Aves

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Aves
Rango fósil: Xurásico tardío – Presente
Collage de aves
Collage de aves
Clasificación científica
Reino:Animalia
Filo:Chordata
Subfilo:Vertebrata
Infrafilo:Gnathostomata
Superclase:Tetrapoda
Clase:Aves
Subclases
  • †Archaeornithes
  • †Enantiornithes
  • †Hesperornithes
  • †Ichthyornithes
  • Neornithes

As aves son animais vertebrados, de sangue quente, que camiñan, chimpan ou fican ergueitas sobre as súas extremidades posteriores, mentres que as extremidades anteriores están modificadas como ás que, do mesmo xeito que moitas outras características anatómicas únicas, son adaptacións para voar, aínda que non todas voan. Teñen o corpo recuberto de plumas e, as aves actuais posúen un peteiro córneo sen dentes. Para reproducírense poñen ovos, que chocan até a eclosión.

O seu grupo taxonómico denomínase clase Aves para a sistemática clásica, pero na sistemática filoxenética actual este clado non ten rango, e é incluído á súa vez sucesivamente dentro dos clados: Theropoda, Dinosauria, Archosauria, Sauropsida, Tetrapoda etc., malia haber máis aniñamentos intermedios con denominación.

Evolución e taxonomía

Slab of stone with fossil bones and feather impressions
Archaeopteryx, a primeira ave coñecida

A primeira clasificación das aves foi feita por Francis Willughby e John Ray no 1676 e está recollida no seu libro Ornithologiae.[1] Linneo modificou esta clasificación no 1758 ao idear a súa taxonomía, aínda en uso, con algunhas variacións. [2] Os paxaros quedan así incluídos na clase das Aves na taxonomía de Linneo. Seguindo a taxonomía filoxenética as aves están no clado Theropoda.[3] As aves xunto cos Crocodilia, son os únicos sobreviventes do clado réptil dos Archosauria. Desde unha visión filoxenética, todas as aves comparten como antepasado común o Archaeopteryx lithographica.[4]

O Archaeopteryx, que data da serie Malm no Xurásico serodio (hai uns 150–145 millóns de anos), é a primeira ave coñecida que responde á definición anterior. Outros autores, como Jacques Gauthier e seguidores do sistema Phylocode, definiron as aves de xeito que só se incluísen os grupos modernos de paxaros, o grupo coroa, para excluír a maioría dos espécimes só a través dos fósiles, atribuíndolles, pola contra, o clado Avialae,[5] en parte para evitar as incertezas acerca da situación do Archaeopteryx en relación cos animais tradicionalmente clasificados como dinosauros terópodos.

Todas as aves modernas atópanse dentro da subclase Neornithes, a cal ten dúas subdivisións: Palaeognathae, que contén principalmente as aves non voadoras coma as avestruces, e a altamente diversa Neognathae, que abrangue as voadoras.[3] Con frecuencia, estas dúas subdivisións son presentadas coa categoría taxonómica de superorde,[6] aínda que Livezey e Zusi asignáronlle unha categoría "cohorte".[3] Dependendo do punto de vista taxonómico seguido, o número de especies de aves vivas coñecidas varía de 9,800[7] a 10,050.[8]

Dinosauros e orixe das aves

Artigo principal: Orixe das aves.
White slab of rock left with cracks and imprssion of bird feathers and bone, including long paired tail feathers
Confuciusornis, un paxaro cretáceo de China

Baseándose en evidencias fósiles e biolóxicas, a maioría dos científicos aceptan que as aves son un subgrupo especializado de dinosauros terópodos.[9] Máis especificamente, hai membros de Maniraptora, un grupo de terópodos que inclúe dromaesauridos e oviraptóridos, entre outros.[10] Cos novos descubrimentos de terápodos non aviares estreitamente vencellados coas aves, a previamente clara distinción entre aves e non aves resulta cada vez máis difusa. Descubrimentos recentes na provincia chinesa de Liaoning, demostraron que moitos dinosauros terópodos tiñan plumas, o que contribúe a esta ambigüidade.[11]

A opinión consensuada contemporánea da paleontoloxía é que as aves son os parentes máis achegados aos deinonychosauros, que inclúe os dromaeosauridos e trodóntidoss. Estes tres taxons integran as Paraves. O Microraptor, é un dromaesauro basal, con trazos que quizais lle permitiron voar ou planear. A maioría dos deinonychosauros basais son moi pequenos, o que podería ser indicativo de que o antepasado das paraves fose arborícola e/ou quen de planear.[12][13]

O Archaeopteryx, fósil do xurásico superior, é ben coñecido coma un dos primeiros fósiles de transición descubertos que achegou apoio á teoría da evolución de finais do século XIX. Archaeopteryx amosa trazos claramente reptilianos: dentes, poutas, e unha longa cola semellante á dos lagartos, porén, no fósil aprécianse ás con plumas semellantes ás das aves modernas.[14]

Teorías alternativas e controversias

Existen moitas controversias no estudo da orixe das aves. Os primeiros desacordos incluíron se as aves evolucionaron a partir dos dinosauros ou dos máis primitivos arcosauros. Dentro do eido dos dinosauros existiron desacordos en referencia a se os ornitisquios ou os terópodos son os parentes máis próximos.[15] Malia compartir os ornitisquios a estrutura da cadeira coas aves modernas, pénsase que estas se orixinaron a partir dos saurísquidos (cadeira de lagarto), evolucionando entón a estrutura da súa cadeira dun xeito independente.[16] De feito, unha estrutura de cadeira semellante á dos paxaros evolucionou unha terceira vez nun grupo de terópodos coñecidos como Therizinosauridae. Algúns científicos suxiren que as aves non son dinosauros, evolucionando a partir dos primeiros arcosauros coma Longisquama.[17][18]

Ordes das aves modernas: clasificación

 
Neornithes  
Palaeognathae 

Struthioniformes



Tinamiformes



 Neognathae 
 

Outras aves (Neoaves)


Galloanserae 

Anseriformes



Galliformes





Diverxencias básicas das aves modernas
baseadas en Sibley-Ahlquist taxonomy
Cladograma amosando a máis recente clasificación de Neoaves, baseado en diversos estudos filoxenéticos.[19]

Esta é unha lista das ordes taxonómicas na subclase Neornithes, ou aves modernas. Esta lista emprega a clasificación tradicional (a chamada Orde de Clements), revisada pola clasificación de Sibley-Monroe. A lista de aves dá un resumo polo miúdo das ordes, incluíndo as familias.

Subclase Neornithes
A subclase Neornithes abrangue dúas superordes -

Superorde Palaeognathae:

O nome da superorde deriva de 'paleognath', o antigo deus grego das "vellas mandíbulas" en referencia á anatomía esqueletal do padal, descrita como máis primitiva e reptiliá cá doutras aves. A superorde Palaeognathae consta de dúas ordes que abranguen 49 especies existentes.

Superorde Neognathae:

A superorde Neognathae abrangue 27 ordes nas que se describiron unhas dez mil especies. Neognathae experimentou radiación adaptativa producindo unha abraiante diversidade de formas (especialmente no peteiro e nas patas), funcións, e comportamentos.

As ordes comprendidas na superorde Neognathae son:

A clasificación radicalmente diferente de Sibley-Monroe ( taxonomía de Sibley-Ahlquist), baseada en datos moleculares, atopou unha ampla acollida nalgúns aspectos.[20]

Other Languages
Acèh: Cicém
адыгабзэ: Бзыу
Afrikaans: Voël
Alemannisch: Vögel
አማርኛ: ወፍ
aragonés: Aves
Ænglisc: Fugol
العربية: طائر
ܐܪܡܝܐ: ܛܝܪܐ
مصرى: طير
অসমীয়া: চৰাই
asturianu: Páxaru
авар: ХӀинчӀ
Aymar aru: Jamach'i
azərbaycanca: Quşlar
تۆرکجه: قوش
башҡортса: Ҡоштар
Boarisch: Vegl
žemaitėška: Paukštē
Bikol Central: Gamgam
беларуская: Птушкі
беларуская (тарашкевіца)‎: Птушкі
български: Птици
भोजपुरी: चिरई
Bislama: Pijin
Bahasa Banjar: Burung
বাংলা: পাখি
བོད་ཡིག: བྱ།
brezhoneg: Evn
bosanski: Ptice
буряад: Шубуун
català: Ocells
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cēu
нохчийн: Олхазарш
Cebuano: Langgam
Tsetsêhestâhese: Ve'kese
کوردی: مەل
čeština: Ptáci
kaszëbsczi: Ptôchë
Cymraeg: Aderyn
dansk: Fugle
Deutsch: Vögel
Zazaki: Mıriçıki
dolnoserbski: Ptaški
Ελληνικά: Πτηνά
English: Bird
Esperanto: Birdoj
español: Aves
eesti: Linnud
euskara: Hegazti
estremeñu: Páxaru
فارسی: پرنده
suomi: Linnut
Võro: Tsirk
Na Vosa Vakaviti: Manumanu vuka
føroyskt: Fuglur
français: Oiseau
arpetan: Usél
Nordfriisk: Fögler
Frysk: Fûgels
Gaeilge: Éan
贛語: 雀仔
Gàidhlig: Eun
Avañe'ẽ: Guyra
ગુજરાતી: પક્ષી
Gaelg: Ushag
Hausa: Tsuntsu
客家語/Hak-kâ-ngî: Tiâu
עברית: עופות
हिन्दी: पक्षी
Fiji Hindi: Chirriya
hrvatski: Ptice
hornjoserbsce: Ptaki
Kreyòl ayisyen: Zwazo
magyar: Madarak
հայերեն: Թռչուններ
interlingua: Aves
Bahasa Indonesia: Burung
Ilokano: Billit
ГӀалгӀай: Оалхазараш
Ido: Ucelo
íslenska: Fugl
italiano: Aves
日本語: 鳥類
Patois: Bod
la .lojban.: lo cipni
Basa Jawa: Manuk
ქართული: ფრინველები
Taqbaylit: Afrux
Адыгэбзэ: Къуалэбзухэр
Kabɩyɛ: Sumaɣ
қазақша: Құстар
ភាសាខ្មែរ: បក្សី
ಕನ್ನಡ: ಪಕ್ಷಿ
한국어:
Перем Коми: Кайез
kurdî: Balinde
kernowek: Edhen
Кыргызча: Куш
Latina: Aves
Ladino: Pasharos
Lëtzebuergesch: Vullen
лакку: Лелуххи
лезги: НуькI
Lingua Franca Nova: Avia
Limburgs: Veugel
Ligure: Aves
lingála: Ndɛkɛ
lietuvių: Paukščiai
latgaļu: Putni
latviešu: Putni
мокшень: Нармонь
Malagasy: Vorona
олык марий: Кайык
Baso Minangkabau: Buruang
македонски: Птици
മലയാളം: പക്ഷി
монгол: Шувуу
मराठी: पक्षी
кырык мары: Кек
Bahasa Melayu: Burung
Malti: Għasfur
မြန်မာဘာသာ: ငှက်
эрзянь: Нармунть
Nāhuatl: Tototl
Napulitano: Auciello
Plattdüütsch: Vagels
Nedersaksies: Voegel
नेपाली: चरा
नेपाल भाषा: झंगः
Nederlands: Vogels
norsk nynorsk: Fuglar
norsk: Fugler
Nouormand: Ouaîsé
Diné bizaad: Tsídii
occitan: Ausèl
ଓଡ଼ିଆ: ପକ୍ଷୀ
Ирон: Мæргътæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੰਛੀ
Kapampangan: Ayup
Picard: Oizo
Deitsch: Voggel
polski: Ptaki
Piemontèis: Osej
پنجابی: پنچھی
پښتو: مرغه
português: Aves
Runa Simi: Pisqu
rumantsch: Utschels
română: Pasăre
armãneashti: Puľiu
русский: Птицы
русиньскый: Птахы
संस्कृतम्: पक्षिणः
саха тыла: Көтөрдөр
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱪᱮᱬᱮ
sardu: Aves
sicilianu: Aceddu
Scots: Bird
سنڌي: پکي
srpskohrvatski / српскохрватски: Ptica
සිංහල: කුරුල්ලෝ
Simple English: Bird
slovenčina: Vtáky
slovenščina: Ptiči
chiShona: Shiri
Soomaaliga: Shimbir
shqip: Zogjtë
српски / srpski: Птице
SiSwati: Tinyoni
Seeltersk: Fuugele
Basa Sunda: Manuk
svenska: Fåglar
Kiswahili: Ndege (mnyama)
ślůnski: Ptoki
தமிழ்: பறவை
ತುಳು: ಪಕ್ಕಿ
తెలుగు: పక్షి
тоҷикӣ: Паранда
Tagalog: Ibon
Türkçe: Kuş
татарча/tatarça: Кошлар
chiTumbuka: Viyuni
удмурт: Тылобурдо
українська: Птахи
اردو: پرندہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Qushlar
vèneto: Oxei
vepsän kel’: Lindud
Tiếng Việt: Chim
West-Vlams: Veugel
Volapük: Böds
walon: Oujhea
Winaray: Tamsi
吴语:
хальмг: Шовуд
isiXhosa: Yentaka
მარგალური: მაფურინჯეეფი
ייִדיש: פויגל
Yorùbá: Ẹyẹ
Vahcuengh: Duzroeg
Zeêuws: Veugels
中文:
Bân-lâm-gú: Chiáu
粵語: