Dommar i retten

Sjå også dommar i tevling

Med dommar i retten meiner ein vanlegvis ein person som er tilsett i ein domstol, og som har mynde til å treffe dømmande avgjerder.

Fast tilsette dommarar er i Noreg embetsmenn, noko som mellom anna gjer at ein dommar ikkje kan avsettast på annan måte enn ved dom. Dette er ein del av maktfordelingsprinsippet, og bakgrunnen er at dommarar skal vere uavhengige av dei andre statsmaktene. Liknande reglar som sikrar at dommarar er uavhengige av dei andre statsmaktene finst i dei fleste utvikla rettssystem.

I tillegg til dei fast tilsette dommarane har ein i Noreg eit system med dommarfullmektigar. Dette er juristar som blir tilsett som dommarar for vanlegvis 2 år, og ikkje lenger enn 3 år. Dommarfullmektigar er ikkje embetsmenn.

Også meddommarar blir rekna som dommarar etter domstollova, men desse er ikkje embetsmenn, og har såleis ikkje noko tilsvarande stillingsvern. Medlemmer av lagretten blir ikkje rekna som dommarar.

For å bli embetsdommar er det eit krav at ein har Juridisk embetseksamen eller er Master i rettsvitskap. Ein må vidare vere «vederheftig», det vil noko upresist seie at ein ikkje må vere insolvent. Det blir også stilt krav om eit reint rulleblad. For somme dommarstillingar er det dessuten ytterlegare krav. For å bli tilsett som lagmann eller høgsterettsdommar må ein ha fylt 30 år og ha juridisk embetseksamen med «beste karakter», det vil seie laud. I Noreg blir dommarar utnemnde av Kongen i statsråd etter innstilling frå Domstolsadministrasjonen.

Den sentrale lova som regulerer dommarar i norsk rett er domstollova frå 1915.

Other Languages
norsk: Dommer
svenska: Domare
dansk: Dommer
Адыгэбзэ: ХеящӀэ
العربية: قاضي
asturianu: Xuez
azərbaycanca: Hakim (hüquq)
বাংলা: বিচারক
Bân-lâm-gú: Hoat-koaⁿ
беларуская: Суддзя
беларуская (тарашкевіца)‎: Судзьдзя
български: Съдия
བོད་ཡིག: ཁྲིམས་དཔོན།
català: Jutge
čeština: Soudce
Cymraeg: Barnwr
Deutsch: Richter
eesti: Kohtunik
Ελληνικά: Δικαστής
English: Judge
español: Juez
Esperanto: Juĝisto
euskara: Epaile
فارسی: قاضی
français: Juge
Frysk: Rjochter
Gaeilge: Breitheamh
Gàidhlig: Breitheamh
galego: Xuíz
한국어: 법관
հայերեն: Դատավոր
हिन्दी: न्यायधीश
hrvatski: Sudac
Bahasa Indonesia: Hakim
íslenska: Dómari
italiano: Giudice
עברית: שופט
Kiswahili: Hakimu
Kreyòl ayisyen: Jij
Latina: Iudex
latviešu: Tiesnesis
lietuvių: Teisėjas
Bahasa Melayu: Hakim
Mirandés: Juiç
မြန်မာဘာသာ: တရားသူကြီး
Nederlands: Rechter
日本語: 裁判官
occitan: Jutge
oʻzbekcha/ўзбекча: Sudya
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੱਜ
polski: Sędzia
português: Juiz
română: Judecător
Runa Simi: Taripakuq
русский: Судья
Scots: Judge
Simple English: Judge
سنڌي: جج
slovenčina: Sudca
slovenščina: Sodnik
српски / srpski: Судија
srpskohrvatski / српскохрватски: Sudija
suomi: Tuomari
Tagalog: Hukom
Türkçe: Hâkim (hukuk)
українська: Суддя
اردو: جج
Tiếng Việt: Thẩm phán
ייִדיש: ריכטער
中文: 法官