Плацента

Плацентаорган кој го сврзува фетусот во развој за ѕидот на матката, за да се овозможи навлегување на хранливи материи, исфрлање на отпадниот материјал и размена на гасови преку мајчиниот крвоток. Плацентата е дефинирачка карактеристика на еутеричните или “плацентните” цицачи, но се среќаваат и кај нецицачи со променливи нивоа на развој. Сепак се забележува дека усогласувањето на ваквите структури кај разни живородени организми е дискутабилно и, кај без’рбетници како што е Артропода, во најдобар случај е слично.

Зборот плацента доаѓа од Латинскиот збор за торта, од Грчкиот јазик “plakóenta/plakoúnta”, акузатив од “πλακόεις, πλακούς” “рамен, плочест”, во однос на нејзиниот кружен, рамен облик кај луѓето. Класичната множина е плаценти “placentae”, или “placentas” кое повеќе се користи во модерниот Англиски јазик и веројатно има поширока примена во денешно време. Прототериални (оние кои лежат во јајце-клетката) и метатеријалните (двоутробните) цицачи создаваат хориовителна плацента која, додека е сврзана за ѕидот на матката, создава хранливи материи кои воглавно се произведуваат во јајцевидното меурче. Плацентата функционира како фетоматерен орган со две компоненти: фетусна плацента (Хорион Фрондосум), која се развива од истата пробивна циста која го образува фетусот, и мајчината плацента (Децидуа базалис), која се развива од мајчиното ткиво на матката.

Плацента
Плацента на жена веднаш по раѓање, со папочната врвка

Структура

Кај луѓето, плацентата во просек има должина од 22 см (9 инчи), и дебелина од 2-2,5 см (0,8-1 инчи), во центарот е најдебела, а на краевите е најтенка. Обично тежи околу 500 грама. Има црвеникаво-сина или црвена боја. Се сврзува со фетусот преку папочна врвка од околу 55-60 см (22-24 инчи) во должина, која содржи две папочни артерии и една папочна вена. Папочната врвка се внесува во хорионската облога ( има ексцентрична поврзаност). Крвните садови се прошируваат низ површината на плацентата и понатаму се поделуваат за да создадат мрежа обложена со тенок слој од клетки. Ова резултира со создавање на вилозно разгранети структури. Во мајчиниот канал, овие вилозно разгранени структури се групирани во лобули наречени котиледони. Кај луѓето, плацентата обично има плочест облик, во големината варира значително меѓу различни видови на цицачи.

Развој

Плацентата започнува да се развива врз база на всадување на бластоцисти во мајчиниот ендометриум. Надворешниот слој на пробивната цистата станува тропобласт, кој го формира надворешниот слој на плацентата. Одој надворешен слој се поделува на уште два други слоја: главен цитотрофопробивен слој и обложниот цитофопробивен слој. Цитотрофопробивниот слој е мултинуклеиран продолжен слој на клетката кој ја обвива површината на плацентата. Тој се создава како резултат на разликување и соединување на основните цитотрофопробивни клетки, процес кој продолжува низ плаценталниот развој. Цитотрофопробивниот слој (инаку познат како синцициум), придонесува за граничната функција на плацентата. Плацентата расте за време на бременоста. Развојот на мајчиниот крвоток кон плацентата се завршува кон крајот на првото тромесечие од бременоста ( околу 12-13 недели).

Почетните фази на Ембриогенезата
Other Languages
Afrikaans: Plasenta
العربية: مشيمة
ܐܪܡܝܐ: ܫܠܝܬܐ
Avañe'ẽ: Aupa
azərbaycanca: Cift
বাংলা: অমরা
беларуская: Плацэнта
беларуская (тарашкевіца)‎: Пляцэнта
български: Плацента
bosanski: Posteljica
català: Placenta
Чӑвашла: Плацента
čeština: Placenta
dansk: Moderkage
Deutsch: Plazenta
ދިވެހިބަސް: ވާމަސް
eesti: Platsenta
Ελληνικά: Πλακούντας
emiliàn e rumagnòl: Camîsa d'la madôna
English: Placenta
español: Placenta
Esperanto: Placento
euskara: Karen
français: Placenta
galego: Placenta
한국어: 태반
հայերեն: Ընկերք
हिन्दी: बीजांडासन
hrvatski: Posteljica
Bahasa Hulontalo: Yiliyala
Bahasa Indonesia: Plasenta
íslenska: Legkaka
italiano: Placenta
עברית: שליה
Basa Jawa: Embing-embing
ქართული: პლაცენტა
Kreyòl ayisyen: Plasenta
Кыргызча: Баланын тону
Latina: Placenta
latviešu: Placenta
lietuvių: Placenta
Ligure: Plaçentæ
magyar: Méhlepény
Bahasa Melayu: Plasenta
Nederlands: Placenta
日本語: 胎盤
norsk: Morkake
پنجابی: اول
português: Placenta
română: Placentă
Runa Simi: Thami
русский: Плацента
Scots: Efterbirth
shqip: Placenta
Simple English: Placenta
slovenščina: Posteljica
српски / srpski: Постељица
srpskohrvatski / српскохрватски: Posteljica
Basa Sunda: Bali (anatomi)
suomi: Istukka
svenska: Moderkaka
Tagalog: Inunan
తెలుగు: జరాయువు
ไทย: รก
Türkçe: Plasenta
українська: Плацента
Tiếng Việt: Nhau thai
中文: 胎盤