Nepal
English: Nepal

  • संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल
    sanghiya loktāntrik ganatantra nepāl
    fáni nepals skjaldarmerki nepals
    fáni skjaldarmerki
    kjörorð:
    जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी (sanskrít)
    móðir og móðurland er meira virði en himnarnir
    Þjóðsöngur:
    sayaun thunga phool ka
    staðsetning nepals
    höfuðborg katmandú
    opinbert tungumál nepalska
    stjórnarfar lýðveldi

    forseti bidhya devi bhandari
    forsætisráðherra kp sharma oli
    sjálfstæði
     - stofnun konungsríkis 21. desember 1768 
     - stofnun lýðveldis 29. maí 2008 
    flatarmál
     - samtals
     - vatn (%)
    93. sæti
    147.181 km²
    2,8
    mannfjöldi
     - samtals (2012)
     - Þéttleiki byggðar
    40. sæti
    26.494.504
    180/km²
    vlf (kmj)
    - samtals
    - á mann
    áætl. 2018
    84 millj. dala (90. sæti)
    2.842 dalir (155. sæti)
    vÞl (2017) dark green arrow up.svg 0.574 (149. sæti)
    gjaldmiðill nepölsk rúpía (npr)
    tímabelti utc+5:45
    Þjóðarlén .np
    landsnúmer 977

    nepal (nepalska: नेपाल nepāl), opinberlega sambandslýðveldið nepal (nepalska: सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल saṅghīya lokatāntrik gaṇatantra nepāl), er landlukt land í suður-asíu. stærstur hluti landsins er í himalajafjöllum en það nær líka yfir hluta indus-ganga-sléttunnar. landið á landamæri að kína (tíbet) í norðri og indlandi í suðri, austri og vestri. aðeins 27 km ræma skilur milli suðausturodda landsins og bangladess. Í austri skilur indverska fylkið sikkim milli þess og bútans. landslag í nepal er fjölbreytt og nær frá frjósömum sléttum, yfir gróðurvaxnar hæðir að snævi þöktum fjöllum. suðurhluti nepals er frjósamur til ræktunar og þar er mjög þéttbýlt. mikið rignir í nepal, sérstaklega þegar monsúnrigningarnar skella á himalajafjöllunum. Átta af tíu hæstu tindum heims eru í nepal. Þar á meðal er hæsta fjall heims, everestfjall. nepal er 147.181 ferkílómetrar að stærð og fólksfjöldi þar er um 30 milljónir. meirihluti íbúa nepal eru hindúar en sögulega er landið tengt búddisma. höfuðborgin og stærsta borg landsins heitir katmandú. nepal er fjölmenningarríki. nepalska er opinbert tungumál landsins en innan við helmingur íbúa á nepölsku að móðurmáli.

    heitið nepal kemur fyrst fyrir í ritum frá vedatímabilinu þegar hindúatrú, ríkjandi trúarbrögð landsins, varð til á indlandsskaga. um mitt 1. árþúsundið f.kr. fæddist gautama búdda, stofnandi búddisma, í lumbini í suðurhluta nepals. hlutar af norður-nepal hafa verið nátengdir sögu og menningu tíbets. katmandúdalur í miðju landsins tengist menningu indóaría og var miðstöð hins öfluga sambandsríkis newara sem er kallað nepalmandalan. farandkaupmenn frá dalnum sem ferðuðust milli katmandú og tíbet stýrðu verslun um þá grein silkivegarins sem lá um himalajafjöll. Þar þróaðist sérstök myndlist og byggingarlist. um miðja 18. öld lagði prithvi narayan shah, konungur gorkaríkisins, nepal undir sig og sameinaði landið undir sinni stjórn. eftir stríð bretlands og nepals 1814-16 gerðu ríkin með sér sugauli-samninginn þar sem bretar fengu nokkur landsvæði sem nepalir höfðu nýlega lagt undir sig á indlandsskaga og leyfi til að ráða nepalska gúrka í her sinn. um miðja 19. öld varð rana-ætt einráð í ríkinu í gegnum embætti forsætisráðherra en konungurinn varð leppkonungur. landið varð aldrei nýlenda en hélt fast við bandalag sitt við breska heimsveldið. alræði rana-ættar lauk 1951 þegar tribhuvan konungur náði að hrekja forsætisráðherrann frá völdum með aðstoð nepalska kongressflokksins. takmörkuðu lýðræði var komið á en konungur leysti þingið tvisvar upp, 1960 og 2005. um miðjan 10. áratuginn hófst borgarastyrjöldin í nepal þegar kommúnistaflokkur nepals hóf vopnaða baráttu gegn konungsveldinu. borgarastyrjöldinni lauk 2008 þegar þetta síðasta konungsríki hindúa var lagt niður og landinu var breytt í lýðveldi.

    stjórnarskrá nepals frá 2015 skilgreinir landið sem veraldlegt sambandslýðveldi með þingræði. landið skiptist í sjö fylki. nepal gerðist aðili að sameinuðu þjóðunum árið 1955. landið gerði vináttusamninga við indland 1950 og alþýðulýðveldið kína 1960. samstarfsráð suður-asíu er með höfuðstöðvar í katmandú. Það er líka aðili að samtökum hlutlausra ríkja og bimstec, efnahagssamstarfi ríkja við bengalflóa. nepalsher er sá fimmti stærsti í suður-asíu. hann er aðallega þekktur fyrir sögu gúrkaherdeilda sem börðust í báðum heimsstyrjöldum og hafa tekið þátt í friðargæsluverkefnum á vegum sameinuðu þjóðanna.

  • saga
  • stjórnmál
  • tilvísanir

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल
Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl
Fáni Nepals Skjaldarmerki Nepals
Fáni Skjaldarmerki
Kjörorð:
जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी (sanskrít)
Móðir og móðurland er meira virði en himnarnir
Þjóðsöngur:
Sayaun Thunga Phool Ka
Staðsetning Nepals
Höfuðborg Katmandú
Opinbert tungumál nepalska
Stjórnarfar Lýðveldi

Forseti Bidhya Devi Bhandari
Forsætisráðherra KP Sharma Oli
Sjálfstæði
 - Stofnun konungsríkis 21. desember 1768 
 - Stofnun lýðveldis 29. maí 2008 
Flatarmál
 - Samtals
 - Vatn (%)
93. sæti
147.181 km²
2,8
Mannfjöldi
 - Samtals (2012)
 - Þéttleiki byggðar
40. sæti
26.494.504
180/km²
VLF (KMJ)
- Samtals
- á mann
áætl. 2018
84 millj. dala (90. sæti)
2.842 dalir (155. sæti)
VÞL (2017) Dark Green Arrow Up.svg 0.574 (149. sæti)
Gjaldmiðill Nepölsk rúpía (NPR)
Tímabelti UTC+5:45
Þjóðarlén .np
Landsnúmer 977

Nepal (nepalska: नेपाल Nepāl), opinberlega Sambandslýðveldið Nepal (nepalska: सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Saṅghīya Lokatāntrik Gaṇatantra Nepāl), er landlukt land í Suður-Asíu. Stærstur hluti landsins er í Himalajafjöllum en það nær líka yfir hluta Indus-Ganga-sléttunnar. Landið á landamæri að Kína (Tíbet) í norðri og Indlandi í suðri, austri og vestri. Aðeins 27 km ræma skilur milli suðausturodda landsins og Bangladess. Í austri skilur indverska fylkið Sikkim milli þess og Bútans. Landslag í Nepal er fjölbreytt og nær frá frjósömum sléttum, yfir gróðurvaxnar hæðir að snævi þöktum fjöllum. Suðurhluti Nepals er frjósamur til ræktunar og þar er mjög þéttbýlt. Mikið rignir í Nepal, sérstaklega þegar monsúnrigningarnar skella á Himalajafjöllunum. Átta af tíu hæstu tindum heims eru í Nepal. Þar á meðal er hæsta fjall heims, Everestfjall. Nepal er 147.181 ferkílómetrar að stærð og fólksfjöldi þar er um 30 milljónir. Meirihluti íbúa Nepal eru hindúar en sögulega er landið tengt búddisma. Höfuðborgin og stærsta borg landsins heitir Katmandú. Nepal er fjölmenningarríki. Nepalska er opinbert tungumál landsins en innan við helmingur íbúa á nepölsku að móðurmáli.

Heitið Nepal kemur fyrst fyrir í ritum frá Vedatímabilinu þegar hindúatrú, ríkjandi trúarbrögð landsins, varð til á Indlandsskaga. Um mitt 1. árþúsundið f.Kr. fæddist Gautama Búdda, stofnandi búddisma, í Lumbini í suðurhluta Nepals. Hlutar af Norður-Nepal hafa verið nátengdir sögu og menningu Tíbets. Katmandúdalur í miðju landsins tengist menningu Indóaría og var miðstöð hins öfluga sambandsríkis Newara sem er kallað Nepalmandalan. Farandkaupmenn frá dalnum sem ferðuðust milli Katmandú og Tíbet stýrðu verslun um þá grein Silkivegarins sem lá um Himalajafjöll. Þar þróaðist sérstök myndlist og byggingarlist. Um miðja 18. öld lagði Prithvi Narayan Shah, konungur Gorkaríkisins, Nepal undir sig og sameinaði landið undir sinni stjórn. Eftir Stríð Bretlands og Nepals 1814-16 gerðu ríkin með sér Sugauli-samninginn þar sem Bretar fengu nokkur landsvæði sem Nepalir höfðu nýlega lagt undir sig á Indlandsskaga og leyfi til að ráða nepalska Gúrka í her sinn. Um miðja 19. öld varð Rana-ætt einráð í ríkinu í gegnum embætti forsætisráðherra en konungurinn varð leppkonungur. Landið varð aldrei nýlenda en hélt fast við bandalag sitt við breska heimsveldið. Alræði Rana-ættar lauk 1951 þegar Tribhuvan konungur náði að hrekja forsætisráðherrann frá völdum með aðstoð nepalska kongressflokksins. Takmörkuðu lýðræði var komið á en konungur leysti þingið tvisvar upp, 1960 og 2005. Um miðjan 10. áratuginn hófst Borgarastyrjöldin í Nepal þegar kommúnistaflokkur Nepals hóf vopnaða baráttu gegn konungsveldinu. Borgarastyrjöldinni lauk 2008 þegar þetta síðasta konungsríki hindúa var lagt niður og landinu var breytt í lýðveldi.

Stjórnarskrá Nepals frá 2015 skilgreinir landið sem veraldlegt sambandslýðveldi með þingræði. Landið skiptist í sjö fylki. Nepal gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum árið 1955. Landið gerði vináttusamninga við Indland 1950 og Alþýðulýðveldið Kína 1960. Samstarfsráð Suður-Asíu er með höfuðstöðvar í Katmandú. Það er líka aðili að Samtökum hlutlausra ríkja og BIMSTEC, efnahagssamstarfi ríkja við Bengalflóa. Nepalsher er sá fimmti stærsti í Suður-Asíu. Hann er aðallega þekktur fyrir sögu Gúrkaherdeilda sem börðust í báðum heimsstyrjöldum og hafa tekið þátt í friðargæsluverkefnum á vegum Sameinuðu þjóðanna.

Other Languages
Acèh: Nèpal
адыгабзэ: Непал
Afrikaans: Nepal
Alemannisch: Nepal
አማርኛ: ኔፓል
aragonés: Nepal
Ænglisc: Nepal
العربية: نيبال
مصرى: نيبال
অসমীয়া: নেপাল
asturianu: Nepal
azərbaycanca: Nepal
تۆرکجه: نپال
башҡортса: Непал
Bali: Népal
Boarisch: Nepal
žemaitėška: Nepals
Bikol Central: Nepal
беларуская: Непал
беларуская (тарашкевіца)‎: Нэпал
български: Непал
भोजपुरी: नेपाल
Banjar: Nepal
বাংলা: নেপাল
བོད་ཡིག: བལ་ཡུལ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: নেপাল
brezhoneg: Nepal
bosanski: Nepal
буряад: Балба
català: Nepal
Chavacano de Zamboanga: Nepal
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nepal
нохчийн: Непал
Cebuano: Nepal
کوردی: نیپال
qırımtatarca: Nepal
čeština: Nepál
kaszëbsczi: Nepal
Чӑвашла: Непал
Cymraeg: Nepal
dansk: Nepal
Deutsch: Nepal
Zazaki: Nepal
dolnoserbski: Nepal
डोटेली: नेपाल
ދިވެހިބަސް: ނޭޕާލް
ཇོང་ཁ: བལ་ཡུལ་
Ελληνικά: Νεπάλ
English: Nepal
Esperanto: Nepalo
español: Nepal
eesti: Nepal
euskara: Nepal
estremeñu: Nepal
فارسی: نپال
Fulfulde: Nepal
suomi: Nepal
Võro: Nepal
Na Vosa Vakaviti: Nepal
føroyskt: Nepal
français: Népal
arpetan: Nèpal
Nordfriisk: Nepaal
Frysk: Nepal
Gaeilge: Neipeal
Gagauz: Nepal
kriyòl gwiyannen: Népal
Gàidhlig: Neapàl
galego: Nepal
Avañe'ẽ: Nepal
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: नेपाळ
ગુજરાતી: નેપાળ
Gaelg: Nepaal
Hausa: Nepal
客家語/Hak-kâ-ngî: Nepal
Hawaiʻi: Nepala
עברית: נפאל
हिन्दी: नेपाल
Fiji Hindi: Nepal
hrvatski: Nepal
hornjoserbsce: Nepal
Kreyòl ayisyen: Nepal
magyar: Nepál
հայերեն: Նեպալ
Արեւմտահայերէն: Նեփալ
interlingua: Nepal
Bahasa Indonesia: Nepal
Interlingue: Nepal
Ilokano: Nepal
Ido: Nepal
italiano: Nepal
日本語: ネパール
Patois: Nepal
la .lojban.: nepal
Jawa: Népal
ქართული: ნეპალი
Qaraqalpaqsha: Nepal
Kabɩyɛ: Nepaalɩ
Kongo: Nepal
Gĩkũyũ: Nepal
қазақша: Непал
kalaallisut: Nepal
ភាសាខ្មែរ: នេប៉ាល់
ಕನ್ನಡ: ನೇಪಾಳ
한국어: 네팔
къарачай-малкъар: Непал
कॉशुर / کٲشُر: नेपाल
kurdî: Nepal
коми: Непал
kernowek: Nepal
Кыргызча: Непал
Latina: Nepalia
Lëtzebuergesch: Nepal
лезги: Непал
Lingua Franca Nova: Nepal
Luganda: Nepal
Limburgs: Nepal
Ligure: Nepal
lumbaart: Nepal
lingála: Nepáli
لۊری شومالی: نپال
lietuvių: Nepalas
latviešu: Nepāla
मैथिली: नेपाल
Basa Banyumasan: Nepal
Malagasy: Nepaly
олык марий: Непал
Minangkabau: Nepal
македонски: Непал
മലയാളം: നേപ്പാൾ
монгол: Балба
मराठी: नेपाळ
Bahasa Melayu: Nepal
Malti: Nepal
Mirandés: Nepal
မြန်မာဘာသာ: နီပေါနိုင်ငံ
مازِرونی: نپال
Dorerin Naoero: Nepar
Nāhuatl: Nepal
Plattdüütsch: Nepal
Nedersaksies: Nepal
नेपाली: नेपाल
नेपाल भाषा: नेपाः
Nederlands: Nepal
norsk nynorsk: Nepal
norsk: Nepal
Novial: Nepal
occitan: Nepal
Livvinkarjala: Nepal
Oromoo: Neeppaal
ଓଡ଼ିଆ: ନେପାଳ
Ирон: Непал
ਪੰਜਾਬੀ: ਨੇਪਾਲ
Pangasinan: Nepal
Kapampangan: Nepal
Papiamentu: Nepal
Picard: Népal
पालि: नेपाल
Norfuk / Pitkern: Nepal
polski: Nepal
Piemontèis: Nepal
پنجابی: نیپال
پښتو: نیپال
português: Nepal
Runa Simi: Nipal
română: Nepal
armãneashti: Nepal
русский: Непал
русиньскый: Непал
Kinyarwanda: Nepali
संस्कृतम्: नेपालदेशः
саха тыла: Непал
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱱᱮᱯᱟᱞ
sardu: Nepal
sicilianu: Nepal
Scots: Nepal
سنڌي: نيپال
davvisámegiella: Nepal
srpskohrvatski / српскохрватски: Nepal
සිංහල: නේපාලය
Simple English: Nepal
slovenčina: Nepál
slovenščina: Nepal
Gagana Samoa: Nepal
chiShona: Nepal
Soomaaliga: Nebal
shqip: Nepali
српски / srpski: Непал
SiSwati: INephali
Sunda: Népal
svenska: Nepal
Kiswahili: Nepal
ślůnski: Nepal
Sakizaya: Nepal
தமிழ்: நேபாளம்
తెలుగు: నేపాల్
tetun: Nepál
тоҷикӣ: Непал
Türkmençe: Nepal
Tagalog: Nepal
Tok Pisin: Nepal
Türkçe: Nepal
Xitsonga: Nepal
татарча/tatarça: Непал
chiTumbuka: Nepal
Twi: Nepal
удмурт: Непал
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: نېپال
українська: Непал
اردو: نیپال
oʻzbekcha/ўзбекча: Nepal
vèneto: Nèpal
vepsän kel’: Nepal
Tiếng Việt: Nepal
Volapük: Nepalän
Winaray: Nepal
Wolof: Nepaal
吴语: 尼泊尔
მარგალური: ნეპალი
ייִדיש: נעפאל
Yorùbá: Nepal
Vahcuengh: Nepal
Zeêuws: Nepal
中文: 尼泊尔
文言: 尼泊爾
Bân-lâm-gú: Nepal
粵語: 尼泊爾
isiZulu: Nepal