Thomas Edison

Thomas Alva Edison

"Geniy bul bir protsent talant, toqsan tog'iz protsent miynet."
– Thomas Alva Edison, Harper's Monthly (Sentabr 1932)
Shablon:En A Day with Thomas Edison (1922)

Thomas Alva Edison (11 Fevral', 1847 - 18 Oktabr', 1931) Amerikali oylap tabiwshi bolg'an. Ol ko'p zatlardi oylap tapqan. Ko'pshilik adamlar oni elektrik lampochka oylap tapqan dep oylaydi, biraq negizinde ol tek g'ana oni jaqsiraq etiwge, oni ko'birek janip turiwina u'lesin qosti.
Edison patentleri sani boinsha rekord iyesi. Onin' patentleri sani 1093.
Thomas Alva Edison Milan, Ohayo qalasinda tuwilg'an. Edison 7 jasinda ata-anasi menen Port Guron, Michigang'a ko'ship o'tti. Edison awiriwi sebepli oqiwdi kesh basladi. U'sh aydan keyin Edison oqiwdan shetletildi, sebebi ol sabaqta mug'allimine itibar beriwge qiynaldi. Onin' Kanadada mug'allim bolip islegen anasi Edisondi u'yinde oqitti ha'm onin' jaqsi oqiwshi bolip shig'iwina ja'rdem berdi.
Edison 12 jasinda awiriwg'a ushiradi. Usi awiriwi ha'm poezd konduktori onin' qulag'inan tartiwi sebepli Edisonnin' shep qulag'i uliwma ha'm on' qulag'i 80 protsent geren' bolip qaldi. Ol Morze kodin ha'm telegraftin' paydalaniliwin u'yrendi, ha'm telegraf operatori sipatinda jumis islep basladi. 16 jasinda Edison o'zinin' birinshi oylap tabiwi "avtomatik qaytalawshi"ni oylap tapti. Bul qaytalawshi adamsiz stantsiyalar ortasinda telegraf signalin jiberedi, ha'm bul qa'legen adamnin' kodti awdarmalawg'a imka'niyat tuwdirdi.
1868 jili Edison Shig'isqa ko'shti ha'm Boston, Massachusetste Western Union kompaniasinda telegraf operatori sipatinda isledi. Ol ha'ptesine alti ku'n, ha'r ku'ni 12 saat jumis isledi, sonday-aq ol o'zinin' proektleri u'stinde tu'nge shekem islewdi dawam etti. Alti ay ishinde ol o'zinin' birinshi patentin aldi. Bul patent "elektrik dawis sanaw mashinasi" ushin berildi. Bul saylawlarda dawis beriwdi tezletti.
Keyin Edison New-York, New-Yorkqa ketti ha'm ol jerde ha'r qiyli u'skenelerdi on'law menen shug'illlandi. Al tu'nleri ol o'z proektleri u'stinde tinbay isledi. 29 jasinda Edison karbon o'tkizgish u'stinde islep basladi. Bul o'tkizgish Alexander Graham Bell oylap tapqan telefon dawisin ku'sheytip berdi. 1877 jili Edison dawisti jazdirip ha'm qayta oynaytug'in birinshi mashina - fonografti oylap tapti. Bul oylap tabiw oni du'nya ju'zine tanitti.
1879 jili Edison ko'birek waqit janatug'in elektrik lampochkani oylap tapti. Na'tiyjede lampochkalar du'nya ju'zi boylap ken' tarqaldi.

  • sem'yasi

Sem'yasi

Ol 1871 jili Mary Stilwell menen turmis qurdi. Olardin' u'sh balasi boldi: Marion Estelle Edison (sonday-aq Dot dep atalg'an), Thomas Alva Edison, Jr. (sonday-aq Dash dep atalg'an) ha'm William Leslie Edison. Mary Edison 1884 jili qaytis bolg'an. Thomas Edison Floridadan jer satip aldi ha'm ol jerde jay saldi. Ol 35 jasinda 19 jasar Mina Millerge u'ylendi ha'm u'sh balali boldi: Madeleine Edison, Charles Edison (bul balasi a'kesi o'lgennen keyin onin' kompaniyasin basqardi ha'm keyinshelik New Jersey shtatinin' Gubernatori bolip saylandi), ha'm Theodore Miller Edison.

Other Languages
Afrikaans: Thomas Edison
Alemannisch: Thomas Alva Edison
العربية: توماس إديسون
Aymar aru: Thomas Edison
azərbaycanca: Tomas Alva Edison
žemaitėška: Tuoms Edėsuons
беларуская: Томас Эдысан
беларуская (тарашкевіца)‎: Томас Эдысан
български: Томас Едисън
Bislama: Thomas Edison
Bahasa Banjar: Thomas Alva Edison
brezhoneg: Thomas Edison
bosanski: Thomas Edison
Chavacano de Zamboanga: Thomas Edison
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Thomas Edison
Cebuano: Thomas Edison
Cymraeg: Thomas Edison
Ελληνικά: Τόμας Έντισον
English: Thomas Edison
français: Thomas Edison
Gaeilge: Thomas Edison
贛語: 愛迪生
Avañe'ẽ: Thomas Edison
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Thomas Edison
Bahasa Hulontalo: Thomas Alva Edison
ગુજરાતી: થૉમસ ઍડિસન
客家語/Hak-kâ-ngî: Thomas Eddison
Fiji Hindi: Thomas Edison
հայերեն: Թոմաս Էդիսոն
interlingua: Thomas Edison
Bahasa Indonesia: Thomas Alva Edison
Ilokano: Thomas Edison
italiano: Thomas Edison
Taqbaylit: Thomas Edison
Kabɩyɛ: Thomas Edison
Gĩkũyũ: Thomas Edison
къарачай-малкъар: Эдисон, Томас Альфа
Ripoarisch: Thomas Alva Edison
Кыргызча: Томас Эдисон
Lëtzebuergesch: Thomas Alva Edison
Lingua Franca Nova: Thomas Alva Edison
Limburgs: Thomas Edison
lumbaart: Thomas Edison
لۊری شومالی: توٙماس ئدیسون
lietuvių: Thomas Edison
latviešu: Tomass Edisons
Basa Banyumasan: Thomas Alva Edison
Malagasy: Thomas Edison
македонски: Томас Алва Едисон
Bahasa Melayu: Thomas Edison
Mirandés: Thomas Edison
မြန်မာဘာသာ: သောမတ် အက်ဒီဆင်
مازِرونی: ادیسون
नेपाल भाषा: थोमस एडिसन
Nederlands: Thomas Edison
norsk nynorsk: Thomas Edison
occitan: Thomas Edison
Livvinkarjala: Thomas Edison
ਪੰਜਾਬੀ: ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ
Kapampangan: Thomas Edison
Piemontèis: Thomas Edison
português: Thomas Edison
armãneashti: Thomas Alva Edison
русиньскый: Томас Едісон
संस्कृतम्: थामस् एडिसन्
саха тыла: Томас Эдисон
srpskohrvatski / српскохрватски: Thomas Alva Edison
Simple English: Thomas Edison
slovenčina: Thomas Alva Edison
slovenščina: Thomas Alva Edison
Gagana Samoa: Thomas Edison
Soomaaliga: Tomas Edison
српски / srpski: Томас Алва Едисон
Basa Sunda: Thomas Alfa Edison
svenska: Thomas Edison
Kiswahili: Thomas Edison
Türkmençe: Tomas Edison
Tagalog: Thomas Edison
Türkçe: Thomas Edison
татарча/tatarça: Томас Эдисон
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: توماس ئېدىسون
українська: Томас Алва Едісон
oʻzbekcha/ўзбекча: Thomas Edison
vepsän kel’: Edison Tomas Alva
Tiếng Việt: Thomas Edison
Volapük: Thomas Edison
Winaray: Thomas Edison
吴语: 爱迪生
Yorùbá: Thomas Edison
Zeêuws: Thomas Edison
中文: 爱迪生
Bân-lâm-gú: Thomas Edison
粵語: 愛迪生