Արյունաուղեղային պատնեշ

Արյունաուղեղային պատնեշ, արյունատար անոթների և կենտրոնական նյարդային համակարգի միջև առկա ֆիզիոլոգիական պատնեշ։ Այս պատնեշի գլխավոր նշանակությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի հոմեոստազի պահպանումն է։[1][2]

Ուղեղի բջիջները սնուցող մազանոթային ցանց
Ուղեղի մազանոթ

Կառուցվածք

Արյունաուղեղղային պատնեշը կազմված է արյունատար անոթների էնդոթելային բջիջներից, հիմային թաղանթից, պերիցիտներից և աստրոցիտներից։[3] Այս բջիջների միջև միջբջջային տարածությունն ավելի փոքր է, քան օրգանիզմի մյուս մասերում։

Արյունաուղեղային պատի էնդոթելային բջիջները սերտորեն կպած են իրար, չունեն պատուհաններ կամ միջբջջային անցքեր։ Սա, ինչպես նաև հիմային թաղանթի առկայությունն, արյունատար անոթն անթափանցելի է դարձնում խոշոր մոլեկուլների համար։

Ուղեղային անոթների մոտավորապես 20 %-ը ծածկված է փոքր բջիջներով՝ պերիցիտներով, որոնք, էնդոթելային բջիջների նման, տեղակայված են հիմային թաղանթի վրա։ Պերիցիտները կարող են կծկվել, կարգավորել էնդոթելի ֆունկցիան և օժտված են մակրոֆագային հատկությամբ։ Քանի որ պերիցիտները սերտորեն կպած են էնդոթելային բջիջներին, կծկման շնորհիվ փոփոխում են արյունատար անոթների լուսանցքն ու դրանով մասնակցում են տեղային շրջանառության կարգավորմանը։

Աստրոցիտներն իրենց ոտիկներով շրջապատում են արյունատար անոթները։ Սրանք մասնակցում են նեյրոնների սնուցմանը, իրենց կողմից արտադրվող նյութերով ազդում են էնդոթելի թափանցելիության վրա, սինթեզում են ուղեղի համար անհրաժեշտ խոլեստերինը, քանի որ վերջինս չի կարող թափանցել պատնեշով։[4]

Արյունաուղեղային պատնեշն առկա է ուղեղի մեծ մասում, սակայն ոչ ամենուրեք։ Այն բացակայում է ուղեղամասի որոշ տեղերում։

Other Languages
Bahasa Indonesia: Sawar darah otak
日本語: 血液脳関門
한국어: 혈액뇌장벽
norsk nynorsk: Blod-hjernebarrieren
srpskohrvatski / српскохрватски: Krvno-moždana barijera
Simple English: Blood–brain barrier
српски / srpski: Krvno-moždana barijera
Tiếng Việt: Hàng rào máu não
中文: 血腦屏障