Կինոթատրոն

Կինոթատրոն, հասարակական շենք՝ կինոցուցադրման համար։ Կինոթատրոնի շենքը Երևանի «Մոսկվա» ամառային կինոթատրոնը (1968, ճարտարապետներ՝ Ս. Կնաեղցյան, Թ. Գեորգյան) Երևանի «Ռոսիա» կինոթատրոնի մեծ դահլիճի ինտերիերը (1974, ճարտարապետներ՝ Ա. Թարխանյան, Հ.Պողոսյան, Ս. Խաչիկյան) հիմնականում բաղկացած է որոշակի թեքություն ունեցող դահլիճից, ճեմասրահից և օժանդակ սենյակներից։ Դահլիճի հանդիպակաց պատերից մեկին էկրանն է (մինչև 30 մ լայնությամբ), իսկ մյուսի ետևում՝ համապատասխանորեն սարքավորված կինոցուցադրման խցիկը։ Առաջին կինոթատրոնները կառուցվել են 1900-ական թվականի վերջերին՝ գրեթե կրկնելով թատերական շենքերի հատակագծային լուծումները (Նոլենդորֆպլացի վրա, Բեռլին, 1910, ճարտարապետ Օ. Կաուֆման, «խուդոժեստվեննի», Մոսկվա, 1910-ական թթ., ճարտ. Ֆ. Օ. Շեխտել և այլն)։ 1920-ական թթ. կազմավորվել է կինոթատրոնի ճարտարապետությունը՝ հատակագծային, տարածական, տեխնոլոգիական ուրույն լուծումներով, ֆունկցիոնալ պրոցեսի կազմակերպվածությամբ, դահլիճի տեսանելիության և լսելիության բարձր հատկանիշներով («Հոկտեմբեր», Լենինական, 1927, ճարտարապետ Ղ. Մարկիսյան, «ուդարնիկ», Մոսկվա, 1928—31, ճարտարապետ Բ. Իոֆան, «Ունիվերսում», Բեռլին, 1928, ճարտարապետ է. Մենդելզոն)։ Տարածում են գտել նաև բնակելի և հասարակական շենքերի առանձին հարկերում ներկառուցված կինոթատրոնները։ 1930-ական թթ. կինոթատրոնի նախագծման տնտեսական ու ճարտարապետական խնդիրների ուսումնասիրությունը հանգեցրել է բազմադահլիճ կինոթատրոնի գաղափարին (Չելյաբինսկում Պուշկինի անվան երկդահլիճ, 1936, ճարտ. Ցու. Կորֆիլդ, Երևանում, «Մոսկվա», երկդահլիճ, 1937, ճարտարապետներ՝ Տ. Երկանյան, Գ. Քոչար, Լենինգրադում «Մոսկվա», եռադահլիճ, 1939, ճարտ. Լ. Ւփդեկել)։ Կինոթատրոնի շինարարության զարգացման ասպարեզում մեծ նշանակություն է ունեցել տիպային նախագծերի ստեղծումը (1930-ական թթ.), որը լայնորեն տարածվել է 1960-ական թթ. (300—1000-տեղանոց դահլիճներ)։ Նույն տարիներին կառուցվել են 2500—4000 տեղով կինո-համերգային դահլիճներ, որոնց տեխնիակական սարքավորումներն ու լսելիության պայմանները հնարավորություն են տալիս իրականացնել նաև համերգային ծրագրեր (Լենինգրադի «Հոկտեմբերյան» դահլիճը, 4000 տեղ, Մոսկվայի «Ռոսիա» հյուրանոցի կենտրոնական համերգային դահլիճը, 3000 տեղ)։ Նախախորհրդային Հայաստանում կինոթատրոնի հատուկ շենք կառուցվել է միայն Ալեքսանդրապոլում («էրատո»), մյուս քաղաքներում գործել են այդ նպատակին հարմարեցված դահլիճներ։ Խորհրդային շրջանում կինոթատրոնի շինարարությունը Հայաստանում սկսվել է 1926-ից (Լենինական)։ 1931—1932-ին կինոթատրոններ են նախագծել Կ. Հալաբյանը, Գ. Քոչարը և ուրիշներ։ 1934-ին Կիրովականում կառուցվել է «Երևան», 1937-ին Երևանում՝ «Մոսկվա» կինոթատրոնները։ կինոթատրոնի շինարարությանը մեծապես նպաստել են մեկ և երկդահլիճ կինոթատրոնի տիպային նախագծերի մշակումն ու թողարկումը (ճարտ. Լ. Բաբայան և ուրիշներ)։ 1976-ին Երևանում կառուցված եռադահլիճ «Ռոսիա» կինոթատրոն (մոտ 3000 տեղ, ճարտարապետներ՝ Ա. Թարխանյան, Հ. Պողոսյան, Մ. խաչիկյան) ՍՍՀՄ խոշոր կինոթատրոններից է։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 435 CC-BY-SA-icon-80x15.png
Other Languages
አማርኛ: ሲኒማ
العربية: سينما
مصرى: سينيما
asturianu: Sala de cine
azərbaycanca: Kinoteatr
تۆرکجه: سینما
башҡортса: Кинотеатр
žemaitėška: Kins
беларуская: Кінатэатр
беларуская (тарашкевіца)‎: Кінатэатар
български: Киносалон
bamanankan: Sinima
Tsetsêhestâhese: Môxe'a'xémâhéó'o
کوردی: سینەما
čeština: Kino
Cymraeg: Sinema
dansk: Biograf
Deutsch: Kino
Zazaki: Sinema
English: Movie theater
Esperanto: Kinejo
español: Sala de cine
eesti: Kino
français: Salle de cinéma
Frysk: Bioskoop
Gaeilge: Pictiúrlann
hrvatski: Kino
Bahasa Indonesia: Bioskop
íslenska: Kvikmyndahús
italiano: Cinema (luogo)
日本語: 映画館
Basa Jawa: Biyoskup
қазақша: Кинотеатр
한국어: 영화관
Кыргызча: Кинотеатр
Latina: Cinemateum
Lëtzebuergesch: Kino
Lingua Franca Nova: Sinema
Ligure: Cine
lietuvių: Kino teatras
latviešu: Kinoteātris
олык марий: Кинотеатр
македонски: Кино
монгол: Кино театр
Bahasa Melayu: Panggung wayang gambar
Plattdüütsch: Kino
Nederlands: Bioscoop
norsk nynorsk: Kino
norsk: Kino
polski: Kino
پښتو: سينما
português: Sala de cinema
română: Cinematograf
русский: Кинотеатр
русиньскый: Кіно
sicilianu: Cìnima
srpskohrvatski / српскохрватски: Bioskop
සිංහල: සිනමාහල
Simple English: Movie theater
slovenčina: Kino
slovenščina: Kino
shqip: Kino
српски / srpski: Биоскоп
Basa Sunda: Bioskop
svenska: Biograf
Kiswahili: Jumba la Sinema
Tagalog: Sinehan
Türkçe: Sinema salonu
українська: Кінотеатр
Tiếng Việt: Rạp chiếu phim
walon: Cinema
Wolof: Sinemaa
ייִדיש: קינא
中文: 電影院
Bân-lâm-gú: Tiān-iáⁿ-īⁿ
粵語: 戲院
isiZulu: Ibhayisikobho