Abagatan nga Amerika

Abagatan nga Amerika
South America (orthographic projection).svg
Kalawa17,840,000 km2
(6,890,000 sq mi)
Populasion385,742,554 (2011, Maika-5)
Densidad ti populasion21.4/km2 (56.0/sq mi)
Nagan dagiti umiliTaga-Abagatan nga Amerika
Pagpagilian12 (listaan ti pagpagilian)
Agkamkammatalek3
SasaoPortuges, Espaniol, ken dadduma pay
Dagiti sona ti orasUTC-2 aginggana ti UTC-5
Dagiti kadakkelan a siudadListaan dagiti siudad idiay Abagatan nga Amerika
Brasil São Paulo
Arhentina Buenos Aires
Brasil Rio de Janeiro
Colombia Bogotá
Peru Lima
Chile Santiago
Brasil Belo Horizonte
Venezuela Caracas
Brasil Porto Alegre
Colombia Medellín

Ti Abagatan nga Amerika ket ti kontinente a mabirukan idiay Akinlaud a Hemisperio, kaaduan idiay Akin-abagatan a Hemisperio, nga adda met bassit a paset idiay Akin-amianan a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a subkontinente ti Kaamerikaan.[1]

Daytoy ket nabeddengan iti laud babaen ti Taaw Pasipiko ken iti amianan ken daya babaen ti Taaw Atlantiko; Amianan nga Amerika ken ti Baybay Karibe ket mabirukan iti amianan a laud. Daytoy ket mangiraman kadagiti sangapulo ket dua a naturay nga estado – ti Arhentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, Guyana, Paraguay, Peru, Surinam, Uruguay, ken Venezuela – ken dagiti dua a saan a naturay a lugar –ti Pranses a Guiana, ken ti maysa a ballasiw taaw a departamento ti Pransia, ken ti Is-isla ti Malvinas, ti Teritorio ti Ballasiw Taaw ti Britaniko (ngem sinuppiat babaen ti Arhentina). Iti pay maipatinayon iti daytoy, ti is-isla ABC ti Olanda ket mabalin a maikeddeng a paset ti Abagatan nga Amerika.

Ti Abagatan nga Amerika ket addaan iti kalawa iti 17,840,000 a kilometro kuadrado (6,890,000 sq mi). ti populasionna manipud idi 2005 ket nakarkulo iti sumurok a 371,090,000. Ti Abagatan nga Amerika ket maikapat iti ranggo babaen ti kalawa (kalpasan ti Asia, Aprika, ken Amianan nga Amerika) ken maikalima iti populasion (kalpasan ti Asia, Aprika, Europa, ken Amianan nga Amerika).

Kaaduan ti populasion ket agtataeng idiay asideg ti akinlaud wenno akindaya nga aplaya ti kontinente bayat a ti akin-uneg ken ti adayo nga abagatan ken manmano a natagtagitao. Ti heograpia ti akinlaud nga Abagatan nga Amerika ket kaaduan iti banbantay ti Andes; iti pakaigiddiatan, ti akindaya paset ket aglaon kadagiti kabambantayan a rehion ket ti dakkel a tantanap nga ayan dagiti karayan a kas ti Amasona, Paraná ken ti ayus ti Orinoco. Kaaduan ti kontinente ket naisanglad iti tropiko.

Ti kultural ken etniko a pakakitaan ti kontinente ket adda iti taudanna iti pannakitignay kadagiti indihenio a tattao kadagiti nagparukma a Europeano ken dagiti imigrante ken, kaaduan a lokal, kadagiti aadipen nga Aprikano. Naikkan iti atiddog a pakasaritaan iti kolonialismo, kaaduan dagiti taga-Abagatan nga Amerika ket agsasao iti Portuges wenno Espaniol, ken dagiti kagimongan ken dagiti estado ket sapasap a mangipaltiing kadagiti Akinlaud a tradision.

Other Languages
Адыгэбзэ: Ипшэ Америкэ
адыгабзэ: Къыблэ Америкэ
Afrikaans: Suid-Amerika
Alemannisch: Südamerika
Ænglisc: Sūðamerica
aragonés: America d'o Sud
asturianu: América del Sur
Avañe'ẽ: Ñemby Amérika
azərbaycanca: Cənubi Amerika
Bahasa Banjar: Amirika Selatan
Bân-lâm-gú: Lâm Bí-chiu
Basa Banyumasan: Amerika Selatan
башҡортса: Көньяҡ Америка
беларуская: Паўднёвая Амерыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Паўднёвая Амэрыка
Bikol Central: Amerika nin Sur
Bislama: Saot Amerika
български: Южна Америка
Boarisch: Siidamerika
bosanski: Južna Amerika
brezhoneg: Suamerika
čeština: Jižní Amerika
chiShona: South America
Cymraeg: De America
dansk: Sydamerika
davvisámegiella: Lulli-Amerihkká
Deitsch: Saut Amerikaa
Deutsch: Südamerika
Ελληνικά: Νότια Αμερική
English: South America
Esperanto: Sudameriko
estremeñu: América del Sul
euskara: Hego Amerika
Fiji Hindi: South America
føroyskt: Suðuramerika
français: Amérique du Sud
Gàidhlig: Aimearaga a Deas
贛語: 南美洲
客家語/Hak-kâ-ngî: Nàm Mî-chû
한국어: 남아메리카
Hawaiʻi: ‘Amelika Hema
hornjoserbsce: Južna Amerika
hrvatski: Južna Amerika
Bahasa Indonesia: Amerika Selatan
interlingua: America del Sud
Interlingue: America del Sud
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᒥᐊᓕᑲ ᓂᒋᖅ
isiXhosa: UmZantsi Melika
íslenska: Suður-Ameríka
Basa Jawa: Amérika Kidul
kalaallisut: Amerika Kujalleq
Kapampangan: Mauling Amerika
къарачай-малкъар: Къыбыла Америка
kaszëbsczi: Pôłniowô Amerika
kernowek: Amerika Dheghow
Kinyarwanda: Amerika y’Epfo
Kreyòl ayisyen: Amerik disid
Кыргызча: Түштүк Америка
latviešu: Dienvidamerika
Lëtzebuergesch: Südamerika
lietuvių: Pietų Amerika
Limburgs: Zuud-Amerika
Livvinkarjala: Suvi-Amerikku
la .lojban.: ketytu'a
Luganda: South America
magyar: Dél-Amerika
македонски: Јужна Америка
მარგალური: ობჟათე ამერიკა
Bahasa Melayu: Amerika Selatan
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nàng Mī-ciŭ
မြန်မာဘာသာ: တောင်အမေရိက
Na Vosa Vakaviti: Sudamerica
Nederlands: Zuid-Amerika
नेपाल भाषा: दक्षिण अमेरिका
日本語: 南アメリカ
Nordfriisk: Süüd-Ameerikoo
Norfuk / Pitkern: Sowth Merika
norsk nynorsk: Sør-Amerika
Novial: Sudi Amerika
oʻzbekcha/ўзбекча: Janubiy Amerika
Papiamentu: Sur Amérika
Patois: Sout Amoerka
Перем Коми: Лунвыв Америка
Piemontèis: América Meridional
Tok Pisin: Saut Amerika
Plattdüütsch: Süüdamerika
português: América do Sul
Qaraqalpaqsha: Qubla Amerika
qırımtatarca: Cenübiy Amerika
română: America de Sud
rumantsch: America dal Sid
Runa Simi: Urin Awya Yala
русиньскый: Южна Америка
Gagana Samoa: Amerika i Saute
संस्कृतम्: दक्षिण अमेरिका
Seeltersk: Suud-Amerikoa
Sesotho: Amerika Borwa
Sesotho sa Leboa: Amerika Borwa
sicilianu: Amèrica dû Sud
Simple English: South America
slovenčina: Južná Amerika
slovenščina: Južna Amerika
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Южьна Амєрїка
Sranantongo: Ondro Amrika
српски / srpski: Јужна Америка
srpskohrvatski / српскохрватски: Južna Amerika
Basa Sunda: Amérika Kidul
svenska: Sydamerika
Tagalog: Timog Amerika
татарча/tatarça: Көньяк Америка
Türkçe: Güney Amerika
Türkmençe: Günorta Amerika
українська: Південна Америка
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جەنۇبىي ئامېرىكا
Vahcuengh: Nanzmeijcouh
vepsän kel’: Suviamerik
Tiếng Việt: Nam Mỹ
Volapük: Sulüda-Merop
West-Vlams: Zuud-Amerika
吴语: 南美洲
粵語: 南美洲
Zeêuws: Zuud-Amerika
žemaitėška: Pėitū Amerėka
中文: 南美洲
Lingua Franca Nova: America Sude