Maikadua a Sangalubongan a Gubat
English: World War II

Maikadua a Sangalubongan a Gubat
Infobox collage for WWII.PNG
Agpakanawan manipud ti ngato a kanigid: Puersa dagiti Insik iti Gubat iti Wanjialing, Australia a 25-libra a palpaltog idi agdama ti Umuna a Gubat iti El Alamein, ti Alemania a Stuka maysa a bumatbatok a panagbomba iti Akindaya a Sanguanan panawen ti lamiis idi 1943–1944, Puersa marina iti Estados Unidos idiay Golpo a Lingayen, ni Wilhelm Keitel nga agpirpirma ti Panagsulo ti Alemania, Dagiti tropa ti Sobiet idiay Gubat iti Stalingrad
Date1 Septiembre 1939 (1939-09-01) – 2 Septiembre 1945 (1945-09-02) (6 a tawtawen, 1 nga aldaw)
Lokasion
Europa, Pasipiko, Atlantiko, Abagatan a Daya nga Asia, Tsina, Tengnga a Daya, Mediterranean ken Aprika, nabiit laeng Amianan nga Amerika
Resulta

Nagkakadua panangabak

Dagiti makigubgubat


 Kappon ti Sobiet (1941–45)
 Estados Unidos (1941–45)
 Imperio iti Britania
 China (iti gubat 1937–45)
 Pransia[nb 1]
 Polonia
 Kanada
 Australia
 Baro a Selanda
 Kappon iti Abagatan nga Áprika
 Demokrata Pederal a Yugoslavia (1941–45)
 Pagarian iti Gresia (1940–45)
 Norwéga (1940–45)
 Olánda (1940–45)
 Pinlandia (1939-1941)
 Belhika (1940–45)
 Tsekoslobakia
 Pilipinas (1941–45)
 Brasil (1942–45)


 Alemania
 Hapon (iti gubat 1937–45)
 Italia (1940–43)
 Hungaria (1941–45)
 Romania (1941–44)
 Bulgaria (1941–44)
 Tailandia (1942–45)


Dagiti pay makigubgubat
 Pinlandia (1941–44)
 Irak (1941)
 Kappon ti Sobiet (1939–41)[nb 2]


Dagiti tirtiris nga estado
 Manchukuo
 Kroásia (1941–45)
 Eslobakia

Dagiti agbilbilin ken daulo


Nagkaykaysa a Pagarian Winston Churchill
Kappon ti Sobiet Joseph Stalin
Estados Unidos Franklin D. Roosevelt
Republika iti Tsina (1912–1949) Chiang Kai-Shek


Nazi nga Alemania Adolf Hitler
Imperio ti Hapon Hirohito
Pagarian ti Italia (1861–1946) Benito Mussolini  Pinatay

Dagiti nadangran ken natnatay
Natay a milisia:
Sumurok a 16,000,000
Paisano a natay:
Sumurok a 45,000,000
Dagup a natay:
Sumurok a 61,000,000 (1937–45)
Natay a milisia:
Sumurok a 8,000,000
Paisano a natay:
Sumurok a 4,000,000
Dagup a natay:
Sumurok a 12,000,000 (1937–45)

Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (Ingles: World War II), ket maysa a sangalubonagan a suppiatan a nagpaut manipud idi 1939 ken nalpas idi 1945. Kaaduan a nairaman dagiti adu a pagilian ti lubong, a nairaman dagiti Nalatak a Kabilegan, ken nakaaramid ti dua a nagsuppiat nga agkakadua a milisia: ti Agkakadua ken ti Pagtayyekan. Daytoy ti kaaduan a naisapasap a gubat ti pakasaritaan, nga adda dagiti agarup a 100 a riwriw a tattao a nagserbi kadagiti unidad ti milisia. Iti kasasaad a "dagup a gubat", dagiti kangrunaan a nakibinglay ket nagikabilda kadagiti amin nga ekonomia, industria, ken sientipiko nga abilidad para iti panagserbi gubat a ganetget, a nagborra ti panakailasin a nagbaetan dagiti paisano ken milisia a rekursos. Namarkaan baaben kadagiti naimudinganMarked a paspasamak a pannakairaman kadagiti bunton pannakapatay kadagiti paisano, a mairaman ti Holokausto ken ti is-isu a panagusar ti nuklear nga armas iti pannakigubat, a nagbanagan ti 50 riwriw aginggana ti sumurok a 70 riwriw a natnatay. Dagitoy a natnatay ket makaaramid iti daytoy a gubat ti kaaduan ti natay iti pakasaritaan ti nagtagitaoan.[1]

Urayno ti Hapon ket nakigubgubat idin iti Tsina idi 1937,[2] ti gubat ket sapasap a naibagbaga a daytoy ket nagrugi idi 1 Septiembre 1939, iti panagraut iti Polonia babaen ti Alemania, ken dagiti simmaruno a panangideklara iti gubat iti Alemania babaen ti Pranses ken kaaduan kadagiti pagilian iti Imperio a Britaniko ken Mankomunidad. Ti Alemania ket kinayatna ti agipatakder ti maysa a dakkel nga imperio idiay Europa. Manipud ti naladaw a 1939 aginggan ti nasapa a 1941, kadagiti serie iti kampania ken dagiti tulag, ti Alemania ket nagparakma wenno pinarmekna iti kaaduana a kontinente ti Europa; iti tengnga ti Nasi-Sobiet a tulagan, ti agmangngamangnga bassit a Sobiet ket napno wenno bassit a naiparukma, nasakopan ken nangsilpo ti teritorio dagiti innem a Europeano a kaarubana, ti mairaman ti Polonia. Ti Britani aken ti mankomunidad ket nabatbati nga is-isu laeng ti kangrunaan a puersa a nagtultuloy a nakilablaban a sumipiat ti Aksis, a dagiti gubat ket nararamid idiay Amianan nga Aprika ken ti pay nabayagen a Gubat ti Atlantiko. Idi Hunio 1941, ti Aksis a Europa ket nagirugi ti panagraut iti Kappon ti Sobiet, a nakaited daytoy ti panagrugi ti kadakkelan a teatro ti daga iti pakasaritaan ti gubat, a nakabedbed daytoy kadagiti kangrunaan a paset dagiti Aksis a puersa ti milisia. Idi Disiembre 1941, ti Hapon, a maipanggepanna ti mangituray iti Asia, ket timmipon iti Aksis, ti panagdaruros iti Estados Unidos ken dagiti tagikua ti Europa idiay Taaw Pasipiko, ken napardas a nangparukma ti kaaduan iti Akinlaud a Pasipiko.

Ti panagabanse ti Aksis ket naipasardeng idi 1942, kalpasan a ti Hapon ket napaay kadagiti serie iti gubgubat ken dagiti Europeano a tropa ti Aksis ket naabakda idiay Amianan nga Aprika ken, mangikeddeng, iti Stalingrad. Idi 1943, nga adda dagiti serie iti panakaabak ti Alemania idiay Dumaya a Europa, ti Aliado a panagraut iti Pasista nga Italia, ken dagiti panagballigi ti Amerikano idiay a Pasipiko, ti Aksis ket napukawna ti kaessemanna ken nangaramid kadagiti estratihiko a panagsanod kadagiti amin a sanguanan. Idi1944, dagiti lUmaud a Kumaduaan ket rinautda ti Pransia, bayat a ti Kappon ti Sobiet nakagun-od met laeng kadagiti amin a napukawna a teritorio ken rinautna ti Alemania ken dagiti kumaduaanna. Ti gubat idiay Europa ket simmardent iti panakatiliw iti Berlin babaen dagiti tropa ti Sobiet ken Polako ken ti simmaruno a awan kondisionna a panagsuko ti Alemania idi 8 Mayo 1945. Idi panawen ti 1944 ken 1945 ti Estado sUnidos ket inabakna ti marina ti Hapon ken natiliwna dagiti nangruna nga is-isla iti Laud a Pasipiko, a nangtinnag kadagiti bomba nga atomiko iti dayta a pagilian idi ti panagraut iti Hapon a Purpuro ("Balay nga Is-isla") ket nagbalin a nagarasugas. Ti gubat idiay Asia ket nagsardeng idi 15 Agosto 1945 idi ti Hapon ket immannurot a sumuko.

Ti dagup a panagballigi dagiti Kumaduaan kadagiti Aksis idi 1945 ket nagpasardeng iti daytoy a suppiat.Ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangibalbaliw ti politiko a panagitaratar ken sosial a patakder iti lubong. Ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (Ingles: UN) ket naipatakder tapno makaayaywan para iti internasional a panagtitinnulongan ken mangipawil kadagiti sumakbay a suppiatan. Dagiti nalatak a kabilegan ket isuda ti nagballigi iti gubat-ti Estados Unidos, Kappon ti Sobiet, Tsina, Britania, ken Pransia ken nagbalin dagitoy a permanente a kameng iti Salaknib a Konsilol ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[3] Ti Kappon ti Sobiet ken ti Estados Unidos ket rimsuada a kas kadagiti agsinuppiat a nalatak a kabilegan, a nakaaramid daytoy ti entablada ti Nalamiis a Gubat, a nagbayag para kadagiti sumaruno a 46 a tawtawen. Iti kabayatan, ti impluensi dagiti nalatak a bileg ti Europa ket nagrugrugi ti panakaapdayda, bayat a ti dekolonisasion iti Asia ken Aprika ket nagrugi. Kaaduan kadagiti pagilian a nadadaelan kadgiti industriada ket immakarda iti ekonomia a panagungar. Ti politiko a panagtitipon, a naipangpangruna ti idiay Europa, ket rimsua gapo kadagiti ganetget a panagtalinaed kadagiti pannakibiang kalpasan ti gubat.

Other Languages
Alemannisch: Zweiter Weltkrieg
Basa Banyumasan: Perang Donya II
беларуская (тарашкевіца)‎: Другая сусьветная вайна
Bislama: Wol Wo Tu
brezhoneg: Eil Brezel-bed
Chavacano de Zamboanga: Segunda Guerra Mundial
davvisámegiella: Nubbi máilmmisoahti
dolnoserbski: Druga swětowa wójna
emiliàn e rumagnòl: Secånda guèra mundièl
English: World War II
Esperanto: Dua mondmilito
estremeñu: II Guerra Mundial
Fiji Hindi: World War II
Gàidhlig: An Dàrna Cogadh
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan
hornjoserbsce: Druha swětowa wójna
Bahasa Indonesia: Perang Dunia II
къарачай-малкъар: Экинчи дуния къазауат
Kreyòl ayisyen: Dezyèm Gè mondyal
لۊری شومالی: جٱنڳ جهونی دۏئم
Lëtzebuergesch: Zweete Weltkrich
Lingua Franca Nova: Gera Mundal Du
مازِرونی: جهونی جنگ دوم
Bahasa Melayu: Perang Dunia Kedua
Minangkabau: Parang Dunia II
မြန်မာဘာသာ: ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်
Dorerin Naoero: Eaket Eb II
Nedersaksies: Tweede Wereldoorlog
नेपाल भाषा: तःहताः २
Nordfriisk: Naist Wäältkrich
Norfuk / Pitkern: Werl War II
norsk nynorsk: Andre verdskrigen
oʻzbekcha/ўзбекча: Ikkinchi jahon urushi
Patois: Wol Waar II
Plattdüütsch: Tweete Weltkrieg
qırımtatarca: Ekinci Cian cenki
Ripoarisch: Zweide Weltkresch
Simple English: World War II
slovenščina: Druga svetovna vojna
српски / srpski: Други светски рат
srpskohrvatski / српскохрватски: Drugi svjetski rat
Basa Sunda: Perang Dunya II
Türkmençe: İkinji Jahan Urşy
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى
vepsän kel’: Toine mail'man soda
Volapük: Volakrig telid
žemaitėška: Ontra svieta vaina