Kappon ti Sobiet
English: Soviet Union

Kappon dagiti Sosialista a Republika ti Sobiet
Dadduma a nagnagan

Союз Советских Социалистических Республик
Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik
1922–1991
Wagayway ti Kappon ti Sobiet
Wagayway
Estado a Kayarigan
Napili a pagsasao: Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
(Pannakaisurat: Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes'!)
Ingles: Dagiti Agob-obra iti lubong, agkaykaysa!
Nailian a kanta: "Nailian a Kanta iti Kappon ti Sobiet"
(1944–1991)
Ti Kappon ti Sobiet kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat
Ti Kappon ti Sobiet kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat
Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Moscow
Sapasap a sasaoRuso, ken dadduma pay
Relihion
Ateismo
Nagan dagiti umiliSobiet
GobiernoKappon,
Marxista–Leninista maymaysa a partido sosialista nga estado
Sapasap a Sekretario 
• 1922–1952
Joseph Stalin (immuna)
• 1991
Vladimir Ivashko (naudi)
Daulo iti Estado 
• 1922–1938
Mikhail Kalinin (immuna)
• 1988–1991
Mikhail Gorbachev (naudi)
Daulo iti Gobierno 
• 1922–1924
Vladimir Lenin (immuna)
• 1991
Ivan Silayev (naudi)
LehislaturaKangatuan a Sobiet
Sobiet iti Kappon
Sobiet dagiti Nationalidad
Historikal a panawenEntregubat a paset ti panawen / Nalamiis a Gubat
• Tulag iti Pannakapartuat
30 Disiembre 1922
• Natunaw ti Kappon
26 Disiembre 1991
Kalawa
199122,402,200 km2 (8,649,500 sq mi)
Populasion
• 1991
293047571
KuartaRublo ti Sobiet (руб) (SUR) (SUR)
Sona ti orasUTC+2 to +13
Kodigo ti panagtawag7
TLD ti internet.su2
Sinaruno
Simmaruno
Ruso a SFSR
Transkaukasiaa SFSR
Ukraniano a SSR
Bielorrusia a SSR
Rusia
Georgia
Ukrania
Moldova
Belarus
Armenia
Azerbaijan
Kazakhstan
Uzbekistan
Turkmenistan
Kyrgyzstan
Tajikistan
Estonia3
Latvia3
Lituania3
  1. ^Idi 21 Disiembre 1991, sangapulo ket maysa kadagidi sosialista a republika ket nagirangarangda iti Alma-Ata (a ti maika-12 a republika ti – Georgia – ket adda nga agpalpaliiw) a ti panakaporma iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado ti Kappon dagiti Sosialista a Republika ti Sobiet ket awanen.
  2. ^Nainaganan idi 19 Septiembre 1990, nga adda kadagiti sumakbay.
  3. ^Dagiti gobierno ti Estonia, Letonia, ken Lituania ket bukodda a maipanunutan nga isuda ket agtultuloy ken saan a maikabagian kadagiti nairaman a republika ti Sobiet. Ti Rusia ket makitkitana ti Estonia, Letonia, ken Lithuania a SSR a kas legado a sakop a republika iti USSR ken dagiti simmaruno dagiti moderno nga estado ti Baltiko. Ti gobierno ti Estados Unidos ken dagiti sabsabali a pagilian ket saanda a binigbigan ti pannakaikappon iti Estonia, Letonia, ken Lituania iti USSR a kas maysa a legado a pakaitipon.

Ti Kappon ti Sobiet (Ruso: Советский Союз, tr. Sovetsky Soyuz), opisial a ti Kappon dagiti Sosialista a Republika ti Sobiet (USSR; Ruso: Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, tr. Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik; IPA: [sɐˈjus sɐˈvʲetskʲɪx sətsɨəlʲɪˈstʲitɕɪskʲɪx rʲɪsˈpublʲɪk] ( denggen); naipangyababa iti Ingles kas ti СССР, SSSR), ket maysa idi a batay-linteg a sosialista nga estado nga adda idiay Eurasia iti nagbaetan ti 1922 ken 1991.

Ti Kappon ti Sobiet ket maysa idi a maymaysa a partido nga estado a tinurayan babaen ti Partido Komunista manipud idi nabangon aginggana idi 1990.[1] Maysa a kappon dagiti 15 subnational a republika ti Sobiet, ti estado ti Sobiet ket naipatakder babaen ti maysa a naisentro a nagato a gobierno ken ekonomia.

Ti Ruso a Rebolusion iti 1917 ket gapuanan ti panatuang ti Ruso nga Imperio. Kalpasan ti Ruso a Rebolusion, adda idi ti panagsagsagaba para iti bileg a nagbaetan ti partido a Bolshevik, nga indauloan babaen ni Vladimir Lenin, ken ti kontra-komunista a Puraw a tignay. Idi Disiembre 1922, dagiti Bolshevik ket nangabakda iti sibil a gubat, ken naporma ti Kappon manipud kadagiti panagtitipon ti Pederatibo a Sosialista a Republika ti Ruso a Sobiet, ti Transkaukasia a Sosialista a Pederatibo ti Sobiet a Republika, ti Ukraniano a Sosialista a Republika ti Sobiet and the Byelorussian Soviet Socialist Republic.

Kalpasan ti ipupusay ni Vladimir Lenin idi 1924, ni Joseph Stalin ket isu ti nagturay,[2] a nagidaulo it USSR babaen ti a programa ti panagindustrialisasion. Ni Stalin ket nangibangon ti maysa a naplano nga ekonomia.[2]

Idi Hunio 1941, ti Nasi nga Alemania ken dagiti kumaduanna ket rinautda ti Kappon ti Sobiet, a daytoy ti nangbettak ti di-mangriribo a tulag, a pinirmaan dayta naibaga a naaudi idi 1939. Kalpasan ti uppat a tawen a panakilablaban, ti Kappon ti Sobiet ket rimsua a kas dagiti dua a nalatak a bileg iti lubong, a ti maysa pay ket ti Estados Unidos.

Ti Kappon ti Sobiet ken dagiti bukodna a satelite nga estado ti Dumaya a Europa, a namammoan a kas ti Akindaya a Pagkaykaysaan, ket nakisuppiat iti Nalamiis a Gubat, daytoy ket ti maysa a nabayag a sangalubongan nga a prolonged global ideolohiko ken politiko a panagsagsagaba a kasupiatna ti Estados Unidos ken dagiti bukodna a Akinlaud a kumaduaan, a daytoy ket pinanawanna met laeng gapu ti panakaisangona iti panagrigat ti ekonomia ken dagiti domestiko ken ganganaet a yaalsa ti politika.[3][4] Iti naladaw a panawen ti 1980, ti naudi a daulo ti Sobiet a ni Mikhail Gorbachev ket nagpadas ti panagrepormana ti estado kadagiti annurotenna iti perestroika ken glasnost, ngem ti Kappon ti Sobiet narba ken daytoy ket pormal a natunaw idi Disiembre 1991 kalpasan ti napaay a kudeta ti Agosto.[5] Ti Ruso a Pederasion ket nagitultuloy kadagiti karbengan ken obligasionna.[6]

Heograpia, klima ken katutubo

Daytoy ket adda ti kalawa a 22,402,200 kuadrado kilometro (8,649,500 sq mi), ti Kappon ti Sobiet ket isu ti kadakkelan nga estado iti lubong. Ti kadakkelan nga estado iti lubong, tatta nga aldawen ket ti Rusia, a daytoy ket rimsua manipud iti USSR kalpasan ti panakapaay daytoy. Sumaksakop iti pagkanem a kalawa iti rabaw ti Daga, ti kadakkelna ket maipada iti Amianan nga Amerika. Ti Europeano a paset daytoy ket buklen ti pagkapat a kalawa iti daytoy a pagilian, ken daytoy idi ti sentro ti kultura ken ekonomia. Ti dumaya a paset idiay Asia ket gumay-at idiay Taaw Pasipiko aginggana ti daya ken Apganistan iti abagatan, ken awan unay ti populasionna. Daytoy ket nawatiwat iti 10,000 kilometro (6,200 mi) ti daya aginggana iti laud a bumallasiw kadagiti 11 sona ti oras, ken gangani a 7,200 kilometro (4,500 mi) iti amianan aginggana iti abagatan. Adda daytoy ti lima a sona ti klima: tundra, taiga, estepa, desierto, ken kabambantayan.

Ti Kappon ti Sobiet ket tagikuana ti kaatiddogan a pagbeddengan iti lubong, a marukrukod iti agarup a 60,000 kilometro (37,000 mi), dua a pagkatlo daytoy ket pantar iti Taaw Artiko. Iti ballasiw ti Nailet a Baybay Bering ket ti Estados Unidos. Ti Kappon ti Sobiet ket pagbeddenganna ti Apganistan, Tsina, Czechoslovakia, Pinlandia, Hungaria, Iran, Mongolia, Amianan a Korea, Norwega, Polonia, Romania, ken Turkia manipud idi 1945 aginggana idi 1991.

Ti kaatiddogan a karayan ti Kappon ti Sobiet ket isu idi ti Irtysh. Ti kangatuan a bantayna ket isu idi ti Komunismo a Pantok (tattan ket ti Ismail Samani a Pantok) idiay Tajikistan, iti7,495 metro (24,590 ft). Ti kadakkelan a danaw iti lubong, ti Baybay Kaspio, ket nagrunaan a naisanglad iti Kappon ti Sobiet. Ti kadakkelan a di-naapgad a danum ken kaadaleman, ti Danaw Baikal, ket adda idi idiay Kappon ti Sobiet.

Other Languages
Acèh: Uni Soviet
Afrikaans: Sowjetunie
Alemannisch: Sowjetunion
অসমীয়া: ছ'ভিয়েট সংঘ
авар: СССР
تۆرکجه: شوروی
Bân-lâm-gú: So͘-liân
беларуская (тарашкевіца)‎: Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
Boarisch: Sowjetunion
bosanski: Sovjetski Savez
Cebuano: Unyong Sobyet
čeština: Sovětský svaz
davvisámegiella: Sovjetlihttu
Deutsch: Sowjetunion
dolnoserbski: Sowjetski zwězk
English: Soviet Union
Esperanto: Sovetunio
estremeñu: Unión Soviética
føroyskt: Sovjetsamveldið
Frysk: Sovjet-Uny
贛語: 蘇聯
گیلکی: شؤروي
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌲𐌲𐌲𐌸
客家語/Hak-kâ-ngî: Sû-lièn
한국어: 소련
हिन्दी: सोवियत संघ
hornjoserbsce: Sowjetski zwjazk
hrvatski: Sovjetski Savez
Bahasa Indonesia: Uni Soviet
interlingua: Union Sovietic
Interlingue: Soviet-Union
íslenska: Sovétríkin
Basa Jawa: Uni Sovyèt
कॉशुर / کٲشُر: صؤوِت اِتِفاق
kernowek: URSS
Lëtzebuergesch: Sowjetunioun
lietuvių: Tarybų Sąjunga
Limburgs: Sovjet-Unie
la .lojban.: sofygu'e
magyar: Szovjetunió
македонски: Советски Сојуз
مازِرونی: شوروی
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sŭ-lièng
Nederlands: Sovjet-Unie
Nedersaksies: Sovjet-Unie
Napulitano: Aunione Sovieteca
Nordfriisk: Sowjetunion
norsk nynorsk: Sovjetunionen
پنجابی: سویت یونین
Papiamentu: Union Sovietiko
ភាសាខ្មែរ: សហភាពសូវៀត
Picard: URSS
Plattdüütsch: Sowjetunion
português: União Soviética
rumantsch: Uniun sovietica
русиньскый: СССР
Seeltersk: Sowjetunion
Simple English: Soviet Union
slovenčina: Sovietsky zväz
slovenščina: Sovjetska zveza
Soomaaliga: Midowga Sofiyet
srpskohrvatski / српскохрватски: Sovjetski Savez
Basa Sunda: Uni Soviét
svenska: Sovjetunionen
Tagalog: Unyong Sobyet
тыва дыл: ССРЭ
Vahcuengh: Suhlienz
Tiếng Việt: Liên Xô
walon: URSS
文言: 蘇聯
West-Vlams: Sovjet-Unie
吴语: 苏联
粵語: 蘇聯
žemaitėška: Tarību Sājonga
中文: 苏联