ჯიმი კარტერი

ჯეიმზ ერლ კარტერი (უმცროსი)
James Earl Carter, Jr.
ჯეიმზ ერლ კარტერი (უმცროსი) James Earl Carter, Jr.
აშშ-ის 39-ე პრეზიდენტი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
20 იანვარი, 1977 – 20 იანვარი, 1981
ვიცე-პრეზიდენტი  უოლტერ მონდეილი
წინამორბედიჯერალდ ფორდი
მემკვიდრერონალდ რეიგანი

ჯორჯიის 76-ე გუბერნატორი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
12 იანვარი, 1971 – 14 იანვარი, 1975
წინამორბედილესტერ მედოქსი
მემკვიდრეჯორჯ ბასბი

დაბადებული1 ოქტომბერი, 1924
პლეინზი, ჯორჯია
პოლიტიკური პარტიადემოკრატიული პარტია
მეუღლეროზალინ კარტერი
პროფესიაფერმერი, სამხედრო-საზღვაო ოფიცერი
რელიგიაბაპტისტი
ხელმოწერაJimmy Carter Signature-2.svg

ჯიმი კარტერი (ინგლ. Jimmy Carter, სრული სახელი ჯეიმზ ერლ კარტერი (უმცროსი), ინგლ. James Earl Carter Jr.; დ. 1 ოქტომბერი, 1924) — აშშ-ის 39-ე პრეზიდენტი (1977-1981) დემოკრატიული პარტიიდან.

კარტერმა ჯორჯიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო აკადემია დაამთავრა, 1946–1953 წლებში აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში მსახურობდა. სამხედრო სამსახურის შემდეგ იგი ხელმძღვანელობდა ოჯახურ ბიზნესს და არაქისის საკმაოდ წარმატებული ფერმერი იყო. პოლიტიკაში წასვლის შემდეგ კარტერი ორი ვადით ჯორჯიის სენატში მოღვაწეობდა, რის შემდეგაც ჯორჯიის გუბერნატორი იყო.

როგორც პრეზიდენტმა კარტერმა ენერგეტიკის და განათლების დეპარტამენტები შექმნა. მან ენერგეტიკული პოლიტიკა შეიმუშავა, რომელიც კონსერვაციას, ფასების კონტროლს და ახალ ტექნოლოგიებს გულისხმობდა. მისი პრეზიდენტობისას ნავთობის ფასმა ძალიან მაღლა აიწია. ამის ფონზე ინფლაცია და უმუშევრობა მაღალი იყო.

საგარეო საკითხებში კარტერმა პანამის არხის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც პანამის არხის ზონა პანამას დაუბრუნდა. ეს ლათინურ ამერიკაში აშშ-ის გავლენის დიდი დათმობა იყო, რისთვისაც იგი ძალიან გააკრიტიკეს. 1978 წელს კემპ-დევიდის სამიტზე კარტერის ხელმძღვანელობით ეგვიპტის პრეზიდენტმა ანვარ სადათმა და ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა მენაჰემ ბეგინმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას მშვიდობის, ურთიერთცნობისა და ეგვიპისთვის სინაის ნახევარკუნძულის გადაცემის თაობაზე. ამით დასრულდა ეგვიპტე-ისრაელის ომების სერია. მისი მმართველობა ასევე აღინიშნა საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობის მკვეთრი გაუარესებით, ამ უკანასკნელის მიერ 1979 წელს ავღანეთში ჯარების შეყვანის გამო. ამის გამო 1980 წელს აშშ-მ ბოიკოტი გამოუცხადა მოსკოვში ჩატარებულ ოლიმპიურ თამაშებს და დაჩქარებული წესით განაგრძო საკუთარი ბირთვული პოტენციალის ზრდა.

კარტერის მმართველობის პერიოდში მოხდა ისლამური რევოლუცია ირანში; აიათოლა ჰომეინიმ აშშ "დიდ სატანად" გამოაცხადა, და 1980 წელს მძევლად აიყვანეს ამერიკის საელჩოს თანამშრომლები თეირანში. მოლაპარაკებები და ძალისმიერი მეთოდებით მძევლების განთავისუფლების მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა. 1980 წლის ნოემბერში ჩატარებული არჩევნები, სადაც კარტერი მეორე ვადით იყრიდა კენჭს, რესპუბლიკელი რონალდ რეიგანის გამარჯვებით დასრულდა. 1981 წლის 20 იანვარს რეიგანის ინაუგურაციის დასრულებიდან 20 წუთში ირანელებმა მძევლები გაათავისუფლეს.

შემდგომი სამშვიდობო მოღვაწეობისთვის კარტერს მიღებული აქვს ნობელის პრემია 2002 წელს.

  • რესურსები ინტერნეტში

რესურსები ინტერნეტში

ბიოგრაფიული გვერდები

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:
Other Languages
Afrikaans: Jimmy Carter
Alemannisch: Jimmy Carter
አማርኛ: ጂሚ ካርተር
aragonés: Jimmy Carter
العربية: جيمي كارتر
asturianu: Jimmy Carter
azərbaycanca: Cimmi Karter
تۆرکجه: جیمی کارتر
Boarisch: Jimmy Carter
žemaitėška: Jimmy Carter
Bikol Central: Jimmy Carter
беларуская: Джэймс Эрл Картэр
беларуская (тарашкевіца)‎: Джэймз Эрл Картэр
български: Джими Картър
Bislama: Jimmy Carter
brezhoneg: Jimmy Carter
bosanski: Jimmy Carter
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Jimmy Carter
Cebuano: Jimmy Carter
čeština: Jimmy Carter
Cymraeg: Jimmy Carter
Deutsch: Jimmy Carter
ދިވެހިބަސް: ޖިމީ ކާރޓަރ
Ελληνικά: Τζίμι Κάρτερ
emiliàn e rumagnòl: Jimmy Carter
English: Jimmy Carter
Esperanto: Jimmy Carter
español: Jimmy Carter
euskara: Jimmy Carter
français: Jimmy Carter
arpetan: Jimmy Carter
Gaeilge: Jimmy Carter
Gàidhlig: Jimmy Carter
galego: Jimmy Carter
客家語/Hak-kâ-ngî: Jimmy Carter
עברית: ג'ימי קרטר
hrvatski: Jimmy Carter
hornjoserbsce: Jimmy Carter
magyar: Jimmy Carter
հայերեն: Ջիմի Քարթեր
interlingua: Jimmy Carter
Bahasa Indonesia: Jimmy Carter
Ilokano: Jimmy Carter
íslenska: Jimmy Carter
italiano: Jimmy Carter
Basa Jawa: Jimmy Carter
한국어: 지미 카터
Ripoarisch: Jimmy Carter
kurdî: Jimmy Carter
kernowek: Jimmy Carter
Lëtzebuergesch: Jimmy Carter
Lingua Franca Nova: James Earl Carter
lumbaart: Jimmy Carter
lingála: Jimmy Carter
lietuvių: Jimmy Carter
Malagasy: Jimmy Carter
Bahasa Melayu: Jimmy Carter
မြန်မာဘာသာ: ကာတာ၊ ဂျင်မီ
مازِرونی: جیمی کارتر
Plattdüütsch: James Earl Carter
नेपाल भाषा: जिम्मी कार्टर
Nederlands: Jimmy Carter
norsk nynorsk: Jimmy Carter
occitan: Jimmy Carter
Kapampangan: Jimmy Carter
polski: Jimmy Carter
Piemontèis: Jimmy Carter
پنجابی: جمی کارٹر
português: Jimmy Carter
Runa Simi: Jimmy Carter
rumantsch: Jimmy Carter
română: Jimmy Carter
Kinyarwanda: Jimmy Carter
sicilianu: Jimmy Carter
srpskohrvatski / српскохрватски: Jimmy Carter
Simple English: Jimmy Carter
slovenčina: Jimmy Carter
slovenščina: Jimmy Carter
српски / srpski: Џими Картер
svenska: Jimmy Carter
Kiswahili: Jimmy Carter
Tagalog: Jimmy Carter
Türkçe: Jimmy Carter
татарча/tatarça: Джимми Картер
українська: Джиммі Картер
oʻzbekcha/ўзбекча: Jimmy Carter
Tiếng Việt: Jimmy Carter
Winaray: Jimmy Carter
მარგალური: ჯიმი კარტერი
Yorùbá: Jimmy Carter
Bân-lâm-gú: Jimmy Carter
粵語: 卡特
isiZulu: Jimmy Carter