Қытай тілі

Қытай тілі, جۇڭگو ءتىلى , Jungo tili (қыт. дәст. 漢語, жеңіл. 汉语, пиньинь: hànyǔ) — кең таралған тіл (өзара ұқсас көптеген диалектілерден тұрады), Тибет тілдері тобына жатады, Тайвань, Сингапур, Малайзия, тағы басқа елдерде қолданылады, 1,5 миллиардқа жуық халық күнделікті қарым-қатынаста пайдаланады. Қытай тілінің басты ерекшеліктері:

  • Қытай тілінде төрт үн бар, мағына үн (тон) арқылы анықталады;
  • әрбір иероглиф бір буын болып есептеледі;
  • жалаң буынды сөздер жиі кездеседі, күрделі сөздер көп түбірден құралады, бірақ морфолагиялық түрлену болмайды;
  • сөздердің орын тәртібі мен шылаулар қолданысы негізінде грамматикалық мағына айқындалады.

Тарихи жазбаларға қарағанда Қытай тілінің диалектілері мұнан 2500 жыл бұрын байқалған. Ұсақ диалектілер көп болғанымен, негізінен үлкен жеті топқа бірігеді: олар – Солтүстік, У, Шияң, Гань, Кыжия, Юэ және Минь. Қытай әдеби тілі солтүстік. диалекті негізінде қалыптасқан. Осы тіл мен ортақ иероглиф болмаса әр диалектіде сөйлейтіндер бір-бірін еркін түсіне бермейді. 12 – 13 ғасырларда кітаби тіл – Байхуавин (жаңаша әдеби тіл мағынасында) қалыптасты, «Су бойында», «Оқымыстылар шежіресі», «Қызыл сарай түсі» сияқты көркем туындылар осы тілде жазылған. Қытай тілін жаңаша ғылыми түрде зерттеу Ма Дзянь Джунның «Ма Ши Вань ун» (1898 жылы) атты грамматикалық еңбегінен басталады.

  • Дереккөздер

Дереккөздер

Other Languages
Acèh: Bahsa Cina
Afrikaans: Chinees
አማርኛ: ቻይንኛ
aragonés: Idioma chinés
العربية: لغة صينية
مصرى: لغه صينى
asturianu: Idioma chinu
azərbaycanca: Çin dili
تۆرکجه: چین دیلی
башҡортса: Ҡытай теле
Boarisch: Kinäsisch
žemaitėška: Kėnu kalba
Bikol Central: Tataramon na Intsik
беларуская: Кітайская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Кітайская мова
български: Китайски език
भोजपुरी: चीनी भाषा
বাংলা: চীনা ভাষা
བོད་ཡིག: རྒྱ་སྐད།
brezhoneg: Yezhoù sinaek
bosanski: Kineski jezik
буряад: Хитад хэлэн
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Háng-ngṳ̄
нохчийн: Цийн мотт
Cebuano: Inintsik
qırımtatarca: Çin tili
čeština: Čínština
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Срѣдиньскъ ѩꙁꙑкъ
Чӑвашла: Китай чĕлхи
Cymraeg: Tsieineeg
dolnoserbski: Chinšćina
ދިވެހިބަސް: ސީނީ
Esperanto: Ĉina lingvaro
español: Idioma chino
eesti: Hiina keel
euskara: Txinera
estremeñu: Luenga china
Võro: Hiina kiil
føroyskt: Kinesiskt mál
Frysk: Sineesk
Gaeilge: An tSínis
贛語: 漢語
Gàidhlig: Sìonais
Avañe'ẽ: Chinañe'ẽ
ગુજરાતી: ચાઇનીઝ ભાષા
Hausa: Sinanci
客家語/Hak-kâ-ngî: Hon-ngî
हिन्दी: चीनी भाषा
Fiji Hindi: Chinese bhasa
hrvatski: Kineski jezik
hornjoserbsce: Chinšćina
magyar: Kínai nyelv
հայերեն: Չինարեն
Bahasa Indonesia: Bahasa Tionghoa
íslenska: Kínverska
italiano: Lingua cinese
日本語: 中国語
la .lojban.: jugbau
Basa Jawa: Basa Cina
ქართული: ჩინური ენა
Qaraqalpaqsha: Qıtay tili
Адыгэбзэ: Хъутеибзэ
Kongo: Kisinwá
ភាសាខ្មែរ: ភាសាចិន
ಕನ್ನಡ: ಚೀನಿ ಭಾಷೆ
한국어: 중국어
kernowek: Chinek
Кыргызча: Кытай тили
лезги: Китай чIал
Lingua Franca Nova: Xines
Limburgs: Chinees
lumbaart: Lengua cinesa
lingála: Lisinwa
لۊری شومالی: زۊن چینی
lietuvių: Kinų kalba
मैथिली: चीनी भाषा
Malagasy: Fiteny sinoa
Baso Minangkabau: Bahaso Cino
македонски: Кинески јазик
മലയാളം: ചൈനീസ് ഭാഷ
монгол: Хятад хэл
मराठी: चिनी भाषा
Bahasa Melayu: Bahasa Cina
Mirandés: Lhéngua chinesa
မြန်မာဘာသာ: တရုတ်ဘာသာစကား
مازِرونی: چینی زوونون
Dorerin Naoero: Dorerit Tsiene
Plattdüütsch: Chineesche Spraak
नेपाल भाषा: चिनिया भाषा
Nederlands: Chinese talen
norsk nynorsk: Kinesisk
norsk: Kinesisk
Novial: Chinum
occitan: Chinés
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
Picard: Kinos
پنجابی: چینی
português: Língua chinesa
Runa Simi: Chun simi
română: Limba chineză
русиньскый: Кітайскый язык
संस्कृतम्: चीनी भाषा
саха тыла: Кытай тыла
sicilianu: Lingua cinisa
davvisámegiella: Kiinnágiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Kineski jezik
Simple English: Chinese language
slovenčina: Čínština
slovenščina: Kitajščina
Gagana Samoa: Fa'asaina
српски / srpski: Кинески језик
Sesotho: Se-china
svenska: Kinesiska
Kiswahili: Kichina
ślůnski: Chińskŏ gŏdka
தமிழ்: சீன மொழி
తెలుగు: చైనీస్ భాష
тоҷикӣ: Забони чинӣ
Türkmençe: Hytaý dili
Tagalog: Wikang Tsino
Türkçe: Çince
татарча/tatarça: Кытай теле
Twi: Chinese
reo tahiti: Reo Tinitō
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: خەنزۇ تىلى
українська: Китайська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Xitoy tili
Tiếng Việt: Tiếng Trung Quốc
Volapük: Tsyinänapük
吴语: 漢語
хальмг: Китдин келн
მარგალური: ჩინური ნინა
ייִדיש: כינעזיש
Vahcuengh: Vahgun
中文: 汉语
文言: 漢語
Bân-lâm-gú: Hàn-gí
粵語: 唐文
isiZulu: IsiShayina