Мандарин

Mandarin orange
Mandarina.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі:Өсімдіктер
(unranked)Eudicots
(unranked)Rosids
Сабы:Sapindales
Тұқымдасы:Rutaceae
Тегі:Citrus
Түрі:C. reticulata
Екі-есімді атауы
Citrus reticulata
Blanco

Мандарин - жемістің бір түрі. Мандарин (Cіtrus retіculata) — руталар тұқымдасына жататын мәңгі жасыл аласа ағаш. Шыққан жері Үндіқытай, Қытай, Жапония. 1805 жылдан Еуропа елдеріне жерсіндіріле бастады. Қытай, Испания, Мексика, Жапония, т.б. елдердің субтропиктік және тропиктік аудандарында өсіріледі. Биіктігі 2 — 3 м, діңгегінің бұтақтары тармақталып өседі. Сабақтары жасыл. Жапырағы жұмыртқа пішінді сопақшалау келеді. Басқа цитрустарға қарағанда жапырағының сабағы жіңішкелеу және ол ең тез пісетін әрі көп жеміс беретін ағаш. Мамыр — шілде айларында гүлдейді. Гүлі ақ түсті, майда. Қараша — желтоқсанда жеміс береді. Жемісінің салмағы 60 — 80 г, түрі қою сарғыш, дөңгелектеу. Жемісінің шырынында 7,4% қант, 0,8 — 0,9% қышқыл, С және Р витаминдері, ал қабығының құрамында біріктіргіш заттар, көп мөлшерде эфир майы, т.б. бар. Көшеті отырғызылғаннан кейін 3 — 4-жылда жеміс бере бастайды. 1 жылда 10 — 12 жылдық ағаштың 1 га-сынан 500 ц-дей өнім алынады. Суыққа төзімді, жапырақтары –6,5°С-қа дейін үсімейді. Әк және қарашірігі мол құнарлы топырақта жақсы өседі.[1]

Таралуы

Отаны Қытай, атауы да қытайлардан келген. Португалдар қытай феодал, чиновниктерді Мандарин деп атаған екен. Ал осы жеміске тек Мандариндер ғана ие болған. Кейбір елдерде Танжерин деп аталады екен, сондықтан бұл жемістің кейбір гибридтері танжело (мандарин х грейпфрут), тангор (мандарин х апельсин), ичандарин (ичанг х Сатсума мандарині) деп аталады. Сатсума - шемешкісіз мандарин сорты.

Canned and peeled mandarin orange segments
Other Languages
Afrikaans: Mandaryn
العربية: يوسفي (فاكهة)
azərbaycanca: Naringi
تۆرکجه: نارینگی
башҡортса: Мандарин
беларуская: Мандарын
беларуская (тарашкевіца)‎: Мандарын
български: Мандарина
বাংলা: কমলা লেবু
bosanski: Mandarina
català: Mandariner
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gék
Cymraeg: Oren Mandarin
Deutsch: Mandarine
dolnoserbski: Mandarinowy bom
Ελληνικά: Μανταρίνι
Esperanto: Mandarinujo
euskara: Mandarinondo
suomi: Mandariini
français: Mandarinier
Gaeilge: Mandairín
galego: Mandarineiro
Bahasa Hulontalo: Limu
客家語/Hak-kâ-ngî: Kit-é
עברית: מנדרינה
hrvatski: Mandarina
hornjoserbsce: Mandarinowc
հայերեն: Մանդարին
Bahasa Indonesia: Jeruk keprok
íslenska: Mandarína
ქართული: მანდარინი
Перем Коми: Мандарин
лакку: Мандарин
latviešu: Mandarīns
кырык мары: Мандарин
Bahasa Melayu: Limau mandarin
Nederlands: Mandarijn (vrucht)
norsk nynorsk: Mandarin
Kapampangan: Dalangita
português: Tangerina
română: Mandarin
русский: Мандарин
Kinyarwanda: Mandarine
саха тыла: Мандарин
sardu: Mandarinu
srpskohrvatski / српскохрватски: Mandarina
Simple English: Mandarin orange
slovenčina: Mandarínkovník
slovenščina: Mandarina
shqip: Mandarina
српски / srpski: Мандарина
Basa Sunda: Jeruk Keprok
svenska: Småcitrus
Kiswahili: Chenza
తెలుగు: కమలాపండు
Tagalog: Dalanghita
Türkçe: Mandalina
удмурт: Мандарин
українська: Мандарин
Tiếng Việt: Quýt hồng
吴语:
მარგალური: მანდარინი
中文:
Bân-lâm-gú: Kam-á
粵語: