ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ

Space Shuttle
STS120LaunchHiRes.jpg
Space Shuttle Discovery launches at the start of STS-120.
FunctionManned partially reusable launch and reentry system
ManufacturerUnited Space Alliance:
Thiokol/Alliant Techsystems (SRBs)
Lockheed Martin (Martin Marietta) – (ET)
Rockwell/Boeing (orbiter)
Country of originUSA
Size
Height184 ft (56.1 m)
Diameter28.5 ft (8.69 m)
Mass4,470,000 lbm (2,030 t)
Stages2
Capacity
Payload to LEO24,400 kg (53,600 lb)
Payload to
GTO
3,810 kg (8,390 lbm)
Launch history
StatusActive
Launch sitesLC-39, Kennedy Space Center
SLC-6, Vandenberg AFB (unused)
Total launches132
Successes131
Failures1 (launch failure, Challenger)
Other1 (re-entry failure, Columbia)
First flightApril 12, 1981
Notable payloadsTracking and Data Relay Satellites
Spacelab
Great Observatories (which includes Hubble)
Galileo
Magellan
Space Station components
Boosters (Stage 0) - Solid Rocket Boosters
No. boosters2
Engines1 solid
Thrust2,800,000 lbf each, sea level liftoff (12.5 MN)
Specific impulse269 s
Burn time124 s
Fuelsolid
First stage - External Tank
Engines(none)
(3 SSMEs located on Orbiter)
Thrust1,225,704 lbf total, sea level liftoff (5.45220 MN)
Specific impulse455 s
Burn time480 s
FuelLOX/LH2
Second stage - Orbiter
Engines2 OME
Thrust53.4 kN combined total vacuum thrust (12,000 lbf)
Specific impulse316 s
Burn time1250 s
FuelMMH/

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ , ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರವಾನೆ ಪಧ್ಧತಿ (ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್ )ಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕಾ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರು ಮಾಡಿರುವ ಅಮೇರಿಕದ ನಾಸ(ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಎ) ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪರೀಕ್ಷಾ ನೌಕೆಗಳು 1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇವುಗಳ ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನೌಕೆಗಳು 1982ರಲ್ಲಿ ಆರಂಬಗೊಂಡವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 134 ಉಡಾವನೇಗಳ ನಂತರ 2011ರಿಂದ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ವೇಳೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅನೇಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಉಡಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಗ್ರಹ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಿಪೇರಿ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೌಕೆಯನ್ನು ಕಕ್ಷಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಎ, ಯು. ಎಸ್. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್, ಯೂರೋಪ್‌ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅವರು ಎಸ್‌ಟಿ‌ಎಸ್ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತು ನೌಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಗಾಢ ಕಿತ್ತಲೆ-ಬಣ್ಣದ ಬಾಹ್ಯ ತೊಟ್ಟಿ (ಇಟಿ);[೧][೨] ಎರಡು ಬಿಳಿ, ತೆಳ್ಳಗಿನ ಗಟ್ಟಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವೃಧ್ಧಿ ಯಂತ್ರ (ಎಸ್‌ಆರ್‌ಬಿಗಳು) ಗಳು; ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು, ಸರಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಸ್‌ಟಿ‌ಎಸ್ ಕಕ್ಷಾ ವಾಹನ (ಒವಿ), ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸರಕಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರದ ಕಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವೃಧ್ಧಿ ಯಂತ್ರದ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌ (1ನೇ ಹಂತ ಪಿಎ‌ಎಮ್ ಅಥವಾ 2ನೇ ಹಂತ ಐಯುಎಸ್)ನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಡಾಯಿಸಬಹುದು.

ನೌಕಾ ರಾಶಿ ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಥರಹ ಸಂಚಾರೀ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಉಡಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಎರಡು ಘನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವೃಧ್ಧಿ ಯಂತ್ರ (ಎಸ್‌ಆರ್‌ಬಿ)ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಚಾಲಕ ಯಂತ್ರಗಳ (ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಮ್‍ಇ ಗಳಿಂದ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಚಾಲಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಹೊರಗಿನ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವರೂಪದ ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ದ್ರವರೂಪದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಎರಡು ಹಂತದ ಆರೋಹಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೃಧ್ಧಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಎರಡೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತವೆ. ಆರೋಹಣವಾದ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಹಂತಗಳು ಕಣಿಸುತ್ತವೆ: ಎಸ್‌ಆರ್‌ಬಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಗಾಳಿಕೊಡೆಗಲಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ನೌಕೆಯು ಇದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪುನಃ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನೌಕಾ ಕಕ್ಷೆಗಾಮಿ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ತೊಟ್ಟಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಚಾಲನ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಜಡತ್ವದಿಂದ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ. ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಖ್ಯವಾದ ಚಾಲನ ಯಂತ್ರಗಳು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ತೊಟ್ಟಿಯು ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಗೆಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವವಿದೆ.[೩] ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿ ತಂತ್ರ ಪಧ್ಧತಿ (ಒಎಮ್‌ಎಸ್) ಚಾಲನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದಾಲ್ಲಿಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಯು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳಾದ ಉಪಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.[೪] ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದರಿಂದ ಏಳು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರು, ಮುಖಂಡ ಮತ್ತು ನಾವಿಕ, ಇವರಿಬ್ಬರೇ ಕನಿಷ್ಠ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವವರು, ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು "ಪರೀಕ್ಷಾ" ಹಾರಾಟಗಳಾದ ಎಸ್‍ಟಿಎಸ್-1ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಸ್‍ಟಿಎಸ್-4ವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ. ಮಾದರಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 22,700 kilograms (50,000 lb)ಷ್ಟು, ಆದರೆ ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಗ್ರಾಕೃತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಯು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರಂಜಾಮು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಇದರ ಬಾಗಿಲು ಉತ್ತರದ ಅಳತೆಯವರೆಗೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಈ ವೈಷಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಉಳಿದ ಈಗಿರುವ ಗಗನ ನೌಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೆರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವೈಷಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಹಬ್ಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್ ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಸಂಭವವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸರಕಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು, ಭೂಮಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಕಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಯ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿ ತಂತ್ರ ಪಧ್ಧತಿ (ಒಎಮ್‍ಎಸ್) ಅನ್ನು ಉರಿಸಿ, ಹೊರಕ್ಕೆ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೂಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.[೪] ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿ ನೌಕೆಯು ಅನೇಕ ವಾತಾವರಣದ ಪದರಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿತಡೆಯಿಂದ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಹಂತದಿಂದ, ತೇಲು ವಿಮಾನದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಧ್ಧತಿ (ಆರ್‌ಸಿಎಸ್)ಯ ಎತ್ತರ ತಡೆಯುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂತಿಯಿಂದ ಹಾರಬಲ್ಲ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜಲಚಾಲಿ ಮೊನಚಾದ ನೌಕೆಯು ತನ್ನ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಉದ್ದದ ವಿಮಾನ ಇಳಿಯಲು ಸಿಧ್ದ ಪಡಿಸಿದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಮಾನದಂತೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಕಾಯದ ಆಕಾರವು ಮೂಲಭೂತವಾದ ವಿವಿಧ ವೇಗದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನಃ-ಪ್ರವೇಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ, ಉಪಧ್ವನಿಕ ವಾತಾವರಣದ ವಿಮಾನ, ಮತ್ತು ಶಬ್ದಾತೀತ ವಿಮಾನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ, ತಗ್ಗಾದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಯು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯು ತಗ್ಗಾದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಸಿಎಸ್‌ ಎತ್ತರ ತಡೆಯುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ತಗ್ಗಾದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

2.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳಿಂದ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಇದುವರೆವಿಗೂ ಮಾನವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಬಹಳ ಜಟಿಲವಾದ ಯಂತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[೫]

ಪರಿವಿಡಿ

Other Languages
Afrikaans: Ruimtependeltuig
العربية: مكوك فضاء
azərbaycanca: Speys Şattl
беларуская (тарашкевіца)‎: Спэйс шатл
čeština: Space Shuttle
dansk: Rumfærge
Deutsch: Space Shuttle
English: Space Shuttle
Esperanto: Kosmopramo
贛語: 太空船
hrvatski: Space Shuttle
Bahasa Indonesia: Pesawat ulang-alik
italiano: Space Shuttle
한국어: 우주왕복선
Limburgs: Space Shuttle
lietuvių: Space Shuttle
latviešu: Space Shuttle
Nederlands: Ruimteveer
norsk nynorsk: Romferje
norsk: Romferge
português: Ônibus espacial
русский: Спейс шаттл
sicilianu: Space Shuttle
srpskohrvatski / српскохрватски: Space Shuttle
Simple English: Space Shuttle
slovenčina: Space Shuttle
српски / srpski: Spejs šatl
Seeltersk: Space Shuttle
svenska: Rymdfärja
Türkçe: Uzay mekiği
українська: Шатл
ייִדיש: ספעיס שאטעל
中文: 航天飞机
Bân-lâm-gú: Thài-khong-so
粵語: 穿梭機