Спирт

Спирттер — көмүртек каныккан атому менен байланышкан бир же бир нече (-ОН) тобу бар углеводород. Мол-сындагы ОН тобу санына жараша бир атомдуу (алкоголдор), эки атомдуу (гликолдор), үч атомдуу (глицериндер) жана көп атомдуу С. болуп бөлүнөт. Бир атомдуу С. биринчилик RСН2ОН, экинчилик RR’СНОН жана үчүнчүлүк RR’R®С-ОН болуп айырмаланат. Углеводород радикалынын мүнөзүнө карата ациклдүү (мисалы, метил спирти, этил спирти), алициклдүү (циклогексанол), май ароматтык (бензил спирти жана гетероциклдүү (фурил) деп айырмаланат. Төмөнкү мол-луу бир атомдуу алифаттык С. — алкоголь жыттанган, түссүз суюктук, суу менен бардык катышта аралашат. Гликоль, глицерин (С4-С5) — май сымал суюктуктар. Ири мол-луу С. (С|2 баштап) — жытсыз, катуу заттар, сууда эрибейт. С. органикалык  эриткичтерде жакшы эрийт жана өздөрү эриткич болушат. Суу жана айрым органикалык  бирикмелер менен азеотроптук аралашмаларды берет. Щелочтуу жана кээ бир башка металддар менен алкоголяттар (к. Алкоголяттар жана феноляттар), күчтүү минералдык к-талар же Льюис к-талары менен жөнөкөй, ал эми минералдык жана карбон к-талары менен этерификацияланып, та-таал эфирлерди пайда кылат. Биринчилик жана экинчилик С. металл катализаторлор катышуусу менен алъдегиддерге жана кетондорго айланат. Үчүнчүлүк С. нейтралдуу же шелочь чөйрөсүндө окистенүүгө туруктуу, ал эми кычкыл чөйрөдө кетонго жана көмүртек атомунун саны төмөн болгон к-таларга ажырайт, суунун молекуласын бөлүп чыгарып алкенди пайда кылат. С. ОН-тобуна НСl, НBr, РСl3, РОСl3, РОСl5, SОСl3 жана башка таасир этүүдөн Наl орун алмашат. Өндүрүштө С. алкилгалогенид гидролиздөө, олефинди гидраттоо, карбонилдүү бирикмелерди калыбына келтирүү, Гриньяр реакциясы б-ча, СО катализатордук катышуусу менен суутекти кошуп алуунун натыйжасында, кантты ферменттер катышуусу менен ачытууда жана башка ыкмалар менен алынат. Боёк өндүрүшүндө аралык продукт катары, синтетикалык булалар, пластмасса, лак-боёк материалдарын, кир кетиргич жана дары каражаттарды жана башка алууда колдонулат.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

Other Languages
Afrikaans: Alkohol
Alemannisch: Alkohole
aragonés: Alcohol
العربية: كحول
অসমীয়া: এলক'হল
asturianu: Alcohol
azərbaycanca: Spirtlər
تۆرکجه: الکول
башҡортса: Спирт
žemaitėška: Alkuoguolis
беларуская: Спірты
беларуская (тарашкевіца)‎: Сьпірт
български: Алкохол
brezhoneg: Alkool
bosanski: Alkohol
català: Alcohol
کوردی: ئەلکھول
čeština: Alkoholy
Cymraeg: Alcohol
Deutsch: Alkohole
Ελληνικά: Αλκοόλες
English: Alcohol
Esperanto: Alkoholo
español: Alcohol
eesti: Alkoholid
euskara: Alkohol
فارسی: الکل
suomi: Alkoholit
føroyskt: Alkohol
français: Alcool (chimie)
Nordfriisk: Alkohol
Gaeilge: Alcóil
Gàidhlig: Alcol
galego: Alcohol
ગુજરાતી: આલ્કોહોલ
Gaelg: Alcoal
עברית: כוהל
हिन्दी: अल्कोहल
Fiji Hindi: Alcohol
hrvatski: Alkoholi
Kreyòl ayisyen: Alkòl
magyar: Alkoholok
հայերեն: Սպիրտ
interlingua: Alcohol
Bahasa Indonesia: Alkohol
Ilokano: Alkohol
íslenska: Alkóhól
italiano: Alcoli
日本語: アルコール
Patois: Alkoal
Basa Jawa: Alkohol
ქართული: სპირტი
Kabɩyɛ: Alɩkɔɔlɩ
қазақша: Алкогольдер
한국어: 알코올
Ripoarisch: Alkohol
kurdî: Alkol
Latina: Alcohol
Ladino: Alkól
Lëtzebuergesch: Alkoholen
Limburgs: Alcohol
Ligure: Alcooli
lumbaart: Alcol
lingála: Lotoko
lietuvių: Alkoholis
latviešu: Spirti
македонски: Алкохол
Bahasa Melayu: Alkohol
မြန်မာဘာသာ: အယ်လ်ကိုဟော
Plattdüütsch: Alkohol
नेपाली: अल्कोहल
norsk nynorsk: Alkohol
norsk: Alkoholer
occitan: Alcòl
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਲਕੋਹਲ
polski: Alkohole
پنجابی: الکحل
português: Álcool
Runa Simi: Alkul
română: Alcool
armãneashti: Alcoolu
русский: Спирты
русиньскый: Алкоголы
sicilianu: Alcool
Scots: Alcohol
srpskohrvatski / српскохрватски: Alkoholi
Simple English: Alcohol
slovenščina: Alkohol
shqip: Alkooli
српски / srpski: Алкохол
Basa Sunda: Alkohol
svenska: Alkoholer
Kiswahili: Alkoholi
தமிழ்: மதுசாரம்
తెలుగు: ఆల్కహాలు
Tagalog: Alkohol
Türkçe: Alkol
татарча/tatarça: Спиртлар
українська: Спирти
اردو: الکحل
oʻzbekcha/ўзбекча: Spirtlar
Tiếng Việt: Ancol
West-Vlams: Alcool
Winaray: Arkohol
吴语:
ייִדיש: אלקאהאל
Yorùbá: Ọtí
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Alcohol
粵語: 酒精