Stemband

Stembanden (stemplooien)
plica vocalis
Laryngoscopisch beeld van de stembanden
Laryngoscopisch beeld van de stembanden
Abductie om adem te halen en adductie om te spreken
Abductie om adem te halen en adductie om te spreken
Gegevens
SysteemLuchtwegstelsel
EmbryologieZesde faryngeale boog
ZenuwN. laryngicus recurrens en N. laryngicus superior
Naslagwerken
Gray's Anatomy236,1079
MeSHA04.329.364.737
Dorlands/Elsevierp_24/12649423
Portaal  Portaalicoon  Biologie

De stembanden of stemplooien zijn twee gepaarde structuren in het strottenhoofd. Ze vormen een belangrijk deel van het stemvormend apparaat in het strottenhoofd. De stemplooien bestaan uit de met epitheel bedekte stemplooien (plicae vocales), de eigenlijke stemplooien (ligamenta vocalia), de stemspier (musculus vocalis) en de bekerkraakbeentjes (cartilagines arytaenoides), allemaal aan beide kanten.

Opbouw en functie

De spleet tussen de stemplooien wordt de stemspleet (rima glottidis) genoemd. De achterste uiteinden van de stemplooien zijn met de beide bekerkraakbeentjes verbonden, die de positie van de stemplooien ten opzichte van elkaar beïnvloeden. Bij het ademen zijn de stemplooien wijd geopend (abductie), waardoor de stemspleet een typische driehoekige vorm aanneemt (zie afbeelding aan de rechterkant). De stemspier kan de spanning en de dikte van de stemplooien veranderen. Samen met de musculus cricothyreoidicus, die eveneens de spanning en lengte van de stemplooien verandert, ontstaat een nauwkeurig sturingsmechanisme waarmee het volume en de toonhoogte van de menselijke stem worden geregeld.

Als tijdens het uitademen de stemplooien gespannen zijn, ontstaat aan de stemplooien een toenemende luchtdruk. Wanneer deze luchtdruk een drempelwaarde bereikt, worden de stemplooien opengedrukt en neemt de luchtdruk tijdelijk af, waardoor de aangespannen stemplooien snel weer sluiten. Door de druk sluiten zij zich dus weer, waarna het proces zich herhaalt (het bernoulli-effect). Dit noemt men de aerodynamische myoëlastische theorie. De aldus ontstane trilling in de stemplooien wordt overgedragen aan de passerende luchtstroom. Hoe sterker de stemplooien worden opgespannen, des te hoger is de trillingsfrequentie is en des te hoger wordt de toonhoogte van de stem.

Een mannenstem heeft een toonhoogte van rond de 110 Hz. Bij een vrouwenstem is dit ongeveer 220 Hz en bij een kinderstem ongeveer 300 Hz. Deze cijfers gelden voor Europeanen; Japanners en andere Aziaten hebben gemiddeld veel hogere stemmen.

Hoe langer de stemplooien zijn, des te lager de stem klinkt. De lengte van de stemplooien is doorgaans evenredig met de afmeting van het strottenhoofd, vandaar dat bij de plotselinge groei van het strottenhoofd in de puberteit bij jongens de stem ineens veel lager wordt en ze de baard in de keel krijgen.

In andere talen
Alemannisch: Stimmlippe
العربية: أحبال صوتية
azərbaycanca: Səs bağı
български: Гласни струни
català: Plecs vocals
čeština: Hlasivky
Deutsch: Stimmlippe
English: Vocal cords
Esperanto: Voĉkordoj
español: Cuerdas vocales
euskara: Ahots-kordak
français: Corde vocale
हिन्दी: स्वर-रज्जु
հայերեն: Ձայնալարեր
íslenska: Raddbönd
italiano: Corde vocali
日本語: 声帯
한국어: 성대 (기관)
kurdî: Lêvên deng
Limburgs: Stumbenj
македонски: Гласилки
norsk nynorsk: Stemmeband
Nouormand: Pérette
português: Cordas vocais
română: Coardele vocale
Simple English: Vocal cords
slovenčina: Hlasivky
svenska: Stämband
Türkçe: Ses teli
українська: Голосові зв'язки
ייִדיש: שטים בענדער
中文: 声带
粵語: 聲帶