Komori
English: Comoros

Komori
اتحاد القمر
Union des Comores
Udzima wa Komori
Flag of the Comoros.svgSeal of the Comoros.svg
Standardo di KomoriBlazono di Komori
Nacionala himno:
Udzima wa ya Masiwa
LocationComoros.svg
Urbi:
Chefurbo:Moroni
Precipua urbo:Moroni
Lingui:
Oficala lingui:araba, Franca, shikomoriana
Guvernerio:
Tipo:Republiko
· Prezidanto:Azali Assoumani
Surfaco: (178ma granda)
· Totala:2.235 km²
· Aquo:neglijebla %
Habitanti: (159ma granda)
· Totala:798.000 (2005)
· Denseso di habitantaro:275 hab./km²
Plusa informi:
Valuto:Franko di Komori
Veho-latero:dextre
ISO:KM
COM
174
Reto-domeno:.km*
Precipua religio:islamo, 98%


Komori esas lando qua konsistas ek tri insuli en Indiana oceano, este de Afrika. Lua chef-urbo Moroni jacas sur la maxim granda insulo, Granda Komoro. La nomo dil arkipelago asociesas kun la Lun-adoro. Lua nomo devenas del araba Jebel-el-Komr, tradukuro dil originala Greka nomo ore seleniae, signifikante 'lun-monti'. Komr es en l'Araba 'luno'.

Bazala fakti pri Komori.

Historio

Dhow (bateleto kun Araba origino) proxim Komori.
 Precipua artiklo: Historio di Komori

La maxim anciena habitanti di Komori esis Afrikani ed Austroneziani, qui arivis en l'insuli ante la yaro 600 pos Kristo, epoko di la maxim anciena arkeologiala restaji konocata en Komori, an l'insulo Nzwani (Anjouan). Populi Swahili arivis en l'arkipelago dum l' unesma yarmilo.

Segun legendo, en 632 Mtswa-Mwindza sendesis del insuli a Meka, ma kande ilu arivis ibe, la profeto Muhamad ja mortabis. Malgre to, ilu retroiris al insuli por docar Islamo a la habitantaro. Tamen, fakte esis l'Arabi komercisti qui adportis Islamo al insuli. Araba koloniigo en Komori kreskis kande Zanzibar falis en manui di l'Omanani. Diversa rivala sultanii koloniigis l'insuli dum la 16ma e 17ma yarcenti.

Sultano Said Ali bin Said Omar.

Portugalani komencis explorar l'insuli en 1505. Dum la 16ma yarcento, l'insuli furnisis provizi por la Portugalana kolonieti en Mozambik. En 1793 Madagaskarani komencis marodar l'insuli por prenar sklavi, e pose kontrolis diversa regioni.

Francia komenicis okupar l'arkipelago en 1841. En 1886 rejino Salima Machimba pozis l'insulo Mohéli sub Franca protekto. Samayare, sultano Said Ali bin Said Omar, de Granda Komoro ank aceptis Franca protekto, malgre ilu duris esar la suvereno til 1909. En 1912 la kolonio e la protektorato Franca en l'insuli abolisesis, e Franca generala-guberniestro en Madagaskar komencis administrar ol pos 1914.

Ye la 6ma di julio 1975 Komoriana parlamento deklaris unilatere la nedependo di la lando. La sequanta 30 yari esis epoko di politikala nestabileso. Ahmed Abdallah Abderemane divenis l'unesma prezidanto di Komori pos la nedependo, ma ye la 3ma di agosto sam yaro eventis stato-stroko, e Said Mohamed Jaffar asumis povo. Proxim ta epoko, la habitantaro di Mayotte votis du foyi, en 1974 per 63.8% ek la voti, ed en 1976 per 99.4% ek la voti, kontre divenar nedependanta de Francia.

Politiko

Moroni, chef-urbo di Komori e sideyo di la guvernerio.

La nuna konstituco di Komori ratifikesis per plebicito ye la 23ma di decembro 2001. Segun ol, la lando esas federala prezidantala republiko. La prezidanto di la republiko essas la chefo di stato e la chefo di guvernerio, e la prezidanteso alternesas singla 4 yari inter reprezenteri de omna 3 insuli. La nuna prezidanto esas Azali Assoumani, qua asumis povo ye la 26ma di mayo 2016.

La parlamento havas unika chambro, l'Assemblée, kun 33 membri, di qui 18 elektesas direte dal populo e 15 elekesas da la membri de l'asemblaji lokala de la insuli. Omna membri del parlamento servas dum 5 yari.

Lua legala sistemo mixas Islamala lego, Franca legala sistemo (Napoleonala kodexo) e lokala tradicioni. La Supra korto di Komori funcionas quale konstitucala korto, e kontrolas la prezidantal elekti.

Geografio

Mapo di Komori.
Saloza lago proxim l'urbo Bangoi-Kouni, en Granda Komoro.

Kun 2 235 km² Komori esas un ek la min granda landi del mondo. Granda Komoro kun 1 148 km² esas lua precipua insulo. Moroni, la chef-urbo di la lando, jacas en ol.

L'insuli originis de volkanal aktiveso. La volkano Karthala, kun 2 361 metri di altitudo, esas la maxim alta punto de la lando. Ol eruptis lastafoye en 2006. Dum erupto en 2005, cirkume 40 mil habitanti diplasesis, e la lago qua existis interne ol desaparis.

Lua klimato esas tropikala, kun varma e humida sezono qua rezultas de la monsono de novembro til aprilo, e sika sezono dum l'altra monati. La mezavalora yarala temperaturo varias de 23 ºC til 28 °C an la litoro. La mezavalora yarala pluvozeso esas 2.000 mm. En kelka regioni l'aquo esas skarsa, e ne existas importanta fluvii o riveri.

Ekonomio

 Precipua artiklo: Ekonomio di Komori

Demografio

Kun min kam 1 milion habitanti e kun mezavalora denseso di 275 habitanti per km², Komori esas un ek la maxim dense populizita landi del mondo. En 2001, 34% de la habitantaro vivis en urbi, ma ta procento certe kreskos, pro l'ekmigro de la rurala regioni.

Cirkume la duimo dil habitantaro evas 15 yari o min. La maxim granda urbo di la lando esas Moroni. Altra importanta urbi esas Mutsamudu e Mitsamiouli.

Preske 98% de lua habitantaro esas Mohamedani. Mikra minoritato, konsistanta precipue ek enmigranti de Francia, esas Katoliki.

Kulturo

La linguo Shikomoriana, proxim de Swahilia esas la maxim uzata linguo en Komori. Cirkume 30% de lua vorti havas Araba origino.

Referi


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando
Other Languages
Afrikaans: Comore-eilande
Akan: Comoros
Alemannisch: Komoren
አማርኛ: ኮሞሮስ
aragonés: Comoras
العربية: جزر القمر
asturianu: Comores
azərbaycanca: Komor adaları
башҡортса: Комор
žemaitėška: Kuomorā
Bikol Central: Komoros
беларуская: Каморскія Астравы
беларуская (тарашкевіца)‎: Каморскія астравы
भोजपुरी: कोमोरोस
Bahasa Banjar: Komoro
bamanankan: Komore gun
বাংলা: কোমোরোস
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: কোমোরোস
brezhoneg: Komorez
bosanski: Komori
català: Comores
Chavacano de Zamboanga: Komoras
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Comoros
Cebuano: Comoros
qırımtatarca: Komorlar
čeština: Komory
Cymraeg: Y Comoros
dansk: Comorerne
Deutsch: Komoren
Zazaki: Komoroy
dolnoserbski: Komory
डोटेली: कोमोरोस
ދިވެހިބަސް: ޖުޒުރުޤަމަރު
eʋegbe: Comoros
Ελληνικά: Κομόρες
English: Comoros
Esperanto: Komoroj
español: Comoras
eesti: Komoorid
euskara: Komoreak
فارسی: اتحاد قمر
suomi: Komorit
Võro: Komooriq
føroyskt: Komoroyggjar
français: Comores (pays)
Nordfriisk: Komooren
Frysk: Komoaren
Gagauz: Komorlar
galego: Comores
Avañe'ẽ: Komóra
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: कोमोरोस
Hausa: Komoros
客家語/Hak-kâ-ngî: Comoros
עברית: קומורו
हिन्दी: कोमोरोस
Fiji Hindi: Comoros
hrvatski: Komori
hornjoserbsce: Komory
Kreyòl ayisyen: Komò
interlingua: Comores
Bahasa Indonesia: Komoro
Interlingue: Comoros
Igbo: Comoros
Ilokano: Komoros
íslenska: Kómoreyjar
italiano: Comore
日本語: コモロ
Patois: Komoros
Jawa: Komoro
Taqbaylit: Qamar
Kongo: Komoro
Gĩkũyũ: Comoros
ಕನ್ನಡ: ಕೊಮೊರೊಸ್
한국어: 코모로
kurdî: Komor
kernowek: Komorys
Кыргызча: Коморлор
Ladino: Komoras
Lëtzebuergesch: Komoren
Luganda: Comoros
Limburgs: Comore
Ligure: Isoe Comore
lumbaart: Cumor
lingála: Komori
lietuvių: Komorai
latviešu: Komoras
Malagasy: Komaoro
Minangkabau: Komoro
македонски: Комори
മലയാളം: കൊമോറസ്
मराठी: कोमोरोस
Bahasa Melayu: Comoros
Malti: Komoros
မြန်မာဘာသာ: ကိုမိုရိုနိုင်ငံ
مازِرونی: کومور
Dorerin Naoero: Komorot
Nāhuatl: Comoras
Plattdüütsch: Komoren
नेपाली: कोमोरोस
नेपाल भाषा: कोमोरोस
Nederlands: Comoren (land)
norsk nynorsk: Komorane
norsk: Komorene
Novial: Komoros
Sesotho sa Leboa: Comoros
occitan: Comòras
Livvinkarjala: Komorat
Oromoo: Komoroos
ଓଡ଼ିଆ: କୋମୋରୋସ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਮਾਰੋਸ
Kapampangan: Comoras
Papiamentu: Comores
पालि: कोमोरोस
Norfuk / Pitkern: Komoros
polski: Komory
Piemontèis: Comòre
português: Comores
Runa Simi: Kumurakuna
rumantsch: Comoras
română: Comore
armãneashti: Comore
русский: Коморы
Kinyarwanda: Komore
संस्कृतम्: कोमोरोस
саха тыла: Комордар
sardu: Comoras
sicilianu: Comori
Scots: Comoros
davvisámegiella: Komorat
Sängö: Kömôro
srpskohrvatski / српскохрватски: Komori
සිංහල: කොමරොස්
Simple English: Comoros
slovenčina: Komory
slovenščina: Komori
chiShona: Comoros
Soomaaliga: Komoros
shqip: Komoret
српски / srpski: Комори
SiSwati: IKhomoro
Sesotho: Comoros
Seeltersk: Komore
Basa Sunda: Komoro
svenska: Komorerna
Kiswahili: Komori
ślůnski: Kůmory
தமிழ்: கொமொரோசு
తెలుగు: కొమొరోస్
тоҷикӣ: Комор
Türkmençe: Komor Adalary
Tagalog: Comoros
Türkçe: Komorlar
Xitsonga: Comoros
татарча/tatarça: Коморлар
удмурт: Коморъёс
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كومور ئاراللىرى
українська: Коморські Острови
oʻzbekcha/ўзбекча: Komoros
vèneto: Comore
vepsän kel’: Komoran Sared
Tiếng Việt: Comoros
Volapük: Komoruäns
Winaray: Comoros
Wolof: Komoor
吴语: 科摩羅
ייִדיש: קאמאראס
Yorùbá: Kòmórò
Vahcuengh: Comoros
Zeêuws: Comoôr’n
中文: 葛摩
文言: 葛摩
Bân-lâm-gú: Comoros
粵語: 科摩羅
isiZulu: IsiKhomorosi