Tanzania
English: Tanzania

Tanzania
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Republic of Tanzania
Flag of Tanzania.svgCoat of arms of Tanzania.svg
Standardo di TanzaniaBlazono di Tanzania
Nacionala himno:
Mungu ibariki Afrika
Tanzania in its region.svg
Urbi:
Chefurbo:Dodoma
· Habitanti:324 347 (2002)
Precipua urbo:Dar-es-Salaam
(2 497 940 habitanti - 2002)
Lingui:
Oficala lingui:Swahilia, Angla
Guvernerio:
Tipo:Republiko
· Prezidanto:John Pombe Magufuli
· Chefa ministro:Kassim Majaliwa
Surfaco: (27ma granda)
· Totala:945 090 km²
· Aquo:6,2 %
· Totala:44 928 923[1] (2012)
· Denseso di habitantaro:47,5 hab./km²
Plusa informi:
Valuto:Shiling di Tanzania
Veho-latero:sinistre
ISO:TZ
TZA
834
Reto-domeno:.tz*
Precipua religio:Islamo c. 35%, Lokala religii c. 35%
Kristanismo c. 30%
Oficala retosituo:http://www.tanzania.go.tz


Tanzania (kompleta nomo: Republiko Unionita di Tanzania) esas lando jacanta an estal Afrika che Equatoro. Lu havas kom vicini Kenia ed Uganda norde, Ruanda e Burundi nord-weste, Demokratial Republiko Kongo weste, Zambia sudweste, e Malawi e Mozambik sude. Este jacas l'Indiana oceano.

Bazala fakti pri Tanzania.

Historio

 Precipua artiklo: Historio di Tanzania

Australopithecus afarensis habitis la regiono di nuna Tanzania cirkume 3 milion yari ante nun. Hominidi de la genero Paranthropus habitis la regiono plu kam 2 milion yari ante nun. Cirkume 2 000 yari ante nun, l'unesma populi bantua komencis arivar de regioni vicina. Komercisti de Persiana gulfo introduktis islamo en la litoro di la regiono dum la 8ma o 9ma yarcenti.

Vasco da Gama esis l'unesma Europano qua arivis en la regiono di nuna Tanzania, en 1498. Portugalani konquestis komplete la litoro di la regiono en 1525, ma ekpulsesis dal Arabi de Oman dum la 18ma yarcento. Sultano Seyyid Said establisis la chef-urbo di la regiono en Zanzibar en 1840. Il developis komercala chosei qui iris til central Afrika e Lago Tanganyika, e la regiono divenis centro por komerco di sklavi.

Flago di la Germana Estal Afrika.

De 1880 til 1919 Tanganyika divenis Germana kolonio. Germani establisis bazala skoli e licei en la regiono. Pos finir l'unesma mondomilito, Britaniani okupis la regiono en 1919 ed establisis Britaniana Estal Afrika. En 1928 li inauguris l'unesma ferovoyo di la regiono, Tabora-Mwanga. Britanian administrado duris til 1961.

La teritorio an la kontinento, nomizita Tanganyika, nedependanteskis en 1961. Julius Nyerere esis lua unesma prezidanto. Zanzibar nedependanteskis en 1963. Ye la 26ma di aprilo 1964 Tanganyika e Zanzibar unionesis por formacar Tanzania, e Nyerere divenis prezidanto dil unionita lando.

Nyerere establisis diktatoreso kun singla partiso, ed establisis diplomacala relati kun komunista landi, exemple Populala Republiko di Chinia, Est-Germania e Sovietia. Korupteso lor esis abundeganta.[2]

La rejimo di singla partiso finis en 1985, kande eventis l'unesma plurapartisala elekto. Tamen, l'elekto vinkesis da Ali Hassan Mwinyi, de la partiso Chama Cha Mapinduzi, fondita da Nyerere. En 1990 kelka grupi en Zanzibar demandis plebicito pri la nedependantesko dil insulo, ma lia demandi neglijesis.

Malgre la nerektaji en l'elektala procedo, Benjamin William Mkapa elektesis prezidanto en 1995 e guvernis til 2005. En 2005 itere eventis elekti, e Jakaya Mrisho Kikwete asumis la prezidanteso.

Politiko

John Pombe Magufuli, prezidanto di Tanzania
Chefa ministro Kassim Majaliwa

Tanzania esas prezidantala republiko. La prezidanto - nune John Pombe Magufuli - esas ambe chefo di stato e chefo di guvernerio, ed elektesas dal populo por 5-yara periodo. Lu selektas ed indikas la chefa ministro inter la membri di Nacional Asemblitaro. La chefa ministro esas la chefo dil guvernerio en la Nacional Asemblitaro. Pos la 20ma di novembro 2015 esas Kassim Majaliwa.

La legifala povo konsistas ek la Nacional Asemblitaro, qua havas 250 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo. La nuna konstituco ratifikesis en 1977.

La judiciala povo konsistas ek quar niveli, e kombinas l'autoritato di tradicionala tribuala legi, islamala legi e l'ordinara legaro Britaniana. Tanzania establisis specala korto por komercal aferi en 1999.

L'arkipelago Zanzibar esas mi-autonoma. Ol havas sua propra prezidanto e sua domo di reprezentanti, kun 50 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Geografio

Mapo di Tanzania.
Kratero Ngorongoro.

Tanzania esas la 31ma maxim vasta lando del mondo. Lua surfaco equivalas aproxime olta di Nigeria. Ol kreesis de l'uniono dil anciena kontinentala stato Tanganyika kun l'anciena insulala stato Zanzibar.

La tereni esas montoza nord-weste de la lando. La maxim alta monto di Afrika, Kilimanjaro (havanta 5 895 metri di altitudo) jacas ibe. En nordo ed en westo jacas granda lagi: la Lago Viktoria - la maxim vasta lago di Afrika - an la nordala bordero kun Uganda, e la Lago Tanganyika - la maxim profunda de Afrika - an la westala bordero kun Demokratial Republiko Kongo. La maxim longa fluvio di la lando esas Ruvuma, longa de 800 km, qua formacas naturala frontiero kun Mozambik.

Norde del teritorio anke jacas la famoza kratero Ngorongoro, e la Nacionala Parko Serengeti. Cirkume 38% de lua surfaco protektesas en nacionala parki ed altra protektita arei.[3] Tanzania havas 16 nacionala parki,[4] altra forestala rezervi, ed anke rezervi por chaso.

La klimato varias multe en Tanzania. En l'alta regioni la mezavalora temperaturi esas 10ºC dum la vintro e 20ºC dum la somero, e rare esas min kam 20ºC. La maxim varma epoko eventas de novembro til februaro, kun mezavalora temperaturi inter 25ºC e 31 °C.

Ekonomio

Kultivo di teo en Tukuyu.
Mineyo di diamanto en Williamson.
 Precipua artiklo: Ekonomio di Tanzania

Agrokultivo reprezentas cirkume 75% de la TNP di Tanzania ed employas 75% de la laboro-povo. La maxim signifikiva produkturi por exportaco esas kafeo, kotono, spici, ed industriala produkturi. La lando havas multa naturala moyeni, exemple minerali, naturala gaso, e potencialo por turismo, qua kreskabas omnayare: en 2016, ol reprezentis 17,5% de la TNP di la lando.[5]

Tanzania esas la 3ma maxim granda produktero di oro en Afrika, dop Sudafrika e Ghana. L'exploto di naturala gaso en l'insuli Songo Songo komencis en 2004[6]. La gaso uzesas por produktar elektro en Dar-es-Salaam.

Laboro puerala esas frequa en la lando, note por puerini.[7] Puerini uzesas precipue en domala labori.

Demografio

Le Sukuma esas la maxim nombroza bantua grupo de Tanzania.
Le masai de Tanzania.

Segun la demografiala kontado di 2012, Tanzania havis 44 928 923 habitanti. La maxim multa (99%) esas Afrikani, di qui 95% esas populi Bantua, konsistanta ek plua kam 130 tribui. Altra rasala grupi e mestici esas 1%.[8] Inter la populi de etnio Bantua, le Sukuma, le Haya, le Nyakyusa, le Nyamwezi e le Chagga havas plu kam 1 milioni individui single. La maxim populoza urbi di Tanzania esas Dar-es-Salaam (plua kam 2 milion habitanti), Mwanza e Zanzibar (plua kam 400 000 habitanti single).

L'oficala linguo di la lando esas Swahilia. L'Angla linguo docesas en skoli, e l'Araba esas larje parolata.[8]

La religio kun maxima nombro di adepti esas Kristanismo (61,4%). Mohamedani esas 35,2%, praktikanti di lokala religii 1,8%, altri 0,2%, e sen religii esis 1,4% en 2010.[8].

Kulturo

La tradicioni di Tanzania esas precipue orala. La literaturo esas poka, e la libri esas kustoza. La maxim multa libri skribesas en l'Angla o la Swahilia. Shaaban Robert konsidereas "la patro di la literaturo en Swahilia". Altra notinda skriptisti esas Euphrase Kezilahabi, Gabriel Ruhumbika, Muhammed Saley Farsy, Faraji Katalambulla, Godfrey Mwakikagile, Mohamed Said, Abdulrazak Gurnah, profesoro Julius Nyang'oro, inter altri.

Pri muziko, la maxim populara stili esas lokala hip hop (konocita kom "bongo flava", kantata en swahilia linguo), rumba e reggae.

Futbalo-klubo Young Africans Sports Club - YASC.

La maxim populara sporto di Tanzania esas futbalo, quankam lando nulatempe partoprenis en la Mondala Kupo di Futbalo. Basketbalo e plu recente kriketo anke esas populara.

Referi

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. Population Distribution by Administrative Areas, 2012 Population and Housing Census, National Bureau of Statistics, United Republic of Tanzania, 2013.
  2. Annabel Skinner. Tanzania & Zanzibar. p. 17.
  3. (2014) Indigenous People in Africa.: Contestations, Empowerment and Group Rights. - Indigenous People in Africa.: Contestations, Empowerment and Group Rights - (Pretoria, Sudafrika) pp. 57- Africa Institute of South Africa.
  4. Home. Tanzania National Parks. URL vidita ye la 16ma di oktobro 2014.
  5. (26ma di 2017) - Tanzania Tourist Arrivals Increase by 12.9% in 2016 to Reach 1,28 M - TanzaniaInvest - Tanzania Tourist Arrivals Increase by 12.9% in 2016 to Reach 1,28 M - TanzaniaInvest (en Angla). TanzaniaInvest
  6. Songo Songo gas to electricity project
  7. http://personal.lse.ac.uk/manacorm/tanzania.pdf
  8. 8,0 8,1 8,2 The World Factbook. CIA. URL vidita ye la 6ma di junio 2018.

Extera ligili


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando
Other Languages
Acèh: Tanzania
адыгабзэ: Танзание
Afrikaans: Tanzanië
Akan: Tanzania
Alemannisch: Tansania
አማርኛ: ታንዛኒያ
aragonés: Tanzania
Ænglisc: Tansania
العربية: تنزانيا
asturianu: Tanzania
Aymar aru: Tansanya
azərbaycanca: Tanzaniya
تۆرکجه: تانزانیا
башҡортса: Танзания
žemaitėška: Tanzanėjė
Bikol Central: Tansaniya
беларуская: Танзанія
беларуская (тарашкевіца)‎: Танзанія
български: Танзания
भोजपुरी: तंजानिया
Bahasa Banjar: Tanzania
bamanankan: Tanzania
བོད་ཡིག: ཏན་ཛ་ནི་ཡ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: তাঞ্জানিয়া
brezhoneg: Tanzania
bosanski: Tanzanija
буряад: Танзани
català: Tanzània
Chavacano de Zamboanga: Tanzania
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tanzania
нохчийн: Танзани
Cebuano: Tanzania
Tsetsêhestâhese: Tanzania
کوردی: تانزانیا
qırımtatarca: Tanzaniya
čeština: Tanzanie
kaszëbsczi: Tanzaniô
Чӑвашла: Танзани
Cymraeg: Tansanïa
dansk: Tanzania
Deutsch: Tansania
Thuɔŋjäŋ: Tandhania
Zazaki: Tanzanya
dolnoserbski: Tansanija
डोटेली: तान्जानिया
ދިވެހިބަސް: ޓެންޒޭނިއާ
eʋegbe: Tanzania
Ελληνικά: Τανζανία
English: Tanzania
Esperanto: Tanzanio
español: Tanzania
eesti: Tansaania
euskara: Tanzania
estremeñu: Tanzánia
فارسی: تانزانیا
suomi: Tansania
Võro: Tansaania
føroyskt: Tansania
français: Tanzanie
arpetan: Tanzanie
Nordfriisk: Tansania
Frysk: Tanzania
Gaeilge: An Tansáin
Gagauz: Tanzaniya
Gàidhlig: Tansainia
galego: Tanzania
Avañe'ẽ: Tãsáña
ગુજરાતી: ટાન્ઝાનિયા
Gaelg: Tanzania
Hausa: Tanzaniya
客家語/Hak-kâ-ngî: Tanzania
עברית: טנזניה
हिन्दी: तंज़ानिया
Fiji Hindi: Tanzania
hrvatski: Tanzanija
hornjoserbsce: Tansanija
Kreyòl ayisyen: Tanzani
magyar: Tanzánia
հայերեն: Տանզանիա
interlingua: Tanzania
Bahasa Indonesia: Tanzania
Interlingue: Tanzania
Igbo: Tanzania
Ilokano: Tanzania
ГӀалгӀай: Танзани
íslenska: Tansanía
italiano: Tanzania
日本語: タンザニア
Patois: Tanzania
la .lojban.: tanzanias
Jawa: Tanzania
ქართული: ტანზანია
Qaraqalpaqsha: Tanzaniya
Адыгэбзэ: Танзаниэ
Kabɩyɛ: Tanzani
Kongo: Tanzania
Gĩkũyũ: Tanzania
қазақша: Танзания
kalaallisut: Tanzania
ಕನ್ನಡ: ಟಾಂಜಾನಿಯ
한국어: 탄자니아
kurdî: Tanzanya
kernowek: Tanzania
Кыргызча: Танзания
Latina: Tanzania
Ladino: Tanzania
Lëtzebuergesch: Tansania
лезги: Танзания
Lingua Franca Nova: Tanzania
Luganda: Tanzania
Limburgs: Tanzania
Ligure: Tanzania
lumbaart: Tanzania
lingála: Tanzania
lietuvių: Tanzanija
latgaļu: Tanzaneja
latviešu: Tanzānija
Malagasy: Tanzania
Māori: Tānahia
Minangkabau: Tanzania
македонски: Танзанија
മലയാളം: ടാൻസാനിയ
монгол: Танзани
кырык мары: Танзани
Bahasa Melayu: Tanzania
Malti: Tanżanija
مازِرونی: تانزانیا
Nāhuatl: Tanzania
Plattdüütsch: Tansania
नेपाली: तन्जानिया
नेपाल भाषा: ताञ्जानिया
Nederlands: Tanzania
norsk nynorsk: Tanzania
norsk: Tanzania
Novial: Tanzania
Sesotho sa Leboa: Tanzania
Chi-Chewa: Tanzania
occitan: Tanzania
Livvinkarjala: Tanzanii
Oromoo: Tanzaaniyaa
Ирон: Танзани
ਪੰਜਾਬੀ: ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ
Kapampangan: Tanzania
Papiamentu: Tanzania
Norfuk / Pitkern: Tansaania
polski: Tanzania
Piemontèis: Tanzanìa
پنجابی: تنزانیا
português: Tanzânia
Runa Simi: Tansanya
rumantsch: Tansania
Kirundi: Tanzaniya
română: Tanzania
tarandíne: Tanzanie
русский: Танзания
русиньскый: Танзанія
Kinyarwanda: Tanzaniya
संस्कृतम्: टंजानिया
саха тыла: Танзания
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ
sardu: Tanzània
sicilianu: Tanzania
Scots: Tanzanie
سنڌي: تنزانيا
davvisámegiella: Tansánia
Sängö: Tanzanïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Tanzanija
Simple English: Tanzania
slovenčina: Tanzánia
slovenščina: Tanzanija
chiShona: Tanzania
Soomaaliga: Tansaaniya
shqip: Tanzania
српски / srpski: Танзанија
SiSwati: IThanzaniya
Sesotho: Tanzania
Seeltersk: Tansania
Basa Sunda: Tanzania
svenska: Tanzania
Kiswahili: Tanzania
ślůnski: Tanzańijo
తెలుగు: టాంజానియా
тоҷикӣ: Танзания
ትግርኛ: ታንዛኒያ
Türkmençe: Tanzaniýa
Tagalog: Tanzania
Türkçe: Tanzanya
Xitsonga: Tanzania
татарча/tatarça: Танзания
chiTumbuka: Tanzania
удмурт: Танзания
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تانزانىيە
українська: Танзанія
اردو: تنزانیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Tanzaniya
vèneto: Tanzania
vepsän kel’: Tanzanii
Tiếng Việt: Tanzania
Volapük: Tansanän
Winaray: Tanzania
Wolof: Tansani
吴语: 坦桑尼亞
მარგალური: ტანზანია
ייִדיש: טאנזאניע
Yorùbá: Tanzania
Vahcuengh: Tanzania
中文: 坦桑尼亚
文言: 坦桑尼亞
Bân-lâm-gú: Tanzania
粵語: 坦桑尼亞
isiZulu: ITanzania