Jargon

Jargon is het taalgebruik binnen een vakgebied of een groep mensen, de vaktaal, die voor buitenstaanders vaak moeilijk te volgen is. Voorbeelden zijn:

  • beursjargon, de taal op de beursvloer
  • internetjargon, woorden die op het internet gebruikt worden
  • juridisch jargon, de taal die aanklagers, notarissen, advocaten en rechters gebruiken
  • managersjargon, het jargon van managers
  • medisch jargon
  • militair jargon, vaktermen, maar ook militaire humor
  • spoorwegjargon
  • sportjargon, jargon gebruikt door sporters of terminologie gebruikt in een bepaalde tak van sport
  • studentenjargon, begrippen en uitdrukkingen, eigen aan studenten, soms zelfs eigen aan studenten van één universiteit.
  • wetstratees, politiek jargon in België
  • wijnterminologie, is jargon dat gebruikt wordt bij beschrijvingen van wijn

In de praktijk blijken alle vakgebieden te maken te hebben met het gebruik van jargon. Het kan worden beschreven in een glossarium. Sommige exponenten in de terminologie van een deelgebied kunnen buiten de kring van specialisten een symbool worden van dat vakgebied, zoals de beursvloer bekend is geworden als verwijzing naar de effectenhandel als geheel. Voor mensen die overmatig streven naar ontwikkeling en instandhouding van jargon opperde professor T. Hagen de term jargonauten.

Hoewel er veel overeenkomsten bestaan, valt toch een onderscheid te maken tussen vaktaal en jargon. Dit is gelegen in het sociaal gebruik van de taal. Bij vaktaal ligt de nadruk op het verbeteren van de communicatie van mensen in een bepaald vakgebied en het uitsluiten van misverstanden. Zo geven elektriciëns de voorkeur aan het woord wandcontactdoos in plaats van stopcontact en spreken aannemers over hemelwater in plaats van regen, sneeuw en andere neerslag. De onbedoelde consequentie is soms dat buitenstaanders moeite hebben met het begrijpen van de boodschap.

Voor jargon (in engere zin) geldt doorgaans het omgekeerde: het taalgebruik is gericht op het versterken van de sociale banden in de groep en het gericht uitsluiten van buitenstaanders. Dat dit een probleem kan veroorzaken bleek in 2005 bijvoorbeeld uit een Brits onderzoek naar het gebruik van jargon door IT'ers. Een meerderheid van ondervraagden voelde zich door IT'ers onvoldoende ondersteund door een taalbarrière en een significant deel van de IT-jargonauten bleek zich niet bewust van de aangerichte schade en chaos.

Ook managers gebruiken vaak een eigen jargon. Deze managerstaal (door henzelf ook wel management speak genoemd), leunt zwaar op het Engels en heeft ingebouwde eufemismen, waardoor deze zich goed leent voor ontwijkende antwoorden.

In andere talen
العربية: لغة مهنية
azərbaycanca: Jarqon
беларуская (тарашкевіца)‎: Жаргон
български: Жаргон
dansk: Jargon
Deutsch: Jargon
Ελληνικά: Ζαργκόν
English: Jargon
Esperanto: Ĵargono
español: Jerga
suomi: Jargon
français: Jargon
Frysk: Jargon
galego: Xerga
עברית: ז'רגון
हिन्दी: वर्गबोली
hrvatski: Žargon
magyar: Zsargon
հայերեն: Ժարգոն
Bahasa Indonesia: Jargon
italiano: Gergo
日本語: 隠語
ქართული: ჟარგონი
қазақша: Жаргон
Кыргызча: Жаргон
Lingua Franca Nova: Jergo
lietuvių: Žargonas
Bahasa Melayu: Jargon
norsk: Sjargong
polski: Żargon
português: Jargão
română: Jargon
русский: Жаргон
саха тыла: Жаргон
Scots: Jargon
srpskohrvatski / српскохрватски: Žargon
Simple English: Jargon
slovenčina: Žargón
slovenščina: Žargon
српски / srpski: Жаргон
svenska: Jargong
Türkçe: Jargon
татарча/tatarça: Жаргон
українська: Жаргон
oʻzbekcha/ўзбекча: Jargon
中文: 行話