Ruanda
English: Rwanda

Ruanda
Repubulika y'u Rwanda
Republic of Rwanda
Flag of Rwanda.svgCoat of arms of Rwanda.svg
Standardo di RuandaBlazono di Ruanda
Nacionala himno:
Rwanda rwacu
LocationRwanda.svg
Urbi:
Chefurbo:Kigali
· Habitanti:656 153 (2003)
Precipua urbo:Kigali
Lingui:
Oficala lingui:Angla, Franca, Kinyarwanda
Guvernerio:
Tipo:Republiko
· Prezidanto:Paul Kagame
· Chefa ministro:Édouard Ngirente
Surfaco: (147ma granda)
· Totala:26 338 km²
· Aquo:5,3 %
Habitanti: (73ma granda)
· Totala:12 374 397[1] (2019)
Plusa informi:
Valuto:Franko di Ruanda
Veho-latero:dextre
ISO:RW
RWA
646
Reto-domeno:.rw*
Precipua religio:kristanismo


Ruanda esas mikra lando jacanta an central Afrika. Lu havas kom vicini Uganda norde, Tanzania este, Burundi sude, eDemokratial Republiko Kongo weste.

La lando nomesis segun la habitanti.


Bazala fakti pri Ruanda.

Historio

Rikonstrukturo di rejala palaco en Nyanza.
 Precipua artiklo: Historio di Ruanda

Homi ja habitis la regiono di nuna Ruanda cirkume 3.000 aK. Inter 700 aK e 1500 Bantua populi enmigris vers la regiono e komencis praktikar agrokultivo.[2]

L'origino di la populi Hutu e Tutsi esas necerta. Kande Europani arivis en la regiono di nuna Ruanda, la du populi habitis ol. Rasala teorii decidis ke la populo Hutu originis de nuna Ruanda, dum ke Tutsi venis de altra regiono. To esis l'origino di la nuna konflikto. Altralatere, la populo Twa, aborijena pigmei, probable habitas la regiono de pos l' 1ma yarmilo.

La Konfero di Berlin establisis ke Ruanda-Urundi (lor konsistinta ek la nuna teritorii di Ruanda e Burundi) esus Germana teritorio. La regiono unionesis kun Tanganyika por formacar Germana Est-Afrika. Germani ne modifikis multe la lokala socio, ma exercis influi e suportis la lokala rejo.

Kun la fino dil Unesma mondomilito Germania perdis la teritorio por Belgia. Belgia introduktis skoli, projekti pri saneso, ed administris l'agrokultivo. Belgia duris guvernar Ruanda pos la duesma mondomilito, mantenis la sistemo di klasi lokala, e promocis la prepondero di le Tutsi.

Ruanda separesis de Burundi e nedependeskis Belgia ye la 1ma di julio 1962. Grégoire Kayibanda divenis lua unesma prezidanto. La violento komencis kande Tutsi exilita en vicina landi lansis ataki, que esis violentoze represita da Hutu.

En 1973 Juvenal Habyarimana deklaris ke la guvernerio esis korupta, komandis stato-stroko e divenis prezidanto. Multa autoritatozi mortigesis, inkluzite l'ex-prezidanto Kayibanda e lua spozino.

Politiko

La parlamento di Ruanda.

Ruanda esas prezidantala republiko. La chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la prezidanto, qua elektesas dal populo por 7-yara periodo, e povas rielektesar sen limito. Depos 1994 esas Paul Kagame. La chefa ministro nur essas la chefo dil ministraro. Nun esas Édouard Ngirente.

Pos l'adopto di la nuna konstituco ye la 26ma di mayo 2003, la strukturo di la parlamento modifikesis. Nun ol havas du chambri. La Senato (Umutwe wa Sena or Sénat) havas 26 membri, di qui 12 elektesas da la lokala konsilistari de la provinci, 8 indikesas dal prezidanto di la republiko, 4 elektesas da la politikala partisi, e du elektesas da la universitati. Omna membri elektesas o selektesas por 8-yara mandato. La Chambro di Deputati (Umutwe w'Abadepite/Chambre des Députés) havas 80 membri, qui elektesas o selektesas por 5-yara mandato.

L'interna milito di la populo Hutu kontre la populo tutsi produktis, til nun, plu kam 1 milion mortinti.

Geografio

Mapo di Ruanda.
La fluvii Kagera e Ruvubu apartenas a baseno di Nilo.

Ruanda esas la 4ma min vasta lando de Afrika, dop Gambia, Eswatini e Djibuti. Lua surfaco equivalas aproxime olta di Burundi. Tota lando jacas sur granda altitudo: la min alta punto esas la fluvio Rusizi, jacanta 950 metri sur la marala nivelo. La maxim alta punto esas monto Karisimbi, jacanta 4507 di altitudo, volkano an la frontiero kun ls Demokratial Republiko Kongo.

Lua fluvii apartenas a baseni di Nilo este, e Kongo weste. La maxim longa fluvio esas Nyabarongo, longa de 297 km, qua debushas an la lago Rweru, frontiero kun Burundi.

Jacanta du gradi sude de Equatoro, la klimato di Ruanda esas moderema pro l'influo di altitudo. La mezavalora temperaturo proxim la lago Kivu, jacanta 1435 metri sur la marala nivelo, esas 22,8 °C. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 800 mm. En Kigali, ube existas sika sezono de junio til agosto, pluvas mezavalore 950 mm omnayare.

Ekonomio

 Precipua artiklo: Ekonomio di Ruanda

La gentocido di 1994 domajis serioze l'ekonomio di la lando, pro la perdajo di vivi, destrukto di substrukturi ed abandono di plantacerii. Pos ta epoko l'ekonomio pluforteskis, e la TNP po persono atingis US$ 2.090 dolari en 2017,[3] kontre US$ 416 en 1994.

Demografio

Demografiala piramido di Ruanda, 2016.
Katolika kirko en Rwamagana.

Segun statistiki de The World Factbook por julio 2018, Ruanda havis 12 187 400 habitanti.[4] La maxim multa (85%%) esas Hutu, de etnio Bantua. Le Tutsi (14% ante la gentocido, probable 10% nun) esas pastorala populo qua arivis en la regiono probable dum la 15ma yarcento. La populo Twa (pigmei) esas 1%, e la populo Jabian formacas la cetera.

L'oficala lingui di la lando esas Kinyarwanda, de Bantua origino, parolata da 93,2% de la habitantaro, e la lingui Franca, Angla e Swahilia, parolata da min kam 1% de la habitantaro, single. Cirkume 6,3% parolas altra lingui, e 0,2% ne informis pri lia nativa linguo.[4]

La religio kun maxima nombro di adepti esas protestantismo, praktikata da 49,5% de la habitantaro en 2012 (adventisti esis 11,8%, altra protestanti 37,7%). Katoliki esis 43,7%, Mohamedani esis 2%, altri (inkluzite testi di Jehova) esis 0,9%, 2,5% praktikis nula religio e ne existas informi pri 1,3% de la habitantaro.[4]

La chefurbo e maxim populoza urbo esas Kigali. Altra importanta urbi esas Ruhengeri e Butare.

Kulturo

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. esas bonvenanta!

Referi

  1. Size of the resident population (en Angla). National Institute of Statistics of Rwanda. URL vidita ye la 7ma di aprilo 2019.
  2. Chrétien, Jean-Pierre (2003). The Great Lakes of Africa: Two Thousand Years of History Cambridge, Mass.: MIT Press.
  3. International Monetary Fund (IMF) (II) (2017). Rwanda.
  4. 4,0 4,1 4,2 Africa::Rwanda - The World Factbook (en Angla). CIA. URL vidita ye la 7ma di aprilo 2019.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando
Other Languages
Acèh: Rwanda
Afrikaans: Rwanda
Alemannisch: Ruanda
አማርኛ: ሩዋንዳ
aragonés: Ruanda
Ænglisc: Rwanda
العربية: رواندا
مصرى: رواندا
asturianu: Ruanda
azərbaycanca: Ruanda
تۆرکجه: رواندا
башҡортса: Руанда
žemaitėška: Ruanda
Bikol Central: Ruanda
беларуская: Руанда
беларуская (тарашкевіца)‎: Руанда
български: Руанда
भोजपुरी: रवांडा
Bahasa Banjar: Rwanda
bamanankan: Rwanda
བོད་ཡིག: རུ་ཝན་ཌ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রুয়ান্ডা
brezhoneg: Rwanda
bosanski: Ruanda
буряад: Руанда
català: Ruanda
Chavacano de Zamboanga: Rwanda
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Rwanda
нохчийн: Руанда
Cebuano: Rwanda
کوردی: ڕواندا
qırımtatarca: Ruanda
čeština: Rwanda
Чӑвашла: Руанда
Cymraeg: Rwanda
dansk: Rwanda
Deutsch: Ruanda
Thuɔŋjäŋ: Ruanda
Zazaki: Rwanda
dolnoserbski: Ruanda
डोटेली: रुवान्डा
ދިވެހިބަސް: ރުވާންޑާ
eʋegbe: Rwanda
Ελληνικά: Ρουάντα
English: Rwanda
Esperanto: Ruando
español: Ruanda
eesti: Rwanda
euskara: Ruanda
estremeñu: Ruanda
فارسی: رواندا
suomi: Ruanda
Võro: Rwanda
føroyskt: Ruanda
français: Rwanda
arpetan: Rouanda
Nordfriisk: Ruanda
Frysk: Rûanda
Gaeilge: Ruanda
Gagauz: Ruanda
Gàidhlig: Rubhanda
galego: Ruanda
Avañe'ẽ: Rruánda
ગુજરાતી: રવાંડા
Gaelg: Rooandey
Hausa: Ruwanda
客家語/Hak-kâ-ngî: Rwanda
עברית: רואנדה
हिन्दी: रुआण्डा
Fiji Hindi: Rwanda
hrvatski: Ruanda
hornjoserbsce: Ruanda
Kreyòl ayisyen: Rwanda
magyar: Ruanda
հայերեն: Ռուանդա
interlingua: Ruanda
Bahasa Indonesia: Rwanda
Interlingue: Rwanda
Igbo: Rwanda
Ilokano: Rwanda
íslenska: Rúanda
italiano: Ruanda
日本語: ルワンダ
Patois: Ruanda
Jawa: Rwanda
ქართული: რუანდა
Qaraqalpaqsha: Ruanda
Taqbaylit: Rwanda
Kabɩyɛ: Ruwandaa
Kongo: Rwanda
Gĩkũyũ: Rwanda
қазақша: Руанда
ಕನ್ನಡ: ರುವಾಂಡ
한국어: 르완다
Перем Коми: Руанда
kurdî: Rwanda
kernowek: Rwanda
Кыргызча: Руанда
Latina: Ruanda
Ladino: Ruanda
Lëtzebuergesch: Ruanda
Lingua Franca Nova: Ruanda
Luganda: Rwanda
Limburgs: Rwanda
Ligure: Ruanda
lumbaart: Ruanda
lingála: Rwanda
لۊری شومالی: روآندا
lietuvių: Ruanda
latviešu: Ruanda
Malagasy: Roanda
олык марий: Руанда
македонски: Руанда
മലയാളം: റുവാണ്ട
монгол: Руанда
मराठी: रुवांडा
кырык мары: Руанда
Bahasa Melayu: Rwanda
Malti: Rwanda
မြန်မာဘာသာ: ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ
مازِرونی: روآندا
Nāhuatl: Ruanda
Plattdüütsch: Ruanda
Nedersaksies: Rwanda
नेपाली: रुवाण्डा
Nederlands: Rwanda
norsk nynorsk: Rwanda
norsk: Rwanda
Novial: Rwanda
Sesotho sa Leboa: Rwanda
occitan: Rwanda
Livvinkarjala: Ruanda
Oromoo: Ruwaandaa
ଓଡ଼ିଆ: ରୁଆଣ୍ଡା
Ирон: Руандæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਵਾਂਡਾ
Kapampangan: Rwanda
Papiamentu: Rwanda
पालि: रवाण्डा
Norfuk / Pitkern: R'wanda
polski: Rwanda
Piemontèis: Ruanda
پنجابی: روانڈا
پښتو: راونډا
português: Ruanda
Runa Simi: Rwanda
Kirundi: Urwanda
română: Rwanda
русский: Руанда
русиньскый: Рванда
Kinyarwanda: Rwanda
संस्कृतम्: रवाण्डा
саха тыла: Руанда
sardu: Ruanda
sicilianu: Ruanna
Scots: Rwanda
سنڌي: روانڊا
davvisámegiella: Rwanda
Sängö: Ruandäa
srpskohrvatski / српскохрватски: Ruanda
සිංහල: රුවන්ඩාව
Simple English: Rwanda
slovenčina: Rwanda
slovenščina: Ruanda
chiShona: Rwanda
Soomaaliga: Ruwanda
shqip: Ruanda
српски / srpski: Руанда
SiSwati: IRuwanda
Sesotho: Rwanda
Seeltersk: Ruanda
Basa Sunda: Rwanda
svenska: Rwanda
Kiswahili: Rwanda
ślůnski: Rwanda
தமிழ்: ருவாண்டா
తెలుగు: రువాండా
тоҷикӣ: Руанда
ትግርኛ: ሩዋንዳ
Türkmençe: Ruanda
Tagalog: Rwanda
Türkçe: Ruanda
Xitsonga: Rwanda
татарча/tatarça: Руанда
удмурт: Руанда
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رۋاندا
українська: Руанда
اردو: روانڈا
oʻzbekcha/ўзбекча: Ruanda
vèneto: Ruanda
vepsän kel’: Ruand
Tiếng Việt: Rwanda
Volapük: Ruandän
walon: Rwanda
Winaray: Rwanda
Wolof: Ruwandaa
吴语: 卢旺达
хальмг: Руандин Орн
მარგალური: რუანდა
ייִדיש: רוואנדע
Yorùbá: Rùwándà
Vahcuengh: Rwanda
中文: 卢旺达
Bân-lâm-gú: Rwanda
粵語: 盧旺達
isiZulu: IRuwanda