Vatn

Þessi grein fjallar um vökva. Til að sjá aðrar merkingar orðsins má sjá aðgreiningarsíðu orðsins vatns.
Vatn
H2O (water molecule).jpg
Vatnssameind
Auðkenni
Önnur heiti

Vatn er lyktar-, bragð- og nær litlaus vökvi sem er lífsnauðsynlegur öllum þekktum lífverum. Vatnssameindin er samansett úr tveimur vetnisfrumeindum og einni súrefnisfrumeind og hefur því efnaformúluna H2O. Það eru 1,4 milljarðar km³ vatns á Jörðinni sem þekja 71% af yfirborði hennar.

Efnafasar

Vatn að renna úr krana.

Vatn er fljótandi við stofuhita. Það frýs við 0 °C og suðumark þess er 100 °C við einnar loftþyngdar þrýsting. Eðlismassi vatns er háður hitastigi þess og er hann mestur þegar hitastig þess er 4 °C. Heitara vatn flýtur ofan á kaldara vatni, nema að hitastigið sé undir 4 °C, en þá flýtur kaldara vatn ofan á heitara. Þetta leiðir til þess að ísmyndun á sér stað við yfirborðið þegar vatn frýs. Ís er svo allmiklu eðlisléttari en vatn, þannig að hann flýtur ofan á. Vatn getur orðið undirkælt, það er að segja það getur haft hitastig undir frostmarki án þess að frjósa, en þá myndast stundum ís við botninn án þess að fljóta upp og kallast það botnstingull.

Við suðumark breytist vatnið úr fljótandi formi í loftkennt form, gufu. Þegar vatn sýður, myndast litlar gufubólur hvar sem vera skal í vökvanum, fljóta upp að yfirborði og eykst þá rúmmál þeirra á leiðinni upp vegna lækkandi þrýstings. Við yfirborðið opnast gufubólurnar og gufan sleppur út.

Hin þrjú form vatns, það er fast, fljótandi og loftkennt, geta verið öll til staðar í einu og haldið jafnvægi ef hitastigið er 0,01 °C (273,16 K). Þetta hitastig er þess vegna kallað þrípunktur (triple point) vatns.

Other Languages
Аҧсшәа: Аӡы
Afrikaans: Water
Alemannisch: Wasser
አማርኛ: ውሃ
aragonés: Augua
Ænglisc: Wæter
العربية: ماء
ܐܪܡܝܐ: ܡܝܐ
مصرى: ميه
অসমীয়া: পানী
asturianu: Agua
Atikamekw: Nipi
авар: Лъим
Aymar aru: Uma
azərbaycanca: Su
تۆرکجه: سو
башҡортса: Һыу
Boarisch: Wossa
žemaitėška: Ondou
Bikol Central: Tubig
беларуская: Вада
беларуская (тарашкевіца)‎: Вада
български: Вода
भोजपुरी: पानी
Bislama: Wota
Bahasa Banjar: Banyu
bamanankan: Ji
বাংলা: পানি
བོད་ཡིག: ཆུ།
brezhoneg: Dour
bosanski: Voda
буряад: Уһан
català: Aigua
Chavacano de Zamboanga: Agwa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cūi
нохчийн: Хи
Cebuano: Tubig
Chamoru: Hånom
ᏣᎳᎩ: ᎠᎹ
Tsetsêhestâhese: Mahpe
کوردی: ئاو
corsu: Acqua
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᓃᐲᔾ
qırımtatarca: Suv
čeština: Voda
Чӑвашла: Шыв
Cymraeg: Dŵr
dansk: Vand
Deutsch: Wasser
Zazaki: Awe
dolnoserbski: Wóda
डोटेली: पानी
ދިވެހިބަސް: ފެން
Ελληνικά: Νερό
emiliàn e rumagnòl: Aqua
English: Water
Esperanto: Akvo
español: Agua
eesti: Vesi
euskara: Ur
estremeñu: Áugua
فارسی: آب
Fulfulde: Ndiyam
suomi: Vesi
Võro: Vesi
føroyskt: Vatn
français: Eau
Nordfriisk: Weeder
furlan: Aghe
Frysk: Wetter
Gaeilge: Uisce
贛語:
Gàidhlig: Uisge
galego: Auga
Avañe'ẽ: Y
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: उदक
ગુજરાતી: પાણી
Gaelg: Ushtey
Hausa: Ruwa
客家語/Hak-kâ-ngî: Súi
עברית: מים
हिन्दी: जल
Fiji Hindi: Paani
hrvatski: Voda
hornjoserbsce: Woda
Kreyòl ayisyen: Dlo
magyar: Víz
հայերեն: Ջուր
interlingua: Aqua
Bahasa Indonesia: Air
Interlingue: Aqua
Igbo: Mmiri
Ilokano: Danum
ГӀалгӀай: Хий
Ido: Aquo
italiano: Acqua
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᒪᖅ
日本語:
Patois: Waata
la .lojban.: djacu
Basa Jawa: Banyu
ქართული: წყალი
Qaraqalpaqsha: Suw
Taqbaylit: Aman
Kabɩyɛ: Lɩm
Kongo: Maza
Gĩkũyũ: Mai
қазақша: Су
ភាសាខ្មែរ: ទឹក
ಕನ್ನಡ: ನೀರು
한국어:
Ripoarisch: Wasser
kurdî: Av
Кыргызча: Суу
Latina: Aqua
Ladino: Agua
Lëtzebuergesch: Waasser
лезги: Яд
Lingua Franca Nova: Acua
Luganda: Amazzi
Limburgs: Water
Ligure: Ægoa
lumbaart: Aqua
lingála: Mái
lietuvių: Vanduo
latgaļu: Iudiņs
latviešu: Ūdens
मैथिली: पानी
мокшень: Ведь
Malagasy: Rano
Māori: Wai
Baso Minangkabau: Aia
македонски: Вода
മലയാളം: ജലം
монгол: Ус
मराठी: पाणी
Bahasa Melayu: Air
Mirandés: Auga
မြန်မာဘာသာ: ရေ
эрзянь: Ведь
مازِرونی: ئو
Dorerin Naoero: Ebok
Nāhuatl: Atl
Napulitano: Acqua
Plattdüütsch: Water
Nedersaksies: Woater
नेपाली: पानी
नेपाल भाषा: लः
Nederlands: Water
norsk nynorsk: Vatn
norsk: Vann
Nouormand: Ieau
Diné bizaad:
occitan: Aiga
Oromoo: Bishaan
ଓଡ଼ିଆ: ଜଳ
Ирон: Дон
ਪੰਜਾਬੀ: ਪਾਣੀ
Kapampangan: Danum
Papiamentu: Awa
Picard: Ieu
Deitsch: Wasser
Pälzisch: Wasser
Norfuk / Pitkern: Wata
polski: Woda
Piemontèis: Eva
پنجابی: پاݨی
پښتو: اوبه
português: Água
Runa Simi: Yaku
română: Apă
armãneashti: Apâ
русский: Вода
русиньскый: Вода
संस्कृतम्: जलम्
саха тыла: Уу
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱫᱟᱜ
sardu: Aba
sicilianu: Acqua (vìppita)
Scots: Watter
سنڌي: پاڻي
davvisámegiella: Čáhci
srpskohrvatski / српскохрватски: Voda
සිංහල: ජලය
Simple English: Water
slovenčina: Voda
slovenščina: Voda
Gagana Samoa: Vai
chiShona: Mvura
Soomaaliga: Biyo
shqip: Uji
српски / srpski: Вода
Seeltersk: Woater
Basa Sunda: Cai
svenska: Vatten
Kiswahili: Maji
ślůnski: Woda
தமிழ்: நீர்
ತುಳು: ನೀರ್
తెలుగు: నీరు
тоҷикӣ: Об
ไทย: น้ำ
Türkmençe: Suw
Tagalog: Tubig
Türkçe: Su
Xitsonga: Mati
татарча/tatarça: Су
українська: Вода
اردو: پانی
oʻzbekcha/ўзбекча: Suv
vèneto: Aqua
vepsän kel’: Vezi
Tiếng Việt: Nước
West-Vlams: Woater
Volapük: Vat
Winaray: Tubig
Wolof: Ndox
吴语:
isiXhosa: Amanzi
მარგალური: წყარი
ייִדיש: וואסער
Yorùbá: Omi
Vahcuengh: Raemx
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Chúi
粵語:
isiZulu: Amanzi