Filipinas
English: Philippines

Republika ti Filipinas

Republika ng Pilipinas
Napili a pagsasao: 
"Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa"[1]
"Para iti Dios, Tattao, Katutubo, ken Pagilian"
Nailian a kanta: Lupang Hinirang
Napili a Daga

Nalatak a Selio
Seal of the Philippines.svg
Dakilang Sagisag ng Pilipinas  (Filipino)
Nalatak a Selio ti Filipinas
Lokasion ti Filipinas
Lokasion ti Filipinas
KapitolioManilaa
14°35′N 120°58′E / 14°35′N 120°58′E / 14.583; 120.967
Kadakkelan a siudadSiudad ti Quezon
14°38′N 121°02′E / 14°38′N 121°02′E / 14.633; 121.033
Opisial a sasao
Mabigbig a rehional a sasao
Pagpilian a pagsasaob
Grupgrupo ti etniko
(2010[3])
Nagan dagiti umiliFilipino (lalaki)
Filipina (babai)

Pinoy (lokal nga awag iti lalaki)
Pinay (lokal nga awag iti babai)

Philippine (Ingles)
GobiernoUnitario a presidensial a batay-linteg a republika
Rodrigo Duterte
Leni Robredo
Aquilino Pimentel III
Pantaleon Alvarez
Maria Lourdes Sereno
LehislaturaKongreso
Senado
Kamara dagiti Pannakabagi
Pannakabangon ti Republika
Hunio 12, 1898
Enero 21, 1899
Disiembre 10, 1898
Marso 24, 1934
Hulio 4, 1946
Pebrero 2, 1987
Kalawa
• Dagup
300,000 km2 (120,000 sq mi) (Maika-73)
• Danum (%)
0.61[4] (akin-uneg a dandanum)
• Daga
298,170 km2
115,120 sq mi
Populasion
• senso idi 2017
100,981,437[5] (Maika-12)
• Densidad
336.60/km2 (871.8/sq mi) (Maika-43)
GDP (PPP)Karkulo ti 2016
• Dagup
$793.193-bilion[6]
• Tunggal maysa a tao
$7,612[6]
GDP (nominal)Karkulo ti 2016
• Dagup
$310.312-bilion[6]
• Tunggal maysa a tao
$3,042[6]
Gini (2012)46.0[7]
nangato · Maika-44
HDI (2014)increase 0.668[8]
kalalainganna · Maika-115
KuartaPisos (Filipino: piso) (₱) (PHP)
Sona ti orasUTC+8 (PST)
• Kalgaw (DST)
UTC+8 (saan a mapalpaliiw)
Pormat ti petsa
  • bb-aa-tttt
  • aa-bb-tttt
Pagmanehuankanawan[9]
Kodigo ti panagtawag+63
Kodigo ti ISO 3166PH
TLD ti internet.ph
  1. ^ Bayat a ti maitutop a Manila ket naidesignado a kas ti nailian a kapitolio, ti sibubukel a Metro Manila ket naikeddeng a kas ti tugaw ti gobierno.[10]
  2. ^ Ibagbaga ti Batya-linteg ti Filipinas ti 1987 a ti "Espaniol ken Arabiko ket maipatal-o a kas boluntario ken pagpilian."[11]
  3. ^ Inrangarang dagiti rebolusionario a Filipino ti wayawaya manipud iti Espania idi Hunio 12, 1898, ngem inted ti Espania ti is-isla iti Estados Unidos para iti $20 a riwriw iti Tulag ti Paris idi Disiembre 10, 1898 a kanungpalan a nakaiturongan ti Gubat ti Filipino–Amerikano.
  4. ^ Binigbigen ti Estados Unidos iti Amerika ti wayawaya ti Filipinas idi Hulio 4, 1946, babaen ti Tulag ti Manila.[12] Napili daytoy a petsa gapu ta maitunos iti Aldaw ti Wayawaya, a napalpaliiw idiay Filipinas a kas ti Aldaw ti Wayawaya aginggana idi Mayo 12, 1962, idi ni Presidente Diosdado Macapagal ket nagited ti Proklamasion ti Presidente Blng. 28, ken nagipan daytoy iti Hunio 12, ti petsa ti proklamasion ni Emilio Aguinaldo.[13]
  5. ^ Iti pakaitunosan iti artikulo 11 ti Bilin ti Rebolusionario a Gobierno ti Hunio 23, 1898, nagpili ti Kongreso ti Malolos ti komision tapno mairugi ti burador ti batay-linteg idi Septiembre 17, 1898. Ti komision ket buklen da Hipólito Magsalin, Basilio Teodoro, José Albert, Joaquín González, Gregorio Araneta, Pablo Ocampo, Aguedo Velarde, Higinio Benitez, Tomás del Rosario, José Alejandrino, Alberto Barretto, José Ma. de la Viña, José Luna, Antonio Luna, Mariano Abella, Juan Manday, Felipe Calderón, Arsenio Cruz ken Felipe Buencamino.[14]

Ti Filipinas (Filipino: Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs]), opisial a ti Republika ti Filipinas (Filipino: Republika ng Pilipinas), ket ti naturay a pagilian nga isla idiay Abagatan a daya nga Asia a mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 7,641 nga isla[15] a naikategoria iti dakkel a sakop babaen dagiti tallo a nangruna a pannakabingbingay ti heograpia manipud iti amianan aginggana iti abagatan: ti Luzon, Visayas, ken Mindanao. Ti kapitolio a siudad ti Filipinas ket ti Manila ken ti kaaduan ti populasion a siudad ket ti Siudad ti Quezon, isuda a dua ket parte ti Metro Manila.[16]

Ti lokasion ti Filipinas iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ken ti kaasidegna iti ekuador ket pakaaramidan ti Filipinas a kanayon a makasanay kadagiti gingined ken dagiti bagio, ngem mangited pay daytoy kadagiti adu a masna a rekurso ken maysa kadagiti kalatakan a biodibersidad. Ti Filipinas ket addaan iti agarup a kalawa iti 300,000 kuadrado kilometro (115,831 sq mi),[17] ken ti populasion iti ad-adu ngem 100 a riwriw nga addaan iti naparpardas nga iya-adu ngem iti ania man a pagilian iti daya nga Asia.[18][19] Daytoy ti maikapito a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Asia ken ti maika-12 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Mainayon pay dagiti 12 a riwriw a Filipino nga agnanaed iti ballasiw-taaw, ken mangbukel daytoy iti maysa a kadakkelan a diaspora iti lubong. Adu met dagiti nadumaduma nga etnisidad ken kultura a mabirukan iti amin a paset ti is-isla. Kadagiti prehistoriko a panawen, dagiti Negrito ket isuda idi dagiti immun-una a nangtagtagitao ti purpuro. Isuda ket sinaruno dagiti nagsasaruno nga allon dagiti tattao nga Austronesio.[20] Napasamak pay dagiti pannakisukat kadagiti Insik, Malayo, Indiano, ken dagiti estado ti Islam. Kalpasanna, dagiti nadumaduma a pagilian ket nabangonda idi babaen ti turay dagiti Datu, Raha, dagiti Sultan wenno dagiti Lakan.

Ti isasangpet ni Ferdinand Magellan idiay Homonhon, Daya a Samar idi 1521 ket isu ti nangmarka ti rugi ti kolonisasion ti Espania. Idi 1543, ni Ruy López de Villalobos ti Espaniol nga eksplorador ket ninagananna ti purpuro iti Las Islas Filipinas a kas pammadayaw kenni Felipe II ti Espania. Iti met isasangpet ni Miguel López de Legazpi manipud iti Siudad ti Mehiko, idi 1565, nabangon ti immuna a pagtaengan ti Espania iti purpuro.[21] Ti Filipinas ket nagbalin a parte ti Imperio nga Espaniol para kadagiti ad-adu ngem 300 a tawen. Daytoy ket nagresultaan ti kaaduan a relihion iti Romano Katolisismo. Iti las-ud iti daytoy a panawen, ti Manila ket nagbalin nga akinlaud a sentro ti trans-Pasipiko a panagtagilako ken nangisilpo ti Asia iti Acapulco iti Kaamerikaan babaen ti panagusar kadagiti galeon ti Manila.[22]

Idi met nasukatanen ti maika-19 a siglo iti maika-20, sinaruno dayta ti napardas a panagsasaruno ti Rebolusion ti Filipinas, ken nangrugian daytoy ti saan a napaut nga Umuna a Republika ti Filipinas, sinaruno met ti narungsot a Gubat ti Filipino–Amerikano a panagrukma babaen ti puersa ti militar ti Estados Unidos.[23] Malaksid pay manipud iti paset ti panawen ti panangsakup ti Hapon, nangitalinaay iti panagturay ti Estados Unidos kadagiti isla aginggana idi kalapsan ti Sangalubongan a Gubat II, ti Filipinas ket nabigbigan a kas maysa a nawaya a pagilian. Manipud idin, ti Filipinas ket nasansan ng addaan iti nariro a sanay iti demokrasia, a nakairamanan ti pannakatuang ti di naranggas a rebolusion.[24]

Ti adu a populasion ti pagilian ken ti makapataud nga ekonomia ket isu ti nakaituronganna a maidasig a kas agpakatengnga a bileg. Daytoy ket miembro a nagpundar iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Gunglo ti Komersio ti Lubong, Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia, ti forum ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko, ken ti East Asia Summit. Daytoy ket mangsangaili pay dagiti kuartel ti Banko ti Panagparang-ay ti Asia.[25] Ti Filipinas ket naikeddeng a kas maysa a rumrummuar a pagtagilakuan ken ti baro nga industrialisado a pagilian,[26] nga addaan iti maysa nga agbalbaliw nga ekonomia manipud iti maysa a naibatay iti agrikultura a mapmapan iti ad-adu kadagiti serbisio ken panagpataud.[27]

Other Languages
Acèh: Filipina
Адыгэбзэ: Филипинхэр
Afrikaans: Filippyne
Alemannisch: Philippinen
አማርኛ: ፊሊፒንስ
Ænglisc: Filippinīega
العربية: الفلبين
aragonés: Filipinas
ܐܪܡܝܐ: ܦܝܠܝܦܝܢܝܐ
armãneashti: Filipinji
arpetan: Felipines
অসমীয়া: ফিলিপাইন
asturianu: Filipines
Avañe'ẽ: Filipina
azərbaycanca: Filippin
تۆرکجه: فیلیپین
Bali: Filipina
বাংলা: ফিলিপাইন
Banjar: Pilipina
Bân-lâm-gú: Hui-li̍p-pin
Basa Banyumasan: Filipina
башҡортса: Филиппин
беларуская: Філіпіны
беларуская (тарашкевіца)‎: Філіпіны
भोजपुरी: फिलिपींस
Bikol Central: Filipinas
български: Филипини
Boarisch: Philippinen
བོད་ཡིག: ཧྥི་ལི་པིན།
bosanski: Filipini
brezhoneg: Filipinez
буряад: Филиппина
català: Filipines
Чӑвашла: Филиппинсем
Cebuano: Pilipinas
čeština: Filipíny
Chamoru: Filipinas
Chavacano de Zamboanga: Filipinas
chiShona: Philippines
chiTumbuka: Philippines
corsu: Filippine
Cymraeg: Y Philipinau
davvisámegiella: Filippiinnat
Deutsch: Philippinen
ދިވެހިބަސް: ފިލިޕީންސް
Diné bizaad: Kéyah Dańlíinii
dolnoserbski: Filipiny
डोटेली: फिलिपिन्स
eesti: Filipiinid
Ελληνικά: Φιλιππίνες
English: Philippines
español: Filipinas
Esperanto: Filipinoj
estremeñu: Hilipinas
euskara: Filipinak
فارسی: فیلیپین
Fiji Hindi: Philippines
føroyskt: Filipsoyggjar
français: Philippines
Frysk: Filipinen
Gagauz: Filippinner
galego: Filipinas
贛語: 菲律賓
Gĩkũyũ: Philippines
ગુજરાતી: ફીલીપાઈન્સ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: फिलीपिन्स
客家語/Hak-kâ-ngî: Fî-li̍t-pîn
한국어: 필리핀
Hausa: Filipin
հայերեն: Ֆիլիպիններ
हिन्दी: फ़िलीपीन्स
hornjoserbsce: Filipiny
hrvatski: Filipini
Bahasa Hulontalo: Pilipina
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ফিলিপাইন
Bahasa Indonesia: Filipina
interlingua: Philippinas
Interlingue: Filipines
Iñupiak: Philippines
íslenska: Filippseyjar
italiano: Filippine
Jawa: Pilipina
Kabɩyɛ: Filipini
kalaallisut: Philippines
Kapampangan: Filipinas
къарачай-малкъар: Филиппинле
ქართული: ფილიპინები
kaszëbsczi: Filipinë
қазақша: Филиппиндер
kernowek: Filipinys
Kinyarwanda: Filipine
Kirundi: Filipine
Kiswahili: Ufilipino
Kreyòl ayisyen: Filipin
kurdî: Filîpîn
Кыргызча: Филиппин
кырык мары: Филиппинвлӓ
لۊری شومالی: فیلٛیپین
Latina: Philippinae
latviešu: Filipīnas
Lëtzebuergesch: Philippinnen
lietuvių: Filipinai
Ligure: Filippinn-e
Limburgs: Filipiene
lingála: Filípino
Lingua Franca Nova: Pilipinas
Livvinkarjala: Filippinat
la .lojban.: pilipinas
lumbaart: Filipinn
मैथिली: फिलिपिन्स
македонски: Филипини
Malagasy: Filipina
მარგალური: ფილიპინეფი
مازِرونی: فیلیپین
Bahasa Melayu: Filipina
Minangkabau: Filipina
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hĭ-lĭ-pĭng
Mirandés: Filipinas
монгол: Филиппин
Nāhuatl: Filipinas
Dorerin Naoero: Eben Piripin
Nederlands: Filipijnen
नेपाली: फिलिपिन्स
नेपाल भाषा: फिलिपिन्स
日本語: フィリピン
нохчийн: Филиппинаш
Nordfriisk: Filipiinen
Norfuk / Pitkern: Felapiins
norsk nynorsk: Filippinane
Novial: Filipines
occitan: Filipinas
олык марий: Филиппин-влак
Oromoo: Filiippiinsi
oʻzbekcha/ўзбекча: Filippin
ਪੰਜਾਬੀ: ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼
Pangasinan: Filipinas
پنجابی: فلپائن
Papiamentu: Filipinas
پښتو: فلیپین
Patois: Filipiinz
ភាសាខ្មែរ: ហ្វីលីពីន
Picard: Pilipines
Piemontèis: Filipin-e
Tok Pisin: Filipin
Plattdüütsch: Philippinen
polski: Filipiny
português: Filipinas
Qaraqalpaqsha: Filippin
qırımtatarca: Filippinler
română: Filipine
Runa Simi: Philipinakuna
русиньскый: Філіпіны
русский: Филиппины
саха тыла: Пилипиин
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ
Gagana Samoa: Filipaina
संस्कृतम्: कलिङ्गद्वीपः
Sängö: Filipîni
sardu: Filipinas
shqip: Filipinet
sicilianu: Filippini
සිංහල: පිලිපීනය
Simple English: Philippines
SiSwati: IFiliphayi
slovenčina: Filipíny
slovenščina: Filipini
ślůnski: Filipiny
Soomaaliga: Filibiin
کوردی: فلیپین
српски / srpski: Филипини
srpskohrvatski / српскохрватски: Filipini
Sunda: Pilipina
svenska: Filippinerna
Tagalog: Pilipinas
Taqbaylit: Filippin
татарча/tatarça: Филипин
tetun: Filipinas
тоҷикӣ: Филиппин
Türkçe: Filipinler
Türkmençe: Filippinler
удмурт: Филиппин
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Filipina
українська: Філіппіни
اردو: فلپائن
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: فىلىپپىن
Vahcuengh: Feihlizbinh
vèneto: Filipine
vepsän kel’: Filippinad
Tiếng Việt: Philippines
Volapük: Filipuäns
Võro: Filipiiniq
walon: Filipenes
文言: 菲律賓
West-Vlams: Filipynn
Winaray: Pilipinas
Wolof: Filipiin
吴语: 菲律宾
ייִדיש: פיליפינען
Yorùbá: Filipínì
粵語: 菲律賓
Zazaki: Fılipin
Zeêuws: Filepijn’n
žemaitėška: Fėlėpinā
中文: 菲律宾
kriyòl gwiyannen: Filipin
Sakizaya: Philippines