escala geologica. Los Andes foguèron tanben formats a aquela epòca.

Los païsatges de l'America del Sud son variats. S'i pòt trobar de nautas montanhas, coma los Andes, de selvas tropicalas (coma la selva pluviala atlantica e la selva pluviala amazoniana), de regions semideserticas (coma lo sertão brasilièr), de savanas (coma la region brasilièra del cerrado), de desèrts (coma los d'Atacama o de Patagònia) e mai de glacièrs (coma lo glacièr Perito Moreno, en Argentina).

Lo portugués i es la primièra lenga, que la populacion totala de Brasil representa 51% de la populacion totala de l'America del Sud.

  • geografia

Geografia

Imatge satellit de l'America del Sud

L'America del Sud constituís la màger part australa de las tèrras emergidas de çò qu'es generalament designat coma lo Mond Nòu, l' emisfèri oèst, o las Americas. Se trapa al sud e a l'èst del Canal de Panamà, que travèrsa l'istme de Panamà. Geograficament, gaireben tot lo territòri sudamerican es situat sus la placa sudamericana.

Geologicament, lo continent foguèt restacat a l'America del Nòrd fa solament tres milions d'ans, çò que provoquèt lo grand escambi american. Tanben los Andes son una cadena de montanhas relativament joves e sismicament precàrias, anant del nòrd al sud lo long de la bordadura occidentala del continent ; lo territòri a l'èst dels Andes es principalament cobèrt per la selva tropicala umida, lo vast bacin d'Amazonas. Lo continent presenta tanben de regions pus secas coma la Patagònia Orientala o lo desèrt d'Atacama.

Lo continent sudamerican compren tanben de nombrosas illas, que fòrça d'entre elas apertenon als païses del continent. Fòrça illas de Caribas (las Antilhas) son situadas sus de la placa cariba. Aruba, Barbados, Trinitat e Tobago son situats sul replanat continental sudamerican. Las Antilhas Neerlandesas e las dependéncias de Veneçuèla son localizadas al nòrd del continent. Geopoliticament, las illas Estats e los territòris d'otramar de la Cariba son generalament considerats coma una part d'America del Nòrd. Las nacions d'America del Sud que bòrdan la Mar Cariba: Colómbia, Veneçuèla, Guyana, Surinam e Guaiana – forman l'America del Sud cariba. Las autras illas son las Galapagos, l'Illa de Pascas (en Oceania mas dependenta de Chile), l' illa Robinson Crusoe, l' illa de Chiloé, la Tèrra del Fuòc, e las Illas Malvinas.

Los Andes
Un riu dins la selva amazoniana

Recòrds

Se tròba en America del sud:

  • Las mai nautas casudas d'aiga, Salto Angel,
  • Lo flume amb lo debit mai grand del mond, Amazonas,
  • La cadena de montanhas mai longa, los Andes,
  • Lo desèrt mai sec, lo desèrt d'Atacama,
  • la via de camin de fèrre mai nauta, Ticlio,
  • la capitala mai nauta, La Paz,
  • lo lac navegable mai naut, lo lac Titicaca,
  • la vila mai australa, Puerto Toro.
Other Languages
адыгабзэ: Къыблэ Америкэ
Afrikaans: Suid-Amerika
Alemannisch: Südamerika
aragonés: America d'o Sud
Ænglisc: Sūðamerica
asturianu: América del Sur
azərbaycanca: Cənubi Amerika
башҡортса: Көньяҡ Америка
Boarisch: Siidamerika
žemaitėška: Pėitū Amerėka
Bikol Central: Amerika nin Sur
беларуская: Паўднёвая Амерыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Паўднёвая Амэрыка
български: Южна Америка
Bislama: Saot Amerika
brezhoneg: Suamerika
bosanski: Južna Amerika
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nàng Mī-ciŭ
qırımtatarca: Cenübiy Amerika
čeština: Jižní Amerika
kaszëbsczi: Pôłniowô Amerika
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Южьна Амєрїка
Cymraeg: De America
dansk: Sydamerika
Deutsch: Südamerika
Ελληνικά: Νότια Αμερική
English: South America
Esperanto: Sudameriko
euskara: Hego Amerika
estremeñu: América del Sul
Na Vosa Vakaviti: Ceva Amerika
føroyskt: Suðuramerika
français: Amérique du Sud
Nordfriisk: Süüd-Ameerikoo
贛語: 南美洲
kriyòl gwiyannen: Lanmérik di Sid
Gàidhlig: Aimearaga a Deas
Avañe'ẽ: Ñemby Amérika
客家語/Hak-kâ-ngî: Nàm Mî-chû
Hawaiʻi: ‘Amelika Hema
Fiji Hindi: South America
hrvatski: Južna Amerika
hornjoserbsce: Južna Amerika
Kreyòl ayisyen: Amerik disid
magyar: Dél-Amerika
interlingua: America del Sud
Bahasa Indonesia: Amerika Selatan
Interlingue: America del Sud
íslenska: Suður-Ameríka
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᒥᐊᓕᑲ ᓂᒋᖅ
日本語: 南アメリカ
Patois: Sout Amoerka
la .lojban.: ketytu'a
Qaraqalpaqsha: Qubla Amerika
Адыгэбзэ: Ипшэ Америкэ
kalaallisut: Amerika Kujalleq
한국어: 남아메리카
Перем Коми: Лунвыв Америка
къарачай-малкъар: Къыбыла Америка
kernowek: Amerika Dheghow
Кыргызча: Түштүк Америка
Lëtzebuergesch: Südamerika
Lingua Franca Nova: America Sude
Luganda: South America
Limburgs: Zuud-Amerika
lietuvių: Pietų Amerika
latviešu: Dienvidamerika
Basa Banyumasan: Amerika Selatan
Malagasy: Amerika Atsimo
македонски: Јужна Америка
Bahasa Melayu: Amerika Selatan
မြန်မာဘာသာ: တောင်အမေရိက
مازِرونی: آمریکای جنوب
Plattdüütsch: Süüdamerika
नेपाल भाषा: दक्षिण अमेरिका
Nederlands: Zuid-Amerika
norsk nynorsk: Sør-Amerika
Novial: Sudi Amerika
Sesotho sa Leboa: Amerika Borwa
Livvinkarjala: Suvi-Amerikku
ਪੰਜਾਬੀ: South America
Kapampangan: Mauling Amerika
Papiamentu: Sur Amérika
Deitsch: Saut Amerikaa
Norfuk / Pitkern: Sowth Merika
Piemontèis: América Meridional
português: América do Sul
Runa Simi: Urin Awya Yala
rumantsch: America dal Sid
romani čhib: Sudutni Amerika
română: America de Sud
русиньскый: Южна Америка
Kinyarwanda: Amerika y’Epfo
संस्कृतम्: दक्षिण अमेरिका
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ
sicilianu: Amèrica dû Sud
davvisámegiella: Lulli-Amerihkká
srpskohrvatski / српскохрватски: Južna Amerika
Simple English: South America
slovenčina: Južná Amerika
slovenščina: Južna Amerika
Gagana Samoa: Amerika i Saute
chiShona: South America
српски / srpski: Јужна Америка
Sranantongo: Ondro Amrika
Sesotho: Amerika Borwa
Seeltersk: Suud-Amerikoa
svenska: Sydamerika
Türkmençe: Günorta Amerika
Tagalog: Timog Amerika
Tok Pisin: Saut Amerika
Türkçe: Güney Amerika
татарча/tatarça: Көньяк Америка
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جەنۇبىي ئامېرىكا
українська: Південна Америка
oʻzbekcha/ўзбекча: Janubiy Amerika
vepsän kel’: Suviamerik
Tiếng Việt: Nam Mỹ
West-Vlams: Zuud-Amerika
Volapük: Sulüda-Merop
吴语: 南美洲
isiXhosa: UmZantsi Melika
მარგალური: ობჟათე ამერიკა
Vahcuengh: Nanzmeijcouh
Zeêuws: Zuud-Amerika
中文: 南美洲
Bân-lâm-gú: Lâm Bí-chiu
粵語: 南美洲