Румыния
English: Romania

Румыния
рум. România
Flag of Romania.svgCoat of arms of Romania.svg
БайрақЕлтаңба
Әнұран:
EU-Romania.svg
Румынияның орналасуы (қара-жасыл):
Еуропада (ашық-жасыл және қара-сұр)
Еуропалық одақта (ашық жасыл)
Тарихы
Тәуелсіздік күні9 (21) мамыр 1877 жарияланды
13 шілде 1878 мойындалды (Осман империясынан)
Мемлекеттік құрылымы
Ресми тіліРоманша
ЕлордаROU Bucharest CoA.svg Бухарест
Ірі қалаларыБухарест, Тимишоара, Яссы, Констанца
Үкімет түріПарламенттік республика
Президенті
Премьер-министрі
Румыния сенатының төрағасы
Депутаттар палатасының төрағасы
Траян Бэсеску
Виктор Понта[1][2]
Крин Антонеску[3]
Валериу Згоня[4]
Географиясы
Жер аумағы
• Барлығы
• % су беті
Әлем бойынша 78-ші орын
238 391 км²
3
Жұрты
• Сарап (2011)
Тығыздығы

21 790 479[5] адам (56-ші)
80 адам/км²
Экономикасы
ЖІӨ
 • Қорытынды (2011)
 • Жан басына шаққанда

264 млрд.(IMF 2011 est., PPP)[6] $ (47-ші)
13840 $
ЭтнохоронимРомандар
Валютасылей (RON)
Қосымша мәліметтер
Интернет үйшігі.ro
ISO кодыRO
ХОК кодыROU
Телефон коды+40
Уақыт белдеулері+2

Румыния (рум. România) — Еуропаның оңтүстік - шығыс бөлігінде орналасқан мемлекет. Жер аумағы 237,5 мың км² , астанасы – Бухарест қаласы. Халқы 21 млн-нан астам (2013[5]) . Ресми тілі – румын тілі. Мемлекет басшысы – президент. Үкімет басшысы–премьер-министр. Жоғарғы заң шығарушы органы – бір палаталы парламент. Әкімшілік жағынан 40 уезге бөлінеді. Ұлттық мейрамы – Румынияның ұлттық күні – 1 жетоқсан (1990). БҰҰ -ға және Еур. Кеңеске мүше. Ақша бірлігі – лей.

Атау этимологиясы

Елдің аты лат. romanus — «римдiк» сөзінен шыққан[7].

Географиялық орны

Румыния жері негізінен Төменгі Дунай алабын алып жатыр. Қара теңіздің румыниялық жағалауы 245 км-ге жетеді. Румыния аумағы орташа биік таулы(800 м-ден жоғары), төбелі-белесті немесе қыратты (200-800м), ойпатты келеді. Жері Шығыс Қарпат, Оңтүстік Қарпат және Батыс Румын тауларына бөлінеді. Шығыс Қарпат солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 300 км-ге созылған. Биік жері–Пьетрос тауы (2305 м). Оңтүстік Қарпаттың жалып ұзындығы 270км. Биік жері–Молдовяну тауы, 2543 м. Батыс Румын таулары Бихор массивінен (1848 м-ге дейін),Траскэу және Металич жоталарынан тұрады. Оңтүстік және Шығыс Қарпат аралығында Трансильвания үстірті орналасқан. Румынияның басты өзені–Муреш. Аумақтық көлдері Дунай аңғарында ( Потелу, Гряка, Кэлэраши, Братеш) және Қара теңізі жағалауында.

Өнеркәсіп

Румыния аграрлы-индустриялық орташа дамыған ел. Еуропаның көптеген елдеріне қарағанда қазба байлықтары мол. Мұнай мен табиғи газ (Еуропадағы алдыңғы орында), тас көмір, боксит, темір мен тас, мыс, т.б өндіріледі. Қара металлургия (болат, прокат, құбырлар) және түсті металлургия (алюминий, қорғасын, мырыш, мыс) дамыған. Мәшине жасау саласы ауыл шаруашылығы және құрылыс мәшинелерін, электрондық және электртехникалық жабдықтар, оптика, станоктар, құрылғылар, автобустар, жеңіл және жүк мәшинелерін, темір жол вагондарын, локомотив, кеме, тракторлар шығарады. Жеңіл және тамақ өнеркәсібіне арналған өндіріс орындары жұмыс істейді. Химия, цемент, шыны, ағаш өңдеу (Еуропада 2-орын) және тоқыма өндірісі дамыған. Ауыл шаруашылығы елді азық-түлікпен толық қамтамасыз етеді. Бидай, картоп, қара бидай, жүгері, арпа, қант қызылшасы, күнбағыс, көкөніс, темекі, кенеп өсіріледі. Жоғары дамыған жүзім шаруашылығы бар. Мал шаруашылығы салаларынан қой және етті сиыр өсіру басым. Экспортқа мәшине және құрал-жабдықтар, жанар-жағар май, химикаттар, жеңіл өнеркәсіп өнімдерін, азық- түлік, шикізат, тыңайтқыш, цемент, жиһаз, аяқкиім, металл бұйымдарын шығарады. Импортының негізін мәшинелер мен құралдар-жабдықтар, минералдық және өсімдік шикізаты, қара және түсті металдар прокаты, тоқыма бұйымдары құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлшері 4290 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: Германия, Италия, Франция, АҚШ, Орталық және Шығыс Еуропа елдері.

Дереккөздер

"Қазақ энциклопедиясы" Алматы,2011

Үлгі:Latinunion

Үлгі:Latin Europe

Other Languages
Acèh: Rumania
адыгабзэ: Румание
Afrikaans: Roemenië
Alemannisch: Rumänien
አማርኛ: ሮማንያ
aragonés: Rumanía
Ænglisc: Rumǣnia
العربية: رومانيا
ܐܪܡܝܐ: ܪܘܡܢܝܐ
مصرى: رومانيا
asturianu: Rumanía
авар: Романия
Aymar aru: Rumanya
azərbaycanca: Rumıniya
تۆرکجه: رومانی
башҡортса: Румыния
Boarisch: Rumänien
žemaitėška: Romunėjė
Bikol Central: Romanya
беларуская: Румынія
беларуская (тарашкевіца)‎: Румынія
български: Румъния
भोजपुरी: रोमानिया
Bislama: Romania
བོད་ཡིག: རོ་མ་ནི་ཡ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রোমানিয়া
brezhoneg: Roumania
bosanski: Rumunija
буряад: Румыни
català: Romania
Chavacano de Zamboanga: Rumanía
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Romania
нохчийн: Румыни
Cebuano: Rumanya
Chamoru: Rumania
ᏣᎳᎩ: ᎶᎹᏂᏯ
کوردی: ڕۆمانیا
corsu: Romania
qırımtatarca: Romaniya
čeština: Rumunsko
kaszëbsczi: Rumùńskô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Роумꙑнїꙗ
Чӑвашла: Румыни
Cymraeg: Rwmania
dansk: Rumænien
Deutsch: Rumänien
Zazaki: Romanya
dolnoserbski: Rumuńska
डोटेली: रोमानिया
ދިވެހިބަސް: ރުމޭނިއާ
eʋegbe: Romania
Ελληνικά: Ρουμανία
emiliàn e rumagnòl: Rumania
English: Romania
Esperanto: Rumanio
español: Rumania
eesti: Rumeenia
euskara: Errumania
estremeñu: Rumania
فارسی: رومانی
Fulfulde: Romaniya
suomi: Romania
Võro: Rumeeniä
føroyskt: Rumenia
français: Roumanie
arpetan: Roumanie
Nordfriisk: Rumänien
furlan: Romanie
Frysk: Roemeenje
Gaeilge: An Rómáin
Gagauz: Romıniya
Gàidhlig: Romàinia
galego: Romanía
Avañe'ẽ: Rrumáña
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: रोमेनिया
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐌼𐌰𐌽𐌾𐌰
ગુજરાતી: રોમાનિયા
Gaelg: Yn Romaan
Hausa: Romainiya
客家語/Hak-kâ-ngî: Romania
Hawaiʻi: Romānia
עברית: רומניה
हिन्दी: रोमानिया
Fiji Hindi: Romania
hrvatski: Rumunjska
hornjoserbsce: Rumunska
Kreyòl ayisyen: Woumani
magyar: Románia
հայերեն: Ռումինիա
interlingua: Romania
Bahasa Indonesia: Rumania
Interlingue: Rumania
Igbo: Romania
Ilokano: Romania
Ido: Rumania
íslenska: Rúmenía
italiano: Romania
日本語: ルーマニア
Patois: Rumienia
la .lojban.: romanias
Jawa: Ruméni
ქართული: რუმინეთი
Qaraqalpaqsha: Rumıniya
Taqbaylit: Rumanya
Адыгэбзэ: Румыниэ
Kabɩyɛ: Rumaanii
Kongo: Romania
kalaallisut: Rumænia
ಕನ್ನಡ: ರೊಮಾನಿಯ
한국어: 루마니아
Перем Коми: Ромыния
къарачай-малкъар: Румыния
kurdî: Romanya
коми: Румыния
kernowek: Roumani
Кыргызча: Румыния
Latina: Romania
Ladino: Rumania
Lëtzebuergesch: Rumänien
лакку: Румыниа
лезги: Румыния
Lingua Franca Nova: Romania
Limburgs: Roemenië
Ligure: Romania
lumbaart: Rumania
lingála: Rumania
lietuvių: Rumunija
latgaļu: Rumuneja
latviešu: Rumānija
мокшень: Румыние
Malagasy: Romania
олык марий: Румыний
Māori: Romeinia
македонски: Романија
മലയാളം: റൊമാനിയ
монгол: Румын
मराठी: रोमेनिया
Bahasa Melayu: Romania
Malti: Rumanija
Mirandés: Roménia
مازِرونی: رومانی
Dorerin Naoero: Romainiya
Napulitano: Rumania
Plattdüütsch: Rumänien
Nedersaksies: Roemenië
नेपाली: रोमानिया
नेपाल भाषा: रोमानिया
Nederlands: Roemenië
norsk nynorsk: Romania
norsk: Romania
Novial: Rumania
Nouormand: Roumanie
occitan: Romania
Livvinkarjala: Rumiinii
Oromoo: Romaaniyaa
ଓଡ଼ିଆ: ରୋମାନିଆ
Ирон: Румыни
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮਾਨੀਆ
Pangasinan: Romaniya
Kapampangan: Romania
Papiamentu: Romania
Picard: Roumanie
Deitsch: Rumeenie
Norfuk / Pitkern: Romainya
polski: Rumunia
Piemontèis: Romanìa
پنجابی: رومانیہ
Ποντιακά: Ρουμανία
پښتو: رومانیا
português: Romênia
Runa Simi: Rumanya
rumantsch: Rumenia
romani čhib: Rumuniya
română: România
armãneashti: Romãnia
tarandíne: Romanie
русский: Румыния
русиньскый: Румуньско
Kinyarwanda: Romaniya
саха тыла: Румыния
sardu: Romania
sicilianu: Rumanìa
Scots: Romanie
سنڌي: رومانيہ
davvisámegiella: Románia
srpskohrvatski / српскохрватски: Rumunija
Simple English: Romania
slovenčina: Rumunsko
slovenščina: Romunija
Gagana Samoa: Romania
chiShona: Romania
Soomaaliga: Romania
shqip: Rumania
српски / srpski: Румунија
Sranantongo: Romenikondre
SiSwati: IRomaniya
Sesotho: Romania
Seeltersk: Rumänien
Sunda: Romania
svenska: Rumänien
Kiswahili: Romania
ślůnski: Růmůńijo
తెలుగు: రొమేనియా
tetun: Roménia
тоҷикӣ: Руминия
ትግርኛ: ሮማንያ
Türkmençe: Rumyniýa
Tagalog: Romania
Tok Pisin: Romenia
Türkçe: Romanya
татарча/tatarça: Румыния
chiTumbuka: Romania
Twi: Romania
удмурт: Румыния
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رۇمىنىيە
українська: Румунія
اردو: رومانیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Ruminiya
vèneto: Romanìa
vepsän kel’: Romanii
Tiếng Việt: România
West-Vlams: Roemenië
Volapük: Rumän
walon: Roumaneye
Winaray: Rumania
Wolof: Romaani
吴语: 罗马尼亚
хальмг: Румудин Орн
მარგალური: რუმინეთი
ייִדיש: רומעניע
Yorùbá: Románíà
Vahcuengh: Romania
Zeêuws: Roemenië
中文: 羅馬尼亞
文言: 羅馬尼亞
Bân-lâm-gú: Romania
粵語: 羅馬尼亞