Rusia
English: Russia

Rúso a Pederasion

Российская Федерация
Rossiyskaya Federatsiya
Wagayway ti Russia
Wagayway
Eskudo
Nailian a kanta: 
Государственный гимн Российской Федерации
(tr.: Gosudarstvenny gimn Rossiyskoy Federatsii)
"Kanta ti Estado ti Pederasion ti Rusia"


Lokasion ti Russia
Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Moscow
55°45′N 37°37′E / 55°45′N 37°37′E / 55.750; 37.617
Opisial a sasaoRúso opisial iti amin iti daytoy a pagilian; 27 a dadduma a maikaduaan nga opisial iti sabsabali a rehion
Grupgrupo ti etniko
(2010)
81% Dagiti Rúso
3.7% Tatars
1.4% Ukrainianos
1.1% Bashkirs
1% Chuvashes
11.8% ken dadduma pay a saan a nainaganan[1]
Nagan dagiti umiliRúso
GobiernoPederal semi-presidential a republika
• Presidente
Vladimir Putin
• Kangrunanan a Minitro
Dmitry Medvedev
• Mangipangulo iti Pederasion a Konsilo
Valentina Matviyenko (UR)
• Mangipangulo iti Estado a Duma
Sergey Naryshkin (UR)
LehislaturaPederal a Gimong
Pederasion a Konsilo
Estado a Duma
Panakapatakder
• Rurik a Dinastia
862
• Kievan Rus'
882
• Vladimir-Suzdal Rus'
1169
• Nalatak a Dukado iti Moscow
1283
• Sarismo iti Rusia
16 Enero 1547
• Imperio ti Rusia
22 Oktubre 1721
• Rúso a Sobiet a Pederatibo a Sosialista a Republika
7 Nobiembre 1917
10 Disiembre 1922
• Rúso a Pederasion
25 Disiembre 1991
Kalawa
• Dagup
17,075,400 km2 (6,592,800 sq mi) (Umuna)
• Danum (%)
13[2] (mairaman dagiti alog)
Populasion
• Karkulo idi 2012
143,030,106[3] (Maika-8)
• Densidad
8.3/km2 (21.5/sq mi) (Maika-217)
GDP (PPP)Karkulo ti 2011
• Dagup
$2.376 trillion[4] (Maika-6)
• Tunggal maysa a tao
$16,687[4]
GDP (nominal)Karkulo ti 2011
• Dagup
$1.884 trilion[4] (Maika-9)
• Tunggal maysa a tao
$13,235[4]
Gini (2012)42[5]
kalalainganna · Maika-83
HDI (2013)steady 0.778[6]
nangato · Maika-57
KuartaRublo (RUB)
Sona ti orasUTC+3 aginggana ti +12 ,
(malaksid ti +5)
Pormat ti petsaaa.bb.tttt
Pagmanehuankanawan
Kodigo ti panagtawag+7
Kodigo ti ISO 3166RU
TLD ti internet.ru, .su, .рф

Ti Rusia Dengngeni/ˈrʌʃə/ wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Россия, tr. Rossiya, IPA: [rɐˈsʲijə] ( denggen)), opisial a naamammoan a kas ti Rusia ken ti Ruso a Pederasion[7] (Ruso: Российская Федерация, tr. Rossiyskaya Federatsiya, IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] ( denggen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia.[8] Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidential a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Latvia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amiana a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay iti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop iti sumurok a pagkawalo iti matagtagitao a lugar iti Daga. Ti Rusia ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga adaan ti 143 a riwriw a tattao.[9] Gumay-at daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakop iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakelan a reserba kadagiti mineral ken enerhia a rekursos iti lubong[10] ketn isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.[11]

Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD.[12] Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud ti Imperio a Bisantino,[13] a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio.[13] Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti Mongol a panagraut ken dagitoy ket nagbali a tibutario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda.[14] Ti Nalatak a Dukado iti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti panakawayawayas manipud ti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduan a nagpalawa babaen ti panagrukma, panagikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a gumay-at manipud ti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.[15][16]

Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg,[17] a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.[18][19] Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohi iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbaniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket naibangon sakbayan ti panakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.

Ti Ruso nga ekonomia ket isu timaikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti milisia a busbos. Ti Russia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbigan a [dagiti nuklear a naarmasan nga estado|nuklear a naarmasan nga estado]] ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Russia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Salaknib a Konsilo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konsilo iti Europa, ti Asia-Pasipiko nga Ekonomiko a Pagtitinnulongan, ti Organisasion ti Shanghai a Pagtitinnulongan, ti Komunidad ti Eurasian nga Ekonomiko, ti Organisasion par aiti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Organisasion ti Komersio ti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.

Ti Katedral ti Saint Basil ken ti Torre ti Spasskaya ti Moscow Kremlin iti Red Square iti Moscow

Dagiti nagibasaran

  1. ^ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
  2. ^ "Ti Rúso a Pederasion: saspasap a panakaidasig". Pederal nga Estado kadagiti Estadistika a Serbisio. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2003-10-21. Naala idi 5 Abril 2008.
  3. ^ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2012.xls
  4. ^ a b c d "Rusia". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
  5. ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 5 Enero 2014.
  6. ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
  7. ^ "Dagiti nagan a Ruso a Pederasion ken Rusia ket nasken nga agpadpadan to". "Ti Batay-linteg iti Ruso a Pederasion". (Artikulo 1). Naala idi 25 Hunio 2009.
  8. ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
  9. ^ Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года (Information on the final results of the 2010 All-Russian Population Census)". Всероссийская перепись населения 2010 года (2010 All-Russia Population Census) (iti Ruso). Federal State Statistics Service. Naala idi 2011-12-28.
  10. ^ "Komision iti Ruso a Pederasion para iti UNESCO: Panorama iti Rusia". Unesco.ru. Naala idi 29 Oktubre 2010.
  11. ^ Biblioteka iti Kongreso. "Topograpia ken pagayusan ti danum". Naala idi 26 Disiembre 2007.
  12. ^ "Rusia". Encyclopædia Britannica. Naala idi 31 Enero 2008.
  13. ^ a b Glenn E. Curtis (1998). "Rusia: Panagadal ti Pagilian: Kievan Rus' ken Mongol a Paset ti Panawen". Washington, DC: Pederal a Panagsukisok Dibision iti Biblioteka iti Kongreso. Naala idi 20 Hulio 2007.
  14. ^ Ti Mongol nga imperio: ti ibabangon ken legado, Babaen ni Michael Prawdin, Gérard Chaliand, (2005) panid 512-550
  15. ^ Rein Taagepera (Septiembre 1997). "Panagpalawa ken Panagpabassit a Tabs dagiti Dakkel a Turay: Kontesto para iti Rusia". Pagkapat nga Internasional a Panagadadal. 41 (3): 475–504. 10.1111/0020-8833.00053.
  16. ^ Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "Daya-Laud Orientasion iti Pakasaritaan dagiti Imperio", Warnakan iti Lubong-Sistema a Panagsukisok Tom. 12 (no. 2), pp. 219–229 (2006).
  17. ^ Dagiti politika dagiti nalatak a Bileg: ti panagbalbaliw idiay Estado Unidos ken ti Kappon ti Sobiet Books.Google.com
  18. ^ Weinberg, G.L. (1995). Nakaarmas a Lubong: Ti Sangalubongan a Pakasaritaan iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Cambridge nga Unibersidad ti Pagmalditan. p. 264. ISBN 0-521-55879-4.
  19. ^ Rozhnov, Konstantin, Sino ti Nagabak ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat?. BBC.
Other Languages
Acèh: Rusia
Адыгэбзэ: Урысей
адыгабзэ: Урысые
Afrikaans: Rusland
Akan: Rɔhyea
Alemannisch: Russland
አማርኛ: ሩሲያ
Ænglisc: Russland
Аҧсшәа: Урыстәыла
العربية: روسيا
aragonés: Rusia
ܐܪܡܝܐ: ܪܘܣܝܐ
armãneashti: Arusia
arpetan: Russie
অসমীয়া: ৰাছিয়া
asturianu: Rusia
Avañe'ẽ: Rrúsia
Aymar aru: Rusiya
azərbaycanca: Rusiya
تۆرکجه: روسیه
bamanankan: Risila
বাংলা: রাশিয়া
Banjar: Rusia
Bân-lâm-gú: Lō͘-se-a
Basa Banyumasan: Rusia
беларуская: Расія
беларуская (тарашкевіца)‎: Расея
भोजपुरी: रूस
Bikol Central: Rusya
Bislama: Rusia
български: Русия
Boarisch: Russland
བོད་ཡིག: ཨུ་རུ་སུ།
bosanski: Rusija
brezhoneg: Rusia
català: Rússia
Cebuano: Rusya
čeština: Rusko
Chamoru: Russia
Chavacano de Zamboanga: Rusia
Chi-Chewa: Russia
chiTumbuka: Russia
corsu: Russia
Cymraeg: Rwsia
dansk: Rusland
davvisámegiella: Ruošša
Deitsch: Russland
Deutsch: Russland
ދިވެހިބަސް: ރޫސީވިލާތް
dolnoserbski: Rusojska
डोटेली: रूस
eesti: Venemaa
Ελληνικά: Ρωσία
emiliàn e rumagnòl: Rossia
English: Russia
español: Rusia
Esperanto: Rusio
estremeñu: Russia
euskara: Errusia
eʋegbe: Russia
فارسی: روسیه
Fiji Hindi: Russia
føroyskt: Russland
français: Russie
Frysk: Ruslân
Fulfulde: Roosiya
furlan: Russie
Gaeilge: An Rúis
Gaelg: Yn Roosh
Gagauz: Rusiya
Gàidhlig: An Ruis
galego: Rusia
ГӀалгӀай: Россе Федераци
贛語: 俄羅斯
Gĩkũyũ: Racia
گیلکی: رۊسیه
ગુજરાતી: રશિયા
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐍃𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: रूस
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngò-lò-sṳ̂
한국어: 러시아
Hausa: Rasha
Hawaiʻi: Rūsia
հայերեն: Ռուսաստան
Արեւմտահայերէն: Ռուսիա
हिन्दी: रूस
hornjoserbsce: Ruska
hrvatski: Rusija
Ido: Rusia
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাশিয়া
Bahasa Indonesia: Rusia
interlingua: Russia
Interlingue: Russia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᓛᓴ
Iñupiak: Russia
Ирон: Уæрæсе
isiXhosa: IRashiya
isiZulu: IRashiya
íslenska: Rússland
italiano: Russia
עברית: רוסיה
Jawa: Ruslan
Kabɩyɛ: Ruusii
kalaallisut: Ruslandi
ಕನ್ನಡ: ರಷ್ಯಾ
Kapampangan: Rusia
къарачай-малкъар: Россия Федерация
ქართული: რუსეთი
कॉशुर / کٲشُر: روٗس
kaszëbsczi: Ruskô
қазақша: Ресей
kernowek: Russi
Kinyarwanda: Uburusiya
Kirundi: Uburusiya
Kiswahili: Urusi
коми: Рочму
Kongo: Rusia
Kreyòl ayisyen: Risi
kurdî: Rûsya
Кыргызча: Орусия
кырык мары: Россий
Ladino: Rusia
лакку: Аьрасат
لۊری شومالی: رۊسیٱ
latgaļu: Krīveja
Latina: Russia
latviešu: Krievija
Lëtzebuergesch: Russland
лезги: Урусат
lietuvių: Rusija
Ligure: Ruscia
Limburgs: Róslandj
lingála: Rusí
Lingua Franca Nova: Rusia
Livvinkarjala: Ven'a
la .lojban.: rukygu'e
Luganda: Rwasha
lumbaart: Rüssia
magyar: Oroszország
मैथिली: रूस
македонски: Русија
Malagasy: Rosia
മലയാളം: റഷ്യ
Malti: Russja
Māori: Rūhia
मराठी: रशिया
მარგალური: რუსეთი
مصرى: روسيا
مازِرونی: روسیه
Bahasa Melayu: Rusia
Minangkabau: Rusia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Mirandés: Rússia
мокшень: Рузмастор
မြန်မာဘာသာ: ရုရှားနိုင်ငံ
Nāhuatl: Rusia
Dorerin Naoero: Ratsiya
Na Vosa Vakaviti: Rusi
Nederlands: Rusland
Nedersaksies: Ruslaand
नेपाली: रुस
नेपाल भाषा: रुस
日本語: ロシア
Napulitano: Russia
нохчийн: Росси
Nordfriisk: Ruslun
Norfuk / Pitkern: Rusha
norsk: Russland
norsk nynorsk: Russland
Nouormand: Russie
Novial: Rusia
occitan: Russia
олык марий: Россий
ଓଡ଼ିଆ: ଋଷିଆ
Oromoo: Raashiyaa
oʻzbekcha/ўзбекча: Rossiya
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੂਸ
पालि: रूस
Pälzisch: Russland
Pangasinan: Rusia
پنجابی: روس
Papiamentu: Rusia
پښتو: روسیه
Patois: Rosha
Перем Коми: Рочму
ភាសាខ្មែរ: រុស្ស៊ី
Picard: Russie
Piemontèis: Russia
Tok Pisin: Rasia
Plattdüütsch: Russland
polski: Rosja
Ποντιακά: Ρουσία
português: Rússia
Qaraqalpaqsha: Rossiya
qırımtatarca: Rusiye
reo tahiti: Rūtia
română: Rusia
romani čhib: Rusiya
rumantsch: Russia
Runa Simi: Rusya
русиньскый: Росія
русский: Россия
саха тыла: Арассыыйа
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ
Gagana Samoa: Rusia
संस्कृतम्: रास्या
Sängö: Rusïi
sardu: Rùssia
Scots: Roushie
Seeltersk: Ruslound
Sesotho: Rashea
Sesotho sa Leboa: Russia
Setswana: Russia
shqip: Rusia
sicilianu: Russia
සිංහල: රුසියාව
Simple English: Russia
سنڌي: روس
SiSwati: IRashiya
slovenčina: Rusko
slovenščina: Rusija
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Рѡсїꙗ
ślůnski: Rusyjo
Soomaaliga: Ruushka
کوردی: ڕووسیا
Sranantongo: Rusland
српски / srpski: Русија
srpskohrvatski / српскохрватски: Rusija
Sunda: Rusia
suomi: Venäjä
svenska: Ryssland
Tagalog: Rusya
தமிழ்: உருசியா
Taqbaylit: Rusya
tarandíne: Russie
татарча/tatarça: Русия
తెలుగు: రష్యా
tetun: Rúsia
ትግርኛ: ራሻ
тоҷикӣ: Русия
lea faka-Tonga: Lūsia
ᏣᎳᎩ: ᏲᏂᎢ
Tsetsêhestâhese: Russia
Tshivenda: Rashia
ತುಳು: ರಷ್ಯಾ
Türkçe: Rusya
Türkmençe: Russiýa
Twi: Rɔhyia
тыва дыл: Россия
Thuɔŋjäŋ: Ruccia
удмурт: Россия
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Russia
українська: Росія
اردو: روس
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: روسىيە
Vahcuengh: Ngozlozswh
vèneto: Rusia
vepsän kel’: Venäma
Tiếng Việt: Nga
Volapük: Rusän
Võro: Vinnemaa
walon: Rûsseye
文言: 俄羅斯
West-Vlams: Rusland
Winaray: Rusya
Wolof: Riisi
吴语: 俄罗斯
Xitsonga: Rhaxiya
ייִדיש: רוסלאנד
Yorùbá: Rọ́síà
粵語: 俄羅斯
Zazaki: Rusya
Zeêuws: Rusland
žemaitėška: Rosėjė
中文: 俄罗斯