Guinea

República da Guinea
République de Guinée
Bandeira da Guinea
Escudo da Guinea
BandeiraEscudo
Guinea (orthographic projection).svg
Lema: Travail - Justice - Solidarité
Trabajo - Justicia - Solidaridad
Himno: Liberté
Capital
 • Poboación
Conakry
2 000 000 (2002)
Cidade máis poboadaConakry
Lingua oficialFrancés1
Forma de gobernoRepública gobernada por unha Xunta militar
Presidente
Primeiro ministro
Alpha Condé
Mohamed Said Fofana
Independencia de Francia2 de outubro de 1958
SuperficiePosto 77º
 • Total245 857 km²
Fronteiras3 399 km
Costas320 km
PoboaciónPosto 84º
 • Total9 452 670 hab.
 • Densidade38,5 hab./km²
PIB (nominal)
 • Totaln/d
 • per cápitan/d
PIB (PPA)Posto 113º
 • Total (2005)18 945 000 000 US$
 • per cápita1 986 US$
MoedaFranco guineano (GNF)
IDH (2007)0,456 (160º) – Baixo
XentilicioGuineano, guineana[1]
Fuso horarioGMT
 • Horario de veránNon aplica
Dominio de Internet.gn
Prefixo telefónico+224
Prefixo radiofónico3XA-3XZ
Código ISO324 / GIN / GN
Membro de: ONU
1 Tamén se fala fula, kissi, kpelle, Maninkakan, Susu e Loma.

Guinea,[1] oficialmente República da Guinea (en francés: République de Guinée), é un país da África Occidental, limitado a norte pola Guinea-Bissau e polo Senegal, a norte e leste polo Malí, a leste pola Costa do Marfil, a sur pola Liberia e pola Serra Leoa e a oeste polo Océano Atlántico. A súa capital é Conakry.

Historia

En parte do que é agora a Guinea, moitos imperios xurdiron e caeron. Entre eles o Imperio de Malí creado por Sundiata Keita, quen derrotou ao rei dos Sosso, Soumaoro Kanté na batalla de Kirina en 1235, coa cal terminou o Imperio Sosso.

O Imperio de Malí comprendía partes do área norte da Guinea que foi gobernada por mansa (emperadores). O máis famoso foi Kankan Musa I, que fixo unha famosa peregrinación cara a A Meca en 1324. O Imperio de Malí caeu presa dos invasores almorávidas que viñan do norte de África, que estableceu o Imperio Songhai, o cal caeu a mans dos marroquís en 1591.

Os musulmáns fulani migraron a Fouta Djalon na Guinea Central e estableceron un estado islámico de 1735 ata 1898 cunha constitución escrita e gobernadores alternados.

Os aventureiros europeos comezaron o comercio de escravos na rexión costeira da Guinea desde o século XVI ata o século XIX.

A actual Guinea foi creada como colonia por Francia en 1890 con Noël Balley, sendo o primeiro gobernador. A capital, Conakry, foi fundada na illa Tombo en 1890. En 1895 o país incorporouse á África Occidental Francesa.

Independente de Francia desde 1958, a Guinea non tivo eleccións democráticas ata 1993, cando o xeneral Lansana Conté (xefe do goberno militar) foi elixido presidente nunha votación. As supresións da seguridade continúan, aínda que non tan severas como nas primeiras décadas. Reelixido en 1998, o presidente enfrontouse á crecente crítica en 1999 polo seu encarceramento dun principal líder da oposición e o extenso malestar económico. As desordes en Serra Leoa tamén continuaron ameazando a estabilidade da Guinea.

En 2008, á morte de Lansana Conté, tomou o poder Moussa Dadis Camara, que ten como primeiro ministro a Cellou Dalein Diallo.

Other Languages
Acèh: Guinea
адыгабзэ: Гвинейе
Afrikaans: Guinee
Alemannisch: Guinea
አማርኛ: ጊኔ
aragonés: Guinea
Ænglisc: Guinea
العربية: غينيا
مصرى: جينيا
asturianu: Guinea
azərbaycanca: Qvineya
تۆرکجه: قینه
башҡортса: Гвинея
žemaitėška: Gvėniejė
Bikol Central: Guineya
беларуская: Гвінея
беларуская (тарашкевіца)‎: Гвінэя
български: Гвинея
भोजपुरी: गिनी
Bahasa Banjar: Guinea
bamanankan: Gine
বাংলা: গিনি
བོད་ཡིག: གི་ནེ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গিনি
brezhoneg: Ginea
bosanski: Gvineja
буряад: Гвиней
Chavacano de Zamboanga: Guinea
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Guinea
нохчийн: Гвиней
Cebuano: Guinea
کوردی: گینێ
qırımtatarca: Gvineya
čeština: Guinea
kaszëbsczi: Gwineja
Чӑвашла: Гвиней
Cymraeg: Gini
dansk: Guinea
Deutsch: Guinea
Zazaki: Gineya
dolnoserbski: Guineja
डोटेली: गिनी
ދިވެހިބަސް: ގީނިއާ
eʋegbe: Gini
Ελληνικά: Γουινέα
English: Guinea
Esperanto: Gvineo
español: Guinea
eesti: Guinea
euskara: Ginea
estremeñu: Guinea
فارسی: گینه
Fulfulde: Gine
suomi: Guinea
Võro: Guinea
føroyskt: Guinea
français: Guinée
arpetan: Guinê
Nordfriisk: Guinea
Frysk: Guinee
Gaeilge: An Ghuine
Gagauz: Gvineya
Gàidhlig: Gini
Avañe'ẽ: Gynéa
Gaelg: Yn Ghuinea
Hausa: Gini
客家語/Hak-kâ-ngî: Guinea
עברית: גינאה
हिन्दी: गिनी
Fiji Hindi: Guinea
hrvatski: Gvineja
hornjoserbsce: Gineja
Kreyòl ayisyen: Gine
magyar: Guinea
Հայերեն: Գվինեա
interlingua: Guinea
Bahasa Indonesia: Guinea
Interlingue: Guinea
Igbo: Guinea
Ilokano: Guinea
Ido: Guinea
íslenska: Gínea
italiano: Guinea
日本語: ギニア
Patois: Gini
Basa Jawa: Guinéa
ქართული: გვინეა
Taqbaylit: Ginya
Kabɩyɛ: Kinee-Konakrii
Kongo: Ginea
Gĩkũyũ: Guinea
қазақша: Гвинея
ಕನ್ನಡ: ಗಿನಿ
한국어: 기니
kurdî: Gîne
kernowek: Gyni
Кыргызча: Гвинея
Latina: Guinea
Lëtzebuergesch: Guinea
Lingua Franca Nova: Gine
Luganda: Guinea
Limburgs: Guinee
Ligure: Guinea
lumbaart: Guinea
lingála: Gine-Konakry
لۊری شومالی: گینٱ
lietuvių: Gvinėja
latviešu: Gvineja
Malagasy: Ginea
Baso Minangkabau: Guinea
македонски: Гвинеја
മലയാളം: ഗിനി
монгол: Гвиней
मराठी: गिनी
кырык мары: Гвиней
Bahasa Melayu: Guinea
Malti: Ginea
မြန်မာဘာသာ: ဂီနီနိုင်ငံ
مازِرونی: گینه
Dorerin Naoero: Gini
Nāhuatl: Guinea
Plattdüütsch: Guinea
नेपाली: गिनी
नेपाल भाषा: गिनी
Nederlands: Guinee
norsk nynorsk: Guinea
norsk: Guinea
Novial: Gini
Sesotho sa Leboa: Guinea
occitan: Guinèa
Livvinkarjala: Gvinea
Oromoo: Giinii
ଓଡ଼ିଆ: ଗିନି
Ирон: Гвиней
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਿਨੀ
Kapampangan: Guinea
Papiamentu: Guinea
पालि: गिनी
Norfuk / Pitkern: Gini
polski: Gwinea
Piemontèis: Guinea
پنجابی: گنی
português: Guiné
Runa Simi: Khiniya
română: Guineea
armãneashti: Guinea
русский: Гвинея
русиньскый: Ґвінея
Kinyarwanda: Gineya
саха тыла: Гвинея
sardu: Guinea
sicilianu: Guinia
Scots: Guinea
davvisámegiella: Guinea
Sängö: Ginëe
srpskohrvatski / српскохрватски: Gvineja
Simple English: Guinea
slovenčina: Guinea (štát)
slovenščina: Gvineja
Gagana Samoa: Kini
chiShona: Guinea
Soomaaliga: Guinea
shqip: Guinea
српски / srpski: Гвинеја
SiSwati: IGiniya
Sesotho: Guinea
Seeltersk: Guinea
Basa Sunda: Guinéa
svenska: Guinea
Kiswahili: Guinea
ślůnski: Gwinyjo
தமிழ்: கினி
тоҷикӣ: Гвинея
Türkmençe: Gwineýa
Tagalog: Ginea
Türkçe: Gine
Xitsonga: Gineya
татарча/tatarça: Гвинея
удмурт: Гвинея
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ۋىنېيە
українська: Гвінея
oʻzbekcha/ўзбекча: Gvineya
vèneto: Guinea
vepsän kel’: Gvinei
Tiếng Việt: Guinée
Volapük: Gineyän
Winaray: Guinea
Wolof: Gine
吴语: 幾內亞
მარგალური: გვინეა
ייִדיש: גינע
Yorùbá: Guinea
Zeêuws: Guinee
中文: 几内亚
文言: 幾內亞
Bân-lâm-gú: Guinea
粵語: 畿內亞
isiZulu: IGini