Taalkunde

Taalkunde, ook wel taalwetenschap of linguïstiek, is de wetenschappelijke studie van de natuurlijke talen. Het doel van de taalkunde is om talen te beschrijven zoals ze zijn; dat wil zeggen, zoals mensen ze in werkelijkheid gebruiken. Ingeval het onderzoek niet een specifieke taal betreft maar natuurlijke talen in het algemeen, spreken we van universele taalwetenschap.

Algemeen

Taalkunde is de wetenschappelijke studie van de natuurlijke talen, de door mensen tegen elkaar gesproken talen die op natuurlijke wijze als moedertaal verworven worden. De natuurlijke talen onderscheiden zich van kunsttalen en metataal.

In de taalkunde bestaan twee tradities:

  • de traditie om taal zo veel mogelijk als een autonoom, intern samenhangend systeem te bestuderen, juist zo veel mogelijk onafhankelijk van kwesties die in die andere wetenschappen worden bestudeerd. Deze tak van de taalkunde wordt ook wel formele of algemene taalkunde genoemd.
  • de traditie om taal juist zo veel mogelijk als geïntegreerd, sociaal systeem te bestuderen, als product en tegelijk producent van sociale verhoudingen. Deze tak van de taalkunde wordt ook wel toegepaste taalkunde genoemd.

De meeste taalkunde is ontwikkeld voor de beschrijving van gesproken talen, waarbij de taal wordt beschouwd zoals die wordt gesproken en geschreven, maar soms wordt expliciet naar spreektaal of naar schrijftaal gekeken. Ook gebarentaal wordt bestudeerd, maar uiteraard is niet alle bestaande taalkunde op gebarentaal van toepassing. Formele taalkunde heeft inhoudelijk ook raakvlakken met de constructie, bestudering en toepassing van formele talen, bijvoorbeeld talen die in de wiskunde worden gebruikt en computertalen.

Omdat taalgebruik en taalontwikkeling menselijke activiteiten zijn, heeft de studie van taal raakvlakken met humane wetenschappen zoals cognitiewetenschappen, psychologie, antropologie en sociologie.

In andere talen
Afrikaans: Taalwetenskappe
Alemannisch: Linguistik
aragonés: Lingüistica
Ænglisc: Sprǣccræft
العربية: لغويات
asturianu: Llingüística
azərbaycanca: Dilçilik
تۆرکجه: دیلچیلیک
башҡортса: Тел белеме
žemaitėška: Kalbuotīra
беларуская: Мовазнаўства
беларуская (тарашкевіца)‎: Мовазнаўства
български: Езикознание
भोजपुरी: भाषा बिज्ञान
bamanankan: Kankalan
brezhoneg: Yezhoniezh
bosanski: Lingvistika
català: Lingüística
нохчийн: Лингвистика
Cebuano: Linggwistika
کوردی: زمانەوانی
čeština: Lingvistika
kaszëbsczi: Lingwistika
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Ѩꙁꙑкоꙁнаниѥ
Чӑвашла: Лингвистика
Cymraeg: Ieithyddiaeth
Thuɔŋjäŋ: Piööcëthook
dolnoserbski: Rěcywěda
ދިވެހިބަސް: ބަހަވިއްޔާތު
Ελληνικά: Γλωσσολογία
English: Linguistics
Esperanto: Lingvistiko
español: Lingüística
suomi: Kielitiede
føroyskt: Málfrøði
français: Linguistique
furlan: Lenghistiche
Frysk: Taalkunde
Gàidhlig: Cànanachas
עברית: בלשנות
Fiji Hindi: Linguistics
hrvatski: Jezikoslovlje
hornjoserbsce: Rěčespyt
Kreyòl ayisyen: Lengwistik
magyar: Nyelvészet
interlingua: Linguistica
Bahasa Indonesia: Linguistik
Interlingue: Linguistica
Ilokano: Lingguistika
íslenska: Málvísindi
italiano: Linguistica
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᖄᓯᓕᕆᓂᖅ
日本語: 言語学
la .lojban.: bauske
Basa Jawa: Linguistik
Taqbaylit: Tasnilest
қазақша: Лингвистика
ភាសាខ្មែរ: ភាសាសាស្ត្រ
한국어: 언어학
къарачай-малкъар: Лингвистика
Kurdî: Zimannasî
kernowek: Sciens yeth
Кыргызча: Тил илими
Latina: Linguistica
Ladino: Linguistika
Lëtzebuergesch: Sproochwëssenschaft
Limburgs: Taalweitesjap
lumbaart: Lenguistega
lietuvių: Kalbotyra
latgaļu: Volūdzineiba
latviešu: Valodniecība
олык марий: Йылмышанче
Baso Minangkabau: Linguistik
македонски: Лингвистика
Bahasa Melayu: Linguistik
မြန်မာဘာသာ: ဘာသာဗေဒ
Plattdüütsch: Spraakwetenschop
Nedersaksies: Sproaklear
norsk nynorsk: Lingvistikk
Novial: Linguistike
Nouormand: Lîndgistique
occitan: Lingüistica
Norfuk / Pitkern: Linguistics
Piemontèis: Lenghìstica
پنجابی: لنگویسٹکس
Ποντιακά: Γλωσσολογία
پښتو: ژبپوهنه
português: Linguística
Runa Simi: Simi yachay
Romani: Chhibavipen
română: Lingvistică
armãneashti: Lingvisticâ
русский: Лингвистика
русиньскый: Лінґвістіка
संस्कृतम्: भाषाविज्ञानम्
саха тыла: Тыл үөрэҕэ
sicilianu: Linguìstica
سنڌي: لسانيات
srpskohrvatski / српскохрватски: Lingvistika
Simple English: Linguistics
slovenčina: Jazykoveda
slovenščina: Jezikoslovje
shqip: Gjuhësia
српски / srpski: Лингвистика
Seeltersk: Sproakwietenskup
Basa Sunda: Linguistik
Kiswahili: Isimu
Tagalog: Lingguwistika
Türkçe: Dilbilim
татарча/tatarça: Tel beleme
українська: Мовознавство
اردو: لسانیات
oʻzbekcha/ўзбекча: Tilshunoslik
vèneto: Łenguìstega
vepsän kel’: Kelentedo
Tiếng Việt: Ngôn ngữ học
walon: Linwince
Winaray: Lingguwistika
Zeêuws: Taelkunde
中文: 语言学
文言: 語言學
Bân-lâm-gú: Giân-gú-ha̍k
粵語: 語言學