Кипр

Бүгд Найрамдах Кипр Улс
Κυπριακή Δημοκρατία (грек)
Kıbrıs Cumhuriyeti (түрк)
Төрийн далбаа
Төрийн дууллын нэр:
гре. "Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν"
«Эрх чөлөөний дуулал»
Европын холбоон (бүдэг ногоон) дахь Кипр (ногоон)
Европын холбоон (бүдэг ногоон) дахь Кипр (ногоон)
Нийслэл 
(их хот)
Никосиа
Албан хэл Грек, Түрк[1]
Ард түмэн 
(2011 он)
77% - Грек
18% - Түрк
5% - бусад[2]
Төр засаг Ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах засаг
 -  Ерөнхийлөгч Димитрис Христофиас
Тусгаар тогтносон нь
 -  Их Британиас 1960 оны 8 сарын 16 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 9,251 км2 (167)
 -  Гадаргын ус (%) онц бага
Хүн ам
 -  Тооцоо (2011) 1,099,341[3] (159)
 -  Нягт сийрэг 117 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2011 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $23.728 тэрбум[4] 
 -  Нэг хүнд $29,074[4] 
ДНБ (Нэрлэсэн) 2011 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $24.949 тэрбум[4] 
 -  Нэг хүнд $30,570[4] 
ОТББИ (2005) 29 
ХХИ (2011) 0.840 (маш сайн) (31)
Мөнгөний нэгж Евро (€) (EUR)
Цагийн бүс ДЕЦ (НЗНЦ+2)
 -  Зуны цаг ДЕЗЦ (НЗНЦ+3)
Домэйн нэр .cy1
Утасны томьёо +357
1Европын холбооны гишүүн тул мөн .eu-г хэрэглэнэ

Нутаг дэвсгэр: 9251 хавтгай дөрвөлжин км (Киприйн статистикийн газрын 2003 оны 1-р сард нийтэлсэн албан мэдээ).Хүн ам: 2002 оны албаны талын төсөөллөөр 800 мянга. Түүний дотор Грек үндэстэн 85,2 хувийг эзэлж, Турк үндэстэн 11,6 хувийг эзэлж байна. Түүнээс гадна Армани, Латин, Малүн зэрэг үндэстний цөөнх бий. Гол хэл нь Грек болон Турк хэл, нийтээр Англи хэл хэрэглэдэг. Грекүүд Үнэн алдартаны шашин шүтэж, Туркчууд нь Исламын шашин шүтдэг.Нийслэл: Никосиа, 363 мянган хүн амтай, түүний дотор Грек район нь 273 мянган, Турк район нь 9? мянган хүн амтай. Жилийн дундаж халууны хэмжээ 31 – 37 хэм, хамгийн сэрүүндээ 5 – 15 хэм:

Ерөнхий байдал: Газрын дундад тэнгисийн зүүн хойт хэсэгт байдаг бөгөөд газрын дундад тэнгисийн 3-р том арал юм. Нийт 782 км урт тэнгисийн эрэгтэй, завсарын халуун бүсийн газрын дундад тэнгисийн цаг агаартай. Зундаа хуурай халуун, өвөлдөө дулаан чиглэг, зундаа дундажаар 28 – 35 хэм, өвөлдөө 4 – 10 хэм.

Манай тооллоос өмнөх 1500 онд Грек хүн энэ арал дээр нүүж ирсэн байна. Дараа нь Египет, Перс зэрэг орон Киприйг байлдан дагуулж байв. Манай тооллын өмнөх 58 онд Румын эзэнт улст хамрагдав. 395 онд зүүн Румын эзэнт улст эзлэгдэв. 1571 онд Осман хаант улсын харьяанд оров. 1878 онд Англид таслан өгч, 1925 онд Английн "шууд харьяа колонийн нутаг" болсон байна. 1959 оны 2-р сарын 19-ний өдөр Кипр нь Англи, Грек, Турктай "Цюрих – Лондон"-ы хэлэлцээр байгуулж, 1960 оны 8-р сарын 16-ны өдөр тусгаар тогтнолоо мэдэгдэж, Бүгд Найрамдах Кипр Улсыг байгуулав. 1961 онд Английн холбоонд нэгдэв. Тусгаар тогтносоны дараа Грек, Турк хоёр үндэстэн олон удаа мөргөлдөөн үүсгэх болжээ. Турк үндэстэн нь 1974 оноос умард нүүсэн бөгөөд 1975 он болон 1983 онд "Киприйн Турк үндэстэний муж улс" болон "Бүгд Найрамдах Хойт Киприйн Турк Улс"-ыг тус тус байгуулж, хоёр үндэстэн өмнөд хойт хоёр хэсэгт хуваагдсан байдалд орсон байна.

Эх сурвалж

  1. Constitution of the Republic of Cyprus: "The official languages of the Republic are Greek and Turkish" (Appendix D, Part 01, Article 3)
  2. Cyprus. The World Factbook. Central Intelligence Agency. 9 February 2010-д хандсан.
  3. Statistical Service – Population and Social Conditions – Population Census – Announcements – Preliminary Results of the Census of Population, 2011 ((Грек)). Cystat.gov.cy (29 December 2011). 29 January 2012-д хандсан.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Cyprus. International Monetary Fund. 18 April 2012-д хандсан.
Other Languages
Аҧсшәа: Ҟыбрыс
Acèh: Siprus
Afrikaans: Siprus
Alemannisch: Republik Zypern
አማርኛ: ቆጵሮስ
aragonés: Chipre
Ænglisc: Cipros
العربية: قبرص
ܐܪܡܝܐ: ܩܘܦܪܘܣ
مصرى: قبرص
অসমীয়া: চাইপ্ৰাছ
asturianu: Xipre
авар: Кипр
azərbaycanca: Kipr
Boarisch: Republik Zypern
žemaitėška: Kėpros
Bikol Central: Siprus
беларуская: Кіпр
беларуская (тарашкевіца)‎: Кіпр
български: Република Кипър
भोजपुरी: साइप्रस
Bislama: Saepras
বাংলা: সাইপ্রাস
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সাইপ্রাস
bosanski: Kipar
буряад: Кипр
català: Xipre
Chavacano de Zamboanga: Chipre
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gṳ̆-bī-lô
нохчийн: Кипр
Cebuano: Tsipre
ᏣᎳᎩ: ᏌᎢᏆᏍ
کوردی: قوبرس
corsu: Cipru
qırımtatarca: Qıbrız Cumhuriyeti
čeština: Kypr
kaszëbsczi: Cyper
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Кѷпръ
Cymraeg: Cyprus
dansk: Cypern
dolnoserbski: Cypern
डोटेली: साइप्रस
eʋegbe: Cyprus
Ελληνικά: Κύπρος
English: Cyprus
Esperanto: Kipro
español: Chipre
eesti: Küpros
euskara: Zipre
estremeñu: Chipri
فارسی: قبرس
Fulfulde: Kibris
Võro: Küprüs
føroyskt: Kýpros
français: Chypre (pays)
arpetan: Cipro (payis)
Nordfriisk: Zypern
furlan: Cipri
Frysk: Syprus
Gaeilge: An Chipir
Gàidhlig: Cìopras
galego: Chipre
Avañe'ẽ: Chípere
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: सायप्रस
ગુજરાતી: સાયપ્રસ
Hausa: Cyprus
客家語/Hak-kâ-ngî: Cyprus
Hawaiʻi: Kupelo
עברית: קפריסין
हिन्दी: साइप्रस
Fiji Hindi: Cyprus
hrvatski: Cipar
hornjoserbsce: Cypernska
Kreyòl ayisyen: Chip
հայերեն: Կիպրոս
interlingua: Cypro
Bahasa Indonesia: Siprus
Interlingue: Cypria
Ilokano: Cyprus
Ido: Chipro
íslenska: Kýpur
italiano: Cipro
日本語: キプロス
Patois: Saipros
Basa Jawa: Siprus
ქართული: კვიპროსი
Qaraqalpaqsha: Kipr
Taqbaylit: Qubrus (tamurt)
Kongo: Kipros
қазақша: Кипр
kalaallisut: Cyperni
ಕನ್ನಡ: ಸಿಪ್ರಸ್
한국어: 키프로스
къарачай-малкъар: Кипр
kurdî: Kîpros
коми: Кипр
kernowek: Kobros
Кыргызча: Кипр
Latina: Cyprus
Lëtzebuergesch: Zypern
лезги: Кипр
Lingua Franca Nova: Cipros
Limburgs: Cyprus
Ligure: Çipro
lumbaart: Cipro
لۊری شومالی: قبرس
lietuvių: Kipras
latgaļu: Kipra
latviešu: Kipra
मैथिली: साइप्रस
мокшень: Кипра
олык марий: Кипр
Māori: Haipara
македонски: Кипар
മലയാളം: സൈപ്രസ്
मराठी: सायप्रस
Bahasa Melayu: Cyprus
Malti: Ċipru
مازِرونی: قبرس
Dorerin Naoero: Taiprus
Napulitano: Cipro
Plattdüütsch: Republiek Zypern
Nedersaksies: Syprus
नेपाली: साइप्रस
नेपाल भाषा: साइप्रस
Nederlands: Cyprus
norsk nynorsk: Republikken Kypros
Novial: Kiprus
Nouormand: Chypre
occitan: Chipre
Livvinkarjala: Kipru
Oromoo: Saayippires
ଓଡ଼ିଆ: ସାଇପ୍ରସ
Ирон: Кипр
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਾਇਪ੍ਰਸ
Pangasinan: Kiprô
Kapampangan: Sipre
Papiamentu: Chipre
पालि: सायप्रस
Norfuk / Pitkern: Siipris
polski: Cypr
Piemontèis: Cipro
پنجابی: قبرص
Ποντιακά: Κύπρος
português: Chipre
Runa Simi: Kipru
rumantsch: Cipra
română: Cipru
armãneashti: Chipro
tarandíne: Cipre
русиньскый: Ціпрус
Kinyarwanda: Shipure
संस्कृतम्: सायप्रस
саха тыла: Кипр
sardu: Cipro
sicilianu: Cipru
Scots: Cyprus
davvisámegiella: Kypros
srpskohrvatski / српскохрватски: Cipar
Simple English: Republic of Cyprus
slovenčina: Cyprus
slovenščina: Ciper
Gagana Samoa: Kuperu
chiShona: Cyprus
Soomaaliga: Jasiirada Qabrus
shqip: Qiproja
српски / srpski: Кипар
Sranantongo: Sipruskondre
SiSwati: ISayiphro
Seeltersk: Zypern
Basa Sunda: Siprus
svenska: Cypern
Kiswahili: Kupro
ślůnski: Cypr
తెలుగు: సైప్రస్
tetun: Xipre
тоҷикӣ: Кипр
Türkmençe: Kipr Respublikasy
Tagalog: Tsipre
Tok Pisin: Saipras
Xitsonga: Cyprus
татарча/tatarça: Кипр Республикасы
chiTumbuka: Cyprus
удмурт: Кипр
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: سىپرۇس
українська: Кіпр
اردو: قبرص
oʻzbekcha/ўзбекча: Kipr Respublikasi
vèneto: Sipro
vepsän kel’: Kipr
Tiếng Việt: Cộng hòa Síp
West-Vlams: Cyprus
Volapük: Sipreän
Winaray: Tsipre
Wolof: Ciipër
吴语: 塞浦路斯
მარგალური: კვიპროსი
ייִדיש: ציפערן
Yorùbá: Kíprù
Vahcuengh: Cyprus
Zeêuws: Cyprus
中文: 賽普勒斯
文言: 賽普勒斯
Bân-lâm-gú: Ku-pí-lō͘
粵語: 塞浦路斯