Personele unie

De personele unie van keizer Karel V

Een personele unie is een constructie waarbij twee of meer staten hetzelfde staatshoofd hebben maar ieder van deze ten minste de jure onafhankelijk zijn. Een personele unie dient niet te worden verward met een federatie zoals de Verenigde Staten of België, die als één enkele staat wordt beschouwd.

Personele unies kunnen ontstaan door toeval (de echtgenote van een koning van het ene land wordt door de dood van haar vader/broer koningin van haar land van herkomst en haar kind erft dus beide landen) maar kunnen ook een verkapte vorm van annexatie zijn. Personele unies zijn in sommige gevallen in de wet opgenomen, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. In het laatste geval kan een personele unie vrij gemakkelijk ontbonden worden als er verschillen in de erfopvolging zijn tussen de beide landen. Toen bijvoorbeeld de Nederlandse koning Willem III stierf zonder een zoon na te laten raakte het huis van Oranje-Nassau Luxemburg kwijt (Nederland en Luxemburg waren van 1815 tot 1890 door personele unie verbonden) aangezien in Luxemburg een vrouw geen troonopvolger kon zijn en in Nederland wel. Luxemburg beriep zich op de Salische Wet om een mannelijke opvolger te eisen.

Personele unies komen voornamelijk voor in monarchieën en zijn tegenwoordig dus vrij zeldzaam. Een bekend voorbeeld zijn de zestien Commonwealth realms.

Binnen een soevereine staat (in volkenrechtelijke zin) kan één monarch aan het hoofd staan van meerdere regeringen. Zo voert de Koning der Nederlanden de regering van het Koninkrijk, maar voert hij ook de regeringen van Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten. In de federale monarchieën Australië en Canada is Elizabeth II ook de monarch van iedere deelstaat. In het Duitse Keizerrijk was de Duits keizer tevens koning van Pruisen.

Ook in het bedrijfsleven wordt de term "personele unie" wel gebruikt voor een belangengemeenschap, waarbij twee of meer bedrijven onder dezelfde leiding worden gesteld.

In andere talen
العربية: اتحاد شخصي
asturianu: Unión personal
беларуская: Асабістая унія
български: Лична уния
Deutsch: Personalunion
Esperanto: Persona unio
español: Unión personal
Bahasa Indonesia: Uni personal
íslenska: Konungssamband
日本語: 同君連合
한국어: 동군연합
къарачай-малкъар: Энчи уния
Lëtzebuergesch: Personalunioun
lumbaart: Union personala
latviešu: Personālūnija
македонски: Личен сојуз
norsk nynorsk: Personalunion
português: União pessoal
русский: Личная уния
srpskohrvatski / српскохрватски: Personalna unija
Simple English: Personal union
српски / srpski: Personalna unija
svenska: Personalunion
Türkçe: Şahsi birlik
українська: Персональна унія
Tiếng Việt: Liên minh cá nhân
吴语: 共主邦联
中文: 共主邦聯