ខុង ជឺ

ខុង ជឺ

ខុង ជឺ (ភាសា​អង់គ្លេស: Confucius, ភាសា​ចិន: 孔子) តាម​អក្សរសាស្ត្រ​ចិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា "លោកគ្រូ​ខុង" (តាម​ប្រតិទិន​បុរាណ: ២៨ កញ្ញា ៥៥១ មុន​គ.ស – ៤៧៩ មុន​គ.ស) គឺជា​មហា​ទស្សនវិទូ​ចិន​មួយ​រូប​ដ៏​ល្បីល្បាញ ដែល​បាន​បង្រៀន និង​បន្សល់​ទុក​នូវ​ទស្សនវិជ្ជា​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​ចំពោះ​ផ្នត់គំនិត និង​ជីវិត​រស់នៅ​របស់​ប្រជាជន​ចិន កូរ៉េ ជប៉ុន និង​វៀតណាម​។

ទស្សនវិជ្ជា​របស់​គាត់ បាន​​បញ្ជាក់​ពី​ធម្មចរិយា​បុគ្គល និង​ការ​គ្រប់គ្រង ដោយ​សច្ចធម៌​នៃ​ទំនាក់ទំនង​សង្គម យុត្តិធម៌ និង​ភាព​ស្មោះត្រង់​។ តម្លៃ​ទាំងនេះ បាន​លេច​ត្រដែត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចិន លើស​លទ្ធិ​ដទៃ​ទៀត​ដូចជា លទ្ធិ​នីតិនិយម ឬ លទ្ធិ​តាវ ក្នុង​សម័យ​រាជវង្ស​ហាន (២០៦ មុន​គ.ស – គ.ស ២២០)​។ ផ្នត់គំនិត​របស់​ខុង ជឺ ត្រូវ​បាន​វិវឌ្ឍ​ទៅ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ទស្សនវិជ្ជា ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា លទ្ធិ​ខុងជឺ​។ លទ្ធិ​នេះ ត្រូវ​បាន​នាំចូល​ទៅ​អឺរ៉ុប ដោយ​អ្នកបួស​និកាយ​យ៉េស៊ូអ៊ិត​ជាតិ​អ៊ីតាលី​ឈ្មោះ Matteo Ricci ដែល​បាន​សរសេរ​ឈ្មោះ​ខុង ជឺ ជា​ភាសា​ឡាតាំង​លើកដំបូង​ថា "Confucius" (កុងហ៊្វូស៊ីយូស)​។

ការ​បង្រៀន​របស់​គាត់ អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រទះឃើញ​នៅ​ក្នុង​ចំណាន​អក្សរសាស្ត្រ​ខុងជឺ គឺជា​ការ​ប្រមូលផ្ដុំ​សម្រង់​សុភាសិត​ខ្លី ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចងក្រង​ឡើង​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មរណភាព​របស់​គាត់​។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​សម័យ​ទំនើប មិន​ជឿ​ថា មាន​ឯកសារ​ជាក់លាក់​ណាមួយ អាច​បញ្ជាក់​បាន​ថា ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ដោយ​ខុង ជឺ នោះ​ឡើយ​។ ប៉ុន្តែ អស់​រយៈពេល​ជិត ២,០០០ មក​នេះ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ជឿ​ថា ជា​អ្នក​កែសម្រួល ឬ ជា​អ្នកនិពន្ធ នូវ​គម្ពីរ​បុរាណ​ទាំង​ប្រាំ ដូចជា គម្ពីរ​ប្រតិបត្តិ​បញ្ញត្តិ​សាសនា​បុរាណ Classic of Rites (五經) (អ្នក​កែសម្រួល) និង​គម្ពីរ​និទាឃៈរដូវ​និង​សរទរដូវ Spring and Autumn Annals (春秋) (អ្នកនិពន្ធ)​។

Other Languages
Afrikaans: Konfusius
Alemannisch: Konfuzius
አማርኛ: ኮንግ-ፉጸ
aragonés: Confucio
Ænglisc: Confucius
العربية: كونفوشيوس
ܐܪܡܝܐ: ܩܘܢܦܘܫܝܘܣ
asturianu: Confuciu
Aymar aru: Confucius
azərbaycanca: Konfutsi
تۆرکجه: کونفوسیوس
башҡортса: Конфуций
Boarisch: Konfuzius
žemaitėška: Konfucėjos
Bikol Central: Confucius
беларуская: Канфуцый
беларуская (тарашкевіца)‎: Канфуцый
български: Конфуций
भोजपुरी: कन्फ्यूशियस
Bislama: Confucius
bamanankan: Confucius
བོད་ཡིག: ཁུང་ཙི།
brezhoneg: Konfusius
bosanski: Konfucije
буряад: Күнзы
català: Confuci
Chavacano de Zamboanga: Confucius
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kūng-cṳ̄
нохчийн: Конфуций
Cebuano: Confucio
corsu: Confuciu
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᑯᓐᕗᓯ
čeština: Konfucius
Чӑвашла: Конфуци
Cymraeg: Conffiwsiws
dansk: Konfutse
Deutsch: Konfuzius
Zazaki: Konfuçyus
dolnoserbski: Konfucius
ދިވެހިބަސް: ކޮންފޫޝާ
Ελληνικά: Κομφούκιος
English: Confucius
Esperanto: Konfuceo
español: Confucio
eesti: Kong Fuzi
euskara: Konfuzio
estremeñu: Confúciu
فارسی: کنفوسیوس
suomi: Kungfutse
Võro: Kong Fuzi
Na Vosa Vakaviti: Confucius
føroyskt: Konfusius
français: Confucius
arpetan: Confucius
Frysk: Konfusius
Gaeilge: Confúicias
贛語: 孔子
Gàidhlig: Confucius
galego: Confucio
Avañe'ẽ: Konfúsio
Bahasa Hulontalo: Kong Hu Cu
ગુજરાતી: કન્ફ્યુશિયસ
Hausa: Confucius
客家語/Hak-kâ-ngî: Khúng-chṳ́
עברית: קונפוציוס
Fiji Hindi: Confucius
hrvatski: Konfucije
hornjoserbsce: Konfucius
Kreyòl ayisyen: Confucius
magyar: Konfuciusz
հայերեն: Կոնֆուցիոս
interlingua: Confucio
Bahasa Indonesia: Kong Hu Cu (filsuf)
Interlingue: Konfuzius
Ilokano: Confucius
Ido: Kong Zi
íslenska: Konfúsíus
italiano: Confucio
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: Kunpusiusi
日本語: 孔子
Patois: Kanfyuushos
la .lojban.: kongzi
Basa Jawa: Kong Hu Cu
ქართული: კონფუცი
Qaraqalpaqsha: Konfutsiy
Taqbaylit: Confucius
Kabɩyɛ: Confucius
қазақша: Құң-зы
kalaallisut: Konfusiusi
한국어: 공자
kurdî: Konfusyus
kernowek: Confucius
Кыргызча: Конфуций
Latina: Confucius
Ladino: Konfusio
Lëtzebuergesch: Konfuzius
Lingua Franca Nova: Kongzi
Limburgs: Confucius
Ligure: Confucio
lumbaart: Confuci
lietuvių: Konfucijus
latviešu: Konfūcijs
मैथिली: कन्फुसियस
Basa Banyumasan: Konfusius
Malagasy: Confucius
Baso Minangkabau: Konfusius
македонски: Конфучиј
монгол: Күнз
Bahasa Melayu: Confucius
Malti: Konfuċju
Mirandés: Confúcio
မြန်မာဘာသာ: ကွန်ဖြူးရှပ်
مازِرونی: کونفوسیوس
Napulitano: Confucio
Plattdüütsch: Konfuzius
Nedersaksies: Konfusius
नेपाली: कन्फुसियस
Nederlands: Confucius
norsk nynorsk: Konfutse
norsk: Konfucius
Novial: Kongzi
Nouormand: Confucius
occitan: Confuci
ଓଡ଼ିଆ: କନଫୁସିଅସ
Pangasinan: K'ung-Tzu
Kapampangan: Confucius
Deitsch: Konfyuschus
Norfuk / Pitkern: Konfucii
polski: Konfucjusz
Piemontèis: Confucio
پنجابی: کنفیوشس
Ποντιακά: Κομφούκιον
português: Confúcio
Runa Simi: Khunfuqi
rumantsch: Confucius
Romani: Confucius
română: Confucius
armãneashti: Confutsiu
русский: Конфуций
русиньскый: Конфуцій
саха тыла: Конфуций
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱠᱚᱱᱯᱷᱩᱥᱤᱭᱚᱥ
sardu: Confutziu
sicilianu: Cunfuciu
Scots: Confucius
Sängö: Confucius
srpskohrvatski / српскохрватски: Konfucije
Simple English: Confucius
slovenčina: Konfucius
slovenščina: Konfucij
Gagana Samoa: Konefasia
Soomaaliga: Confucius
shqip: Konfuci
српски / srpski: Конфучије
Sesotho: Konfuzius
Seeltersk: Confucius
Basa Sunda: Kong Hu Cu
svenska: Konfucius
Kiswahili: Konfusio
ślůnski: Kůnfucyjus
тоҷикӣ: Конфутсий
Türkmençe: Konfusiý
Tagalog: Confucius
Tok Pisin: Kongzi
Türkçe: Konfüçyüs
татарча/tatarça: Конфуций
reo tahiti: Confucius
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۇڭزى
українська: Конфуцій
اردو: کنفیوشس
oʻzbekcha/ўзбекча: Konfutsiy
vèneto: Confucio
Tiếng Việt: Khổng Tử
West-Vlams: Confucius
Volapük: Confucius
Winaray: Confucius
Wolof: Confucius
吴语: 孔子
хальмг: Конфуций
isiXhosa: UConfucius
მარგალური: კონფუცი
ייִדיש: קאנפוציוס
Yorùbá: Kọnfukiọsi
Vahcuengh: Gungjswj
Zeêuws: Confucius
中文: 孔子
文言: 孔子
Bân-lâm-gú: Khóng-chú
粵語: 孔子